Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 29 (4/2011) | październik – listopad grudzień

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

ks. Kazimierz Bełch

 

Utrata kulturowej tożsamości Europy i wynikające z niej wyzwania w świetle nauczania Kościoła

Loss of Cultural Identity of Europe and the Challenges Coming from it in the Light of Church Teaching

 

Europa traci kulturową tożsamość wskutek odrzucenia chrześcijańskiej wiary i moralności, co w konsekwencji wytworzyło aksjologiczną próżnię, stanowiącą dogodny grunt do inwazji innych religii, zwłaszcza islamu, a także sekt i różnych pseudo-religii, jak również do szerzenia się kultury śmierci. Naglącym dzisiaj zadaniem europejskich społeczeństw jest odzyskanie swej prawdziwej tożsamości przez ponowne przyjęcie uniwersalnych wartości chrześcijańskich. Zadaniem zaś europejskich Kościołów (instytucji kościelnych i wiernych) jest szeroko rozumiana nowa ewangelizacja.

 

Rejecting Christian faith and morality, Europe has been losing its cultural identity which in consequence caused the axiological vacuum being suitable ground for invasion of other religions –particularly Islam – and also for sects and various pseudo-religions, as well as for spreading the death culture. The urgent task standing before European societies nowadays is to regain their genuine identity through re-acceptance the universal Christian values. The task that European Churches (ecclesiastical institutions and the faithful) are obliget to fulfil is the videly understood new evangelization.

 

 

ks. Witold Jedynak

 

Rozwój struktur parafialnych w Rzeszowie: analiza socjologiczno-pastoralna

The Development of Parish Structures in Rzeszow: Sociological and Pastoral Analysis

 

W okresie powojennym Rzeszów stał się jednym z najbardziej dynamicznie rozwijających się miast regionu, gdyż władzom zależało na podniesieniu prestiżu i znaczenia stolicy województwa. Jego terytorium z 8 km2 w 1945 r. wzrosło do 116 km2 w 2010 r. W tym samym czasie liczba ludności zwiększyła się z 29,5 tys. do 178,2 tys. Powstawaniu dużego miasta towarzyszył intensywny proces rozwoju struktur parafialnych i sieci obiektów sakralnych. W okresie PRL-u napotykał on na zdecydowany sprzeciw władz komunistycznych, które starały się, by Rzeszów stał się modelowym miastem socjalistycznym. Jednak determinacja, a także solidarne współdziałanie katolików świeckich i duchowieństwa doprowadziły do powstania funkcjonalnej sieci parafii i kościołów. W stolicy województwa, która zaraz po II wojnie światowej miała tylko jedną parafię, obecnie funkcjonuje 30 jednostek. Miasto zamieszkane przez 178 tys. osób, w tym 149 tys. katolików (84 proc. ogółu ludności Rzeszowa), posiada 30 kościołów parafialnych, 4 kościoły filialne i 28 kaplic.

 

In the postwar period Rzeszow became one of the most dynamically developing cities in its region. This significant growth was caused by government authorities that wanted to raise prestige and importance of the capital of the province. Its increase is clearly depicted not only in the rise of its territory from 8 km2 in 1945 to 116 km2 in 2010, but also in the increase of its population from 29.5 thousand to 178.2 thousand in the same period of time.

Establishing of a large city was accompanied by development of parish structures and network of parish churches. The Communist authorities, in the PRL period, strongly opposed to development of parishes in this city; due to the fact that they wanted to make Rzeszow a showcase socialist city. Though determination and loyal cooperation of the Catholic lay people and clergy led to the formation of the functional network of parishes and churches. There was only one parish soon after World War II in the capital of the province, but nowadays there are 30 parishes. 178 thousand people inhabit the city including 149 thousand of the Catholics (84 per cent of the total population of Rzeszow). At their disposal there are 30 parish churches, 4 filial churches and 28 chapels.

 

 

Blessing E. Anyinkwa

 

Dostęp do programu szkoleń dla nauczycieli a jakość oświaty: podejście oparte na środowisku szkolnym (tekst w języku angielskim)

Access to In-service Teacher Training and Quality in Education: A School-based Approach

 

Poprawa wszystkich aspektów jakości oświaty oraz zapewnienie jej doskonałości, tak aby umożliwić osiągnięcie uznanych i mierzalnych wyników w nauce, zwłaszcza w zakresie umiejętności czytania i pisania, liczenia i podstawowych czynności życiowych, należy do sześciu celów światowej inicjatywy Education for All (EFA). Nauczyciele oraz ich rozwój zawodowy zajmują centralne miejsce w realizacji celów EFA, szczególnie tych, które odnoszą się do zagadnienia jakości w wychowaniu. Wysiłki podejmowane w kierunku poprawy jakości wychowania na podstawowym i średnim poziomie szkolnictwa wiążą się nie tylko z mianowaniem wykwalifikowanych akademicko i zawodowo osób jako nauczycieli i dyrektorów szkół, lecz również z programami regularnych szkoleń dla pracowników. Zadaniem niniejszego studium jest ustalenie warunków wprowadzenia programu szkoleń dla nauczycieli na podstawowym poziomie edukacji w stanie Lagos, mając na uwadze rozpoznanie silnych stron i słabości tkwiących w systemie, co wpłynęłoby na poprawę jakości kształcenia nauczycieli. W tym celu stworzono dwa zestawy kwestionariuszy, które trafiły do 300 nauczycieli i 60 urzędników ministerialnych w momencie, gdy profesjonalna ekspertyza potwierdziła ich poprawność. Zebrane dane poddano analizie przy użyciu prostej statystyki opisowej. Przedyskutowano wyniki badań, ustalono też określone implikacje. Studium opowiada się za podejściem akcentującym rozwój nauczyciela w oparciu o środowisko szkolne, co umożliwi kontynuację rozwoju zawodowego na podstawowym poziomie kształcenia.

 

Improving all aspects of the quality of education and ensuring excellence of all so that recognized and measurable learning outcomes are achieved by all especially in literacy, numeracy and essential life skills is one of the six (6) Education for all (EFA) goals. Teachers and their professional development occupy a central and important place in the realization of all the EFA goals, particularly that of quality in education. Efforts towards the improvement of quality in education at the primary and secondary levels shall not only include the appointment of academically and professionally qualified persons as teachers and head teachers but regular in-service training programmes for them. This study seeks to examine the policy provisions and implementation of the in-service training programme for teachers at the basic (primary) education level in Lagos State, with a view to identifying the strengths and weaknesses inherent in the system for improved teacher quality education. Two sets of questionnaire were constructed and administered to 300 teachers and 60 Ministry officials, after their validities were established using professional expertise. Data collected were analyzed using simple descriptive statistics like frequency counts and percentages. The findings were discussed and implications identified. The study advocates a school-based teacher development (SbTD) approach for continuing professional development of teachers at the basic (primary) education level.

 

 

Przemysław E. Kaniok

 

Poczucie powodzenia małżeństwa matek dzieci z niepełnosprawnościami

Marital Satisfaction of Mothers Who Have Children with Disabilities

 

Celem przeprowadzonych badań było poznanie poziomu poczucia powodzenia małżeństwa matek dzieci z niepełnosprawnościami (N = 243). W tym celu wykorzystano Skalę Powodzenia Małżeństwa, autorstwa Marii Braun-Gałkowskiej. Na podstawie uzyskanych wyników badań stwierdzono, że co druga matka wychowująca dziecko z niepełnosprawnością jest zadowolona ze swojego małżeństwa. Na podstawie przeprowadzonego testu dla wskaźnika struktury ustalono, że matki zadowolone i niezadowolone z małżeństwa różnią się między sobą w sposób istotny pod względem rzeczywistego obrazu ich związku (p < 0,05).

 

The purpose of this study was to investigate the level of marital satisfaction among mothers of children with disabilities (N = 243). The issue was assessed by one measure, the Marriage Success Scale, constructed by Braun-Galkowska. The results of the statistical analysis show that every second mother of a child with disabilities is satisfied with her marriage. In addition mothers satisfied and unsatisfied with their marriage have two significantly different images of their real marital relationships (p < 0,05).

 

 

ks. Paweł Prüfer

 

Teoretyczny namysł, praktyczny zamysł. Impresje wokół teorii socjologicznej i metateorii katolickiej nauki społecznej

Theoretical Reflection and Practical Idea. Impressions around the Sociological Theory and Metatheory of Catholic Social Teaching

 

W kontekście nauk społecznych i humanistycznych zarysowuje się potrzeba stworzenia warunków do dialogu pomiędzy niektórymi dyscyplinami. Artykuł przedstawia jeden z takich przykładów: znaczenie teorii socjologicznych i metateorii katolickiej nauki społecznej. Teorie socjologiczne cechuje różnorodność, wielość paradygmatów, niejednoznaczność. Katolickiej nauce społecznej zarzuca się nadmiar teorii i homogeniczność. Ocena odnosząca się do obu obszarów teoretycznych jest trudna, jednak nie pozbawiona znaczenia. Dobra teoria daje podstawy dla właściwie prowadzonych badań empirycznych. Zarówno w socjologii jak i w katolickiej nauce społecznej obowiązują te same zasady poprawności metodologicznej, wierność własnym i autonomicznym metodom i procesom badawczym. Odmienność nie wyklucza dialogu i współpracy na rzecz lepszego zrozumienia natury człowieka jako jednostki i jako istoty społecznej.

 

In the context of the social sciences and humanities outlines the need to create conditions for dialogue between some disciplines. The article presents one such example: the importance of sociological theory and metatheory of Catholic social teaching. Sociological theories are characterized by diversity, the multiplicity of paradigms, ambiguity. Catholic social teaching is alleged to have too much theory and homogeneity. Assessment relating to both theoretical areas is difficult, but not irrelevant. Good theory provides a basis for properly conducted empirical research. Both in sociology and in Catholic social teaching, the same principles of methodological correctness, and fidelity to its own autonomous methods and research processes. Being different does not exclude dialogue and cooperation for a better understanding of human nature as individuals and as social beings.

 

 

ks. Marek Kluz

 

Kościół wobec współczesnych nadużyć w dziedzinie prokreacji

Church towards Contemporary Abuses in the Field of Procreation

 

Kościół – wierny misji zleconej przez Chrystusa – podejmuje kolejno tematy, które pojawiają się na przestrzeni historii ludzkości, które są wynikiem rozwoju nauki i postępu cywilizacyjnego, i coraz większych możliwości ingerowania w procesy życiowe – począwszy od prokreacji, a na umieraniu skończywszy. Niewątpliwie dziedzina ingerencji w ludzką prokreację jest tą, która ze względu na ogromny postęp i osobowe dobra realizowane, przede wszystkim zagrożone w jej działaniach – wymaga szczególnej czujności Kościoła. Dlatego w niniejszej publikacji została przedstawiona klarowna nauka moralna Kościoła dotycząca nadużyć w dziedzinie prokreacji. Do fundamentalnych nadużyć, które stały się przedmiotem refleksji moralnej należy zaliczyć: antykoncepcję, środki wczesnoporonne, sterylizację oraz zapłodnienie in vitro i klonowanie. Trzeba zauważyć, że wszystkie te kwestie związane z ludzką prokreacją przeczą właściwej dla wielowiekowej tradycji chrześcijańskiej, a przede wszystkim dla współczesnej myśli Kościoła wizji małżeństwa, rodziny, seksualności i płodności. Rozrywają bowiem wewnętrzną jedność, wzajemność i konieczność relacji między małżonkami, ale także relacje między rodzicami i potomstwem. Z tego względu muszą być ocenione negatywnie. Zjawiska te mają bowiem przeciwstawną naturę – seksualność bez prokreacji z jednej i prokreacja bez seksualności z drugiej strony.

 

Church – faithful to the mission commissioned by Christ – take successively the topics that appear throughout the history of mankind, which are the result of scientific development and progress of civilization, and increasing the possibility of interfering with the processes of life – from procreation, and the dying ending. Undoubtedly, the field of interference in human procreation is the one that because of the tremendous progress achieved and the personal good, especially endangered in its activities – requires special vigilance of the Church. Therefore, in this publication is presented clear moral teaching of the Church concerning the abuses in the field of procreation. For the fundamental fraud, which became the subject of moral reflection should include: contraception, morning after pill, sterilization and in vitro fertilization and cloning. It should be noted that all these issues related to human reproduction right contradict the Christian tradition for centuries, and above all the Church’s thought for contemporary view of marriage, family, sexuality and fertility. Break for inner unity, mutuality and the need for relationships between spouses, but also the relationships between parents and offspring. For this reason, must be evaluated negatively. These phenomena are in fact the opposite nature – sexuality without procreation on the one and procreation without sexuality on the other.

 

 

Paweł Juśko

 

Sytuacja prawna nauczania religii w szkołach podstawowych Polski Ludowej do 1961 roku

Legal Situation of Religious Education in Primary Schools during People’s Republic of Poland till 1961

 

Artykuł podejmuje problematykę nauczania religii w szkołach podstawowych Polski Ludowej, poprzez analizę sytuacji prawnej katechezy w tego typu szkołach, do roku 1961. Kwestia nauczania religii w szkołach wpisywała się w ciąg wydarzeń i działań związanych ze zwalczaniem przez partię komunistyczną wpływów Kościoła katolickiego w Polsce Ludowej. Poprzez odpowiednie ustawodawstwo i rozporządzenia Ministerstwa Oświaty, podważane było miejsce nauczania religii w szkołach, a przyświecał temu postulat pełnej laicyzacji szkół, realizowany przez władzę komunistyczną. Proces usuwania katechezy ze szkół odbywał się nie tylko wbrew stanowisku Episkopatu, ale i większości społeczeństwa polskiego, tradycyjnie przywiązanego do religii katolickiej. Ostateczne rozwiązanie kwestii edukacji religijnej w szkołach przyniosło uchwalenie przez Sejm 15 lipca 1961 r. Ustawy o rozwoju systemu oświaty i wychowania w Polsce Ludowej. Doprowadziła ona do całkowitej laicyzacji szkolnictwa w państwie. W związku z tym nauczanie religii przeniosło się do punktów katechetycznych, działających najczęściej przy kościołach, kaplicach lub klasztorach.

 

The article takes the issue of religious education in primary schools Polish People’s Republic, by analyzing the legal situation of catechesis in schools to 1961. The problem of teaching religion in schools was inscribed in a chain of events and activities related to combating the influence of the Catholic Church in People’s Poland by the Communist Party. Through appropriate legislation and regulations of the Ministry of Education, the place of teaching religion in schools was called into question, and the postulate of complete secularization of schools motivated the communist authorities. The process of removing catechesis from schools taken place not only contrary to the Episcopate, but the majority of Polish society, traditionally tied to the Catholic religion. The final solution to the issue of religious education in schools resulted in the adoption by the Parliament on July 15, 1961 The act of education system development in People’s Poland. This led to total secularization of education in the country. Therefore, the teaching of religion moved to catechetical centers, operating mostly in churches, chapels and monasteries.

 

 

Marcin Borys

 

Szkoły parafialne i ich wpływ na podtrzymanie tożsamości narodowej polskich emigrantów w dziewiętnastowiecznym Chicago

Parish Schools and Their Influence on Sustaining National Identity among Polish Emigrants in 19th-Century Chicago

 

Polskie szkoły parafialne funkcjonujące w dziewiętnastowiecznym Chicago należy uznać za najważniejsze instytucje prowadzące działalność edukacyjną wśród najmłodszych pokoleń polskich emigrantów. Mimo iż borykały się one z wieloma problemami oraz prezentowały stosunkowo niski poziom edukacji, przyczyniały się do przełamywania stereotypów dotyczących potrzeby posiadania wykształcenia. Co ważne poza przekazywaniem podstaw wiedzy, stanowiły one niezwykle ważne ogniwo w procesie utwierdzania polskości w sercach najmłodszych. Przyczyniały się do lepszego poznania polskiego języka, historii i polskich symboli. Troszczyły się o zachowanie dawnych tradycji i zwyczajów oraz umożliwiały uczestnictwo w uroczystościach noszących patriotyczny charakter. Działania te wpisywały się w nurt wyznaczany przez same parafie, w których funkcjonowaniu, podtrzymanie etnicznej tożsamości emigrantów stanowiło jedno z najważniejszych zadań.

 

In last decades of 19th-century, parish schools in Chicago were main institutions that developed sustainable education among the youngest Polish emigrants. Despite struggling numerous difficulties and relatively low education quality, Polish personality was visible and not only survived but created the need of deeper studies. Parish provided basic knowledge and gave grounds to strengthen Polish identity in hearts and minds of the youth. Its work visibly influenced and preserved knowledge of Polish language, history and symbols. Was taking care for Polish tradition and cultivated celebration of patriotic events. This describes direction and priorities of Roman Catholic parishes which were to sustain emigrant’s ethnic personality.

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Mateusz Szast

 

Józef Chałasiński: wybitny polski socjolog i humanista

Józef Chałasiński: The Outstanding Polish Sociologist and Humanist

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Anna Dobrychłop

 

Zdrowie i choroba wyzwaniem indywidualno-społecznym współczesności (rec. M. Kowalski, P. Prüfer, Health – Illness and Youth – Old Age [In the Context of Concerns, Expectations and Hopes of Modern Man] = Santé – maladie et jeunesse – vieillesse [Dans le contexte des préoccupations, attentes et espoirs de l’homme moderne], Association Internationale Sciences, Éducation, Cultures, Traditions, Fribourg 2011, stron: 144)

 

Health and Disease as a Contemporary Challenge for Individual and Society (review of M. Kowalski, P. Prüfer, Health – Illness and Youth – Old Age [In the Context of Concerns, Expectations and Hopes of Modern Man] = Santé – maladie et jeunesse – vieillesse [Dans le contexte des préoccupations, attentes et espoirs de l’homme moderne], Association Internationale Sciences, Éducation, Cultures, Traditions, Fribourg 2011, pages: 144)

 

 

ks. Paweł Prüfer

 

Zmiany zaskakujące czy przewidziane? Studium socjologiczne o młodzieży maturalnej (rec. Janusz Mariański, Przemiany moralności polskich maturzystów w latach 1994-2009. Studium socjologiczne, Wydawnictwo KUL, Lublin 2011, stron: 576)

Surprising or Predicted Changes? Sociological Study on New Secondary-School Graduates (review of Janusz Mariański, Przemiany moralności polskich maturzystów w latach 1994-2009. Studium socjologiczne, Wydawnictwo KUL, Lublin 2011, pages: 576)

 

 

ks. Jarosław Kozak

 

Katolicyzm polski, ale jaki? (rec. Janusz Mariański, Katolicyzm polski. Ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne, Wydawnictwo WAM, Kraków 2011, stron: 442)

Polish Catholicism but what is Its Specificity? (Review of Janusz Mariański, Katolicyzm polski. Ciągłość i zmiana. Studium socjologiczne, Wyd. WAM, Kraków 2011, pages: 442)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

O konferencji na temat czytelnictwa i akcji charytatywnej na wydziałach zamiejscowych KUL w Stalowej Woli

About the Conference on Reading and the Charity Action at the Off-Campus Faculties of KUL in Stalowa Wola

 

 

Jan T. Mróz

 

O tym, jak wychować dobrych chrześcijan i uczciwych obywateli

About How Bring up Good Christians and Honest Citizens

 

 

Magdalena E. Ruszel

 

O zadaniach i wyzwaniach stojących przed współczesną rodziną

About Tasks and Challenges Faced by Contemporary Family

 

 

Bogdan Więckiewicz

 

O przemianach, problemach i perspektywach polskiej rodziny na początku drugiej dekady XXI wieku

About Transformarions, Problems and Perspectives of Polish Family at the Beginning of Second Decade of the 21th Century

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

 NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS 

 

 

CONTENTS

 

 

Deklaracja o wersji pierwotnej

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 23.07.2013, godz. 00:01 - Mirosław Rewera