Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 23 (2/2010) | kwiecień – maj – czerwiec

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

ks. Witold Jedynak

 

Wpływ budownictwa sakralnego na zmiany zachowań religijno-moralnych katolików w diecezji przemyskiej

The Influence of Sacred Architecture on Religious and Moral Behaviour Changes of the Catholics in the Diocese of Przemyśl

 

Fenomen budownictwa sakralnego w diecezji przemyskiej miał nie tylko wymiar materialny – w postaci licznych kościołów i kaplic, ale przyczynił się również do pozytywnych przemian zachowań religijno-moralnych wśród katolików. Ludzie świeccy integrowali się wokół świątyń, które budowali własnymi rękami. Wzmocnieniu uległa więź społeczna między katolikami mieszkającymi na terenie parafii i duszpasterzami, a także pogłębiła się odpowiedzialność wiernych za Kościół lokalny. Dzięki nowym obiektom sakralnym katolicy częściej uczestniczyli w Mszach świętych i nabożeństwach oraz liczniej przystępowali do spowiedzi i Komunii św. Zmianom na lepsze uległo również ich codzienne postępowanie, gdyż dostrzegalnie podniósł się poziom życia moralnego. Ponadto wierni chętniej i odważniej włączali się w życie parafialne, wstępowali w szeregi organizacji katolickich, a także podejmowali działalność społeczną i charytatywną.

 

The phenomena of sacred architecture in the diocese of Przemyśl referred not only to the  material dimension which could be observed in the form of numerous churches and chapels, but also contributed to positive transformation of religious and moral behaviour showed by Catholics. Laypeople gathered and integrated around the churches which were built by the Catholics themselves. The social bond between the Catholics living in the parish and priests strengthened. Furthermore, the responsibility of the faithful for the local Church increased. Owing to the fact that the number of churches was growing the Catholics could more frequently attend Masses and services. Additionally, they could more often go the confession and Holy Communion. Everyday conduct also improved due to the fact that the level of moral life rose discernibly. Moreover, faithful more willingly and courageously got involved into parish life. They entered the Catholic organizations and undertook social activities and charity work.

 

 

Luzzy A. Udida, Victor O. Ebuara, Esther S.Uko

 

Szacowanie czynników ograniczających zarządzanie szkolnictwem wyższym ukierunkowanym na zmniejszanie ubóstwa w południowej Nigerii (tekst w języku angielskim)

 Assessing Factors Inhibiting Management of Higher Education for Poverty Alleviation in Southern Nigeria

 

Celem niniejszych badań było oszacowanie czynników ograniczających zarządzanie szkolnictwem wyższym ukierunkowanym na zmniejszanie ubóstwa w południowej Nigerii. Ogółem wyselekcjonowano 480 osób, wliczając w to studentów, nauczycieli i bezrobotnych, w ramach sześciu obszarów samorządowych, wykorzystując techniki losowania warstwowego. W ramach projektu zastosowano badania deskryptywne. Głównym narzędziem użytym dla zebrania danych był kwestionariusz o nazwie Assessing Factors Inhibiting Management of Higher Education for Poverty Alleviation Questionnaire (AFIMHEPAQ). Wyniki badań wskazują na działania i zaniechania władz rządowych i kierownictw szkół wyższych. Owe działania i zaniechania obejmują nieadekwatne finansowanie, nadmierne upolitycznienie wypłaty dywidend w ramach programu, nieadekwatną koordynację oraz jawną nieuczciwość kierowników instytucji i urzędników publicznych wprowadzających programy. Autorzy artykułu rekomendują, że zjawisko ubóstwa winno być właściwie zidentyfikowane oraz zdefiniowane w ramach zarządzania szkolnictwem wyższym, ażeby zapewnić odpowiednie finansowanie, z kolei władze rządowe winny stworzyć funkcjonalne i trwałe struktury działające na rzecz ograniczania ubóstwa.

 

The purpose of this study is to assess factors inhibiting management of Higher Education for poverty alleviation in Southern Nigeria. A total of 480 people comprising students, teachers and unemployed were selected from six Local Government using stratified random sampling techniques. The design used is Descriptive Survey. The main instrument used in the collection of data was a questionnaire titled Assessing Factors Inhibiting Management of Higher Education for Poverty Alleviation Questionnaire (AFIMHEPAQ). The result of the study revealed actions and inactions of the government and managers of higher education institutions. These actions and inactions include inadequate funding, undue politicization of the dividends of the programme, inadequate coordination and official dishonesty among institution managers and public officers implementing the programmes. The authors recommend that the concept of poverty should be properly identified and defined in the management of higher education in order to provide and proper funding as well as the government should establish functional and permanent structures for poverty alleviation.

 

 

Ewa Barnaś-Baran

 

Ewolucja roli dobroczyńcy w opiece nad dziećmi i dorosłymi: aspekt historyczny

The Evolution of a Benefactor’s Role in Providing Care for Children and Adults: Historical Aspect

 

W artykule poruszany jest problem pracy charytatywnej na rzecz osób zagrożonych marginalizacją. Zaangażowanie ludzi w pomaganie innym staje się okazją do redukowania społecznej alienacji, bierności i obojętności. Artykuł przedstawia zmieniającą się na przestrzeni wieków koncepcję pracy wolontariackiej – od zaspokajania podstawowych potrzeb ludzkich do promowania aktywnego podejścia do życia w lokalnej społeczności.

 

For centuries charity for the poor has been a regular element of human existence. Charity resultet from religious dictates, expectations of the privileged sectors and selfless care for the well- being of another human. The factors which determinate charitable activities were also very complex. The ways in which the idea is realized depending on changing social  conditions. In the article the author raises the problem of taking up charitable work by individuals sensitive to the needs of other people, which is constantly valid in the society of the 21st century. The increasing marginalization of specific groups of adults and children results in their disability to exercise their rights in order to develop and even meet their essential needs. People's involvement in helping others provides opportunities to reduce social alienation, passivity and indifference to another human being. Promoting unpaid voluntary work for the needy should be based on the awareness of experiences gained by previous generations in this field (both achievements and shortcomings). The article presents the changing role of charitable individuals over the centuries: from providing for people's essential needs to the role of benefactors, who by means of their activity not only take care of people in their custody but also promote active approach to life within their own community.

 

 

Beata Janeczko

 

Rola organizacji pozarządowych w walce z wykluczeniem społecznym

The Role of Non-governmental Organizations in the Fight against Social Exclusion 

 

Zjawisko wykluczenia społecznego jest jednym z najbardziej złożonych i palących problemów społecznych. Stanowi zagrożenie dla stabilności społeczeństw, staje na drodze do postępu społecznego. Wymaga współpracy wielu instytucji zaangażowanych w niesienie pomocy osobom potrzebującym. Niniejszy artykuł prezentuje podejmowane formy działań w walce z wykluczeniem, wskazuje podstawowe kierunki zmian. Szczególna rola w tym systemie pomocy przypada organizacjom pozarządowym, które podejmując działania ratownicze, kompensacyjne, profilaktyczne, integracyjne i aktywizacyjne, dostosowane do indywidualnych potrzeb, są w stanie realizować działania będące odpowiedzią na potrzeby i wyzwania współczesnego człowieka.

 

Social exclusion is a multidimensional process of progressive social rupture, detaching groups and individuals from social relations and institutions and preventing them from full participation in the normal, normatively prescribed activities of the society in which they live. The article presents taken forms of operations to battles with social exclusion, indicate basic directions of changes. Special role in this system, non-governmental organizations, which are taking action to rescue, compensation, prevention, integration and activity tailored to individual needs are able to perform actions in response to the needs and challenges of modern man.

 

 

Magdalena Łuka, Justyna Truskolaska

 

Wykładowcy w kształtowaniu kultury organizacyjnej uczelni

Academic Teachers in Creating Organizational Culture of University

 

Współczesne definicje wskazują, że podstawowymi elementami kultury organizacyjnej szkoły są cele, wartości, normy, zwyczaje i sposób zachowania (w tym kultura osobista) członków tworzących organizację. W przypadku szkoły są to przede wszystkim jej pracownicy (dyrektorzy, nauczyciele, pracownicy administracji) oraz uczniowie (i ich rodzice) lub studenci. Artykuł, w oparciu o badania własne przeprowadzone w wybranych uczelniach, ukazuje rolę nauczycieli akademickich w kształtowaniu kultury szkoły wyższej w opinii ich samych, a następnie porównuje je z opiniami studentów z tych samych środowisk.

 

The chapter refers to the role of the high school teachers in the culture forming of two kinds of schools – the university and the high school. Two years ago (in 2008) we conducted our research between students of The John Paul II Catholic University of Lublin and the High Vocational School in Biała Podlaska. This year we undertake the same problem at the same schools, but we investigate the teachers' opinions. Additional we involve in our research the teachers of the High School of Social Sciences in Lublin. At the end, we compare the students' opinions with the teachers' opinions and the culture of the university with the culture of the high school.

 

 

Anna Dobrychłop

 

Odpowiedzialność za rozwój małego dziecka: perspektywa personalistyczna

Responsibility for a Small Child Development: Personalist Perspective

 

Jednym z najważniejszych zadań przed jakimi stoją rodzice jest wzięcie odpowiedzialności za wychowanie własnych dzieci. Dziecko przychodząc na świat jest całkowicie uzależnione od opieki dorosłych (przede wszystkim rodziców). To od nich zależy w jaki sposób będzie się rozwijać i wkraczać w kolejne stadia rozwoju. Wychowanie jest procesem bardzo złożonym i skomplikowanym, a zaniedbanie któregoś z istotnych obszarów życia społecznego (fizycznego, poznawczego, społecznego czy emocjonalnego) uniemożliwia prawidłowy rozwój w pozostałych sferach. Dlatego też decydujący wpływ na funkcjonowanie dziecka mają osoby odpowiedzialne za jego wychowanie i socjalizację – mogą je stymulować bądź hamować. W konkretnym okresie życia określone osoby (najpierw rodzice, później rodzeństwo, rodzina, instytucje wychowawcze) mają fundamentalne znaczenie w kształtowaniu odpowiedzialnego, samodzielnego, wrażliwego na potrzeby innych człowieka.

 

One of the most important objective parents are faced with is a challenge of taking responsibility for the childcare. When a child is born its fate depends on adults’ care (mainly on parents’ care). It is them/parents, who determine the way of the child development and its entering another development stage. The upbringing is a complex process- neglecting one of the vital area of the social life (physical, cognitive, social or emotional) makes it impossible for a child to develop normally in other spheres. That is why those who have a decisive influence on child functioning are responsible for its raising and socialization – these important factors can be stimulated or curbed. In the particular moment of life, specific people (first parents, then siblings, family and  educational institutions) are of great significance for a person whose character is being shaped.

 

 

Tomasz Franc OP

 

Skutki pobytu w sekcie w wypowiedziach byłych członków

Consequences of Life in a Cult as Described by Ex-members

 

Artykuł zawiera wnioski z badań dotyczących postaw osób badanych mających w swoim życiu doświadczenie pobytu (zdeklarowanego członkostwa) w sekcie. Osoby te zostały wybrane do badań na podstawie ich dobrowolnego zgłoszenia się o z prośbą o pomoc do Dominikańskich Ośrodków Informacji o Nowych Ruchach Religijnych i Sektach oraz do Śląskiego Centrum Informacji o Sektach i Grupach Psychomanipulacyjnych. W ten sposób, na podstawie ich osobistej autodiagnozy określono, że w swoim doświadczeniu życiowym spotkali się z sektą i stosowaną przez nią psychomanipulacją. Osobom badanym zadano pytanie otwarte o treści: „Swój pobyt w grupie oceniam jako…”. W artykule skupiono się na przedstawieniu różnych skutków przynależności do sekt. Przy czym słowem sekta określono grupę stosującą mechanizmy manipulacji psychicznej, niezależnie od podzielanego przez jej członków światopoglądu.

 

The article contains conclusions of research on attitudes of people who had in their life an experience of being a declared member of a sect. Those people were chosen to be the subject of the research among people who voluntary asked for help in Dominican Centres of Information About New Religious Movements and Sects, and in Silesian Centre of Information About Sects and Psychomanipulative Groups. On the basis of their autodiagnosis it was identificated that during their life they met a sect and psychomanipulation used by it. People who were under the research were asked an open question as follows: „My being in the group I estimate as…”. In the article author focused on presenting different consequences of being a member of a sect. As „sect” in the article was meant a group which uses the mechanisms of psychominapulation (the beliefs or ideology of the group are irrelevant).

 

 

Katarzyna Różyło

 

Bóg jako model spotkania

God as the Model of Meeting

 

Żaden człowiek nie żyje samotnie, każdy potrzebuje spotkania z drugą osobą. Potrzeba ta stanowi o istocie człowieczeństwa, ponieważ człowiek z natury swojej jest istotą społeczną.  Człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga w Trójcy Jedynego. W związku z tym również jego powołanie do spotkania z drugą osobą wynika z tego podobieństwa. Spotkanie tożsame jest z istnieniem jakiejś relacji względem drugiego. Pierwowzór takich relacji znajdujemy w Trójcy Świętej. 

 

No man is living alone, everyone needs the meeting with the second person. This need constitutes the indicator of the humanity. The man was created to the image and resemblance of God. Also calling him to the meeting with second results from this resemblance. We are finding the model of such relations in the Holy Trinity between three Divine persons. They constitute the example of meeting, bonds, reciprocities, of opening.

 

 

Irena Bartusiak Anna Romanowska-Tołłoczko, Agata Nowak

 

Przejawy buntu i zachowań konformistycznych w kryzysie młodzieńczym

Signs of Rebellion and Conformist Behavior in Adolescent Crisis

 

Młodość to okres nabywania samodzielności i odpowiedzialności za własne czyny. Młodych ludzi cechuje między innymi skłonność do kontestacji i kwestionowania norm i zakazów narzucanych przez dorosłych. Poszukiwaniu własnej tożsamości, czasem przez manifestowanie własnej odrębności wobec świata ludzi dorosłych, często towarzyszy kryzys emocjonalny, który oznacza bezsilność w pokonywaniu życiowych trudności, co z kolei doprowadza do buntu. Dopiero po pokonaniu kryzysu tożsamości młodzi wkraczają w stadium, którego istotą jest dojrzałość.

 

The youthful crisis as an important and also as an ungrateful period of shaping own identity can be expressed throughout rebellion and/or conformist behavior. Young people often manifest their separateness from the adults’ world, while searching own way of life. There are miscellaneous attitudes among examined adolescents. Typically they include a penchant for questioning norms enforced by adults as well as a balanced conformism.

 

 

Magdalena E. Ruszel

 

„Behawioralne bagno” zatłoczenia

“Behavioral Bog” of Density

 

John B. Calhoun zapoczątkował na szczurach serię badań, których celem było wykrycie zmian i mechanizmów uruchamianych w człowieku pod wpływem doświadczanego psychicznego poczucia zatłoczenia, wynikającego ze zbyt dużego zagęszczenia osobniczego na danym terenie. W wyniku tych badań, stwierdzono że zjawisko to może powodować takie zachowania jak: agresję, uległość, dewiacje seksualne oraz zaburzenia reprodukcyjne. Niniejszy artykuł omawia psychologiczne i społeczne skutki tego zjawiska. Wprowadza także autorskie określenie tzw. agresji z opóźnionym zapłonem.

 

John B. Calhoun started research on rats which were concentrated on density and crowding. Then, the research were continued by others. According to them, we can claim today, that density and crowding can cause: aggression, deference behavior, deviance and reproduction disorders. This article describes psychological and social effects of psychic feeling of density and crowding. I also introduced my own term: aggression with delate perception.

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Anna M. Nowakowska

 

 Akwinata i jego antropologia

Aquino and His Anthropology

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Bogdan Więckiewicz

 

O współczesnej rodzinie międzypokoleniowej w Polsce (rec. Jan Śledzianowski, Rodzina międzypokoleniowa w Polsce na progu XXI wieku, Zakład Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, Kielce 2008, stron: 263)

About the Present-day Intergenerational Family in Poland (review of Jan Śledzianowski, Rodzina międzypokoleniowa w Polsce na progu XXI wieku, Zakład Profilaktyki Społecznej i Resocjalizacji Uniwersytetu Humanistyczno-Przyrodniczego Jana Kochanowskiego, Kielce 2008, pages: 263)

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Jaka jest religijność Amerykanów (rec. Rodney Stark i in., What Americans Really Believe: New Findings from the Baylor Surveys of Religion, Baylor University Press, Waco 2008, stron: vii + 209)

What is Americans’ Religiousness Like (review of Rodney Stark i in., What Americans Really Believe: New Findings from the Baylor Surveys of Religion, Baylor University Press, Waco 2008, pages: vii + 209)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Mirosław Rewera

 

Konferencja w Ankarze

Conference in Ankara

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Narodowa strategia bezpieczeństwa Rzeczypospolitej Polskiej w odniesieniu do terroryzmu (tekst w języku angielskim)

National Security Strategy of the Republic of Poland with Reference to Terrorism

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 14.10.2015, godz. 20:28 - Mirosław Rewera