Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 30 (1/2012) | styczeń – luty marzec

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Aleksandra Szymanowska

 

Stosunek Polaków do wybranych czynów nagannych moralnie i kontrowersyjnych godzących w rodzinę

The Attitude of Poles to Selected Controversial And Morally Reprehensible Acts which Affect Families

 

Stosunek do różnych czynów wyraża się bądź ich potępieniem w mniej lub bardziej zdecydowanej formie, bądź przez brak potępienia. Oczywiście brak potępienia nie musi oznaczać pełnej akceptacji danego czynu, niemniej zawsze prowadzi do szukania dla niego usprawiedliwienia lub przyzwolenia na jego popełnienie. W artykule przedstawiono wyniki badań prowadzonych w latach 1993, 2006 i 2011 nad stosunkiem społeczeństwa polskiego do różnych  czynów, w tym również godzących w rodzinę. Badania każdorazowo przeprowadzane były przez OBOP na reprezentatywnej próbie populacji dorosłych Polaków. Do zachowań które spotkały się ze zdecydowanym potępieniem ponad 50 proc badanych należą niepłacenie alimentów na dziecko, nadmierne picie alkoholu, zdrada małżeńska i adopcja dzieci przez pary homoseksualne. Natomiast czynami wobec których zdecydowana większość Polaków wyraziła brak potępienia należą rozwód, współżycie seksualne bez ślubu w tzw. wolnych związkach i zapłodnienie in vitro. Zmienną, która w istotny statystycznie sposób różnicuje stosunek Polaków do wszystkich tych czynów jest stosunek do wiary i praktyk religijnych. Stwierdzono również, że od 1993 r. znacznie obniżył się odsetek Polaków potępiających te czyny, co świadczy o liberalizacji postaw wobec zachowań  regulowanych przez normy moralne i obyczajowe.

 

The attitude to different acts can be expressed by condemnation or its lack. The lack of denunciation does not mean the acceptance of the act, however it always leads to extenuation of the act or its acquiescence.  This article presents the results of research done in 1993, 2006 and 2011. It was based on the Polish society’s attitude to different acts which also affected families. The research was led by OBOP on representative sample of Polish adults. Behavior which was strongly denounced by 50% of examined people included: failure to pay child support, excessive drinking of alcohol, adultery and adoption of children by homosexual couples. On the other hand, the acts which majority of Poles did not disapprove were: divorce, sexual intercourse without being married or in vitro fertilization. Variable which significantly distinguishes the Polish people’s attitude to all these acts is faith and religious practices. It was also stated that since 1993 the percentage of Poles disapproving these acts has diminished. This testifies to the liberalization of attitudes towards behavior controlled by moral and customary norms.

 

 

Marzanna Farnicka, Mirosław Kowalski

 

Kryzys a działania edukacyjne (refleksje i postulaty)

Crisis and Educational Activities (Reflection and Expectations)

 

Artykuł porusza kwestie radzenia sobie z destabilizacją w systemach edukacyjnych, wywołaną kryzysem związanym z transformacją z systemu industrialnego na ponowoczesny. Z założenia nawiązuje do tekstu U. Bronfenbrennera z roku 1988 pod tytułem „Dwa światy wychowania: USA i ZSSR”. W opracowaniu skupiono się na poszukiwaniu obszarów sensytywnych oraz wskazano kierunki i sposoby działania umożliwiające nowe, adekwatne funkcjonowanie organizacji skoncentrowanych na uczeniu. W wyniku analizy i refleksji uzyskano program działania oparty na porównaniu funkcjonujących systemów edukacyjnych na świecie oraz praktycznych rozwiązań zastosowanych Krajach Skandynawskich, Polsce i USA.

 

The article is about doping with destabilization process in education. This crisis is joint with transition in new millennium. The article based on classical U. Bronfenbrenner’s text from 1988: “Two Worlds of Education.” Authors were focused on looking for sensitive areas to manage with this chaos situation. They presented Culturally Relevant Pedagogy as a new way in nowadays education. New program and system is compared between American’s, Skandinavian and Polish educational systems.

 

 

Chinelo O. Duze, Rosemary Ogbah, Mercy Okosun

 

Opór kadry akademickiej wobec technologii: wyzwania dla przywództwa a strategie zarządzania w szkolnictwie wyższym (tekst w języku angielskim)

Faculty Resistance to Technology: Leadership Challenges and Management Strategies in Higher Education

 

Higher education today, especially in developing countries like Nigeria, faces many challenges in the area of Information and Technologies (ICTs) adoption, and it needs transformational leadership, especially concerning faculty resistance to technology rampant in developing countries. As many organizations see e-learning as their chance to be globally competitive in a highly competitive environment, they do require the leadership that helps them identify needs, plan for the future and the transition to this new method of teaching and learning. Studies, including this current one carried out in Nigeria universities, show that faculty resistance to change, especially technological change, is high, thus creating a gap between ‘what is’ and ‘what ought to be’. This discrepancy causes crises and challenges in the system. Higher education institutions must therefore create an environment where campus leaders do not ignore or leave behind those resistant to change but instead collaborate with different groups in an effort to meet student needs through the use of technology where appropriate.

 

Dzisiejsze szkolnictwo wyższe, zwłaszcza w krajach rozwijających się, takich jak Nigeria, napotyka szereg wyzwań w obszarze zastosowania teleinformatyki (ICT) i wymaga przywództwa zmieniającego tę sytuację, a dotyczy to zwłaszcza oporu pracowników akademickich wobec boomu technologicznego w krajach rozwijających się. Ponieważ wiele organizacji postrzega e-learning jako szansę na zwiększenie swej konkurencyjności w wysoce konkurencyjnym świecie, wymagają one przywództwa pomagającego im identyfikować potrzeby, planować przyszłość oraz adaptować nowe metody nauczania i uczenia się. Badania, włączając niniejsze, które są realizowane na nigeryjskich uniwersytetach, wskazują, że opór pracowników akademickich wobec zmian, zwłaszcza technologicznych, jest wysoki, tworząc w ten sposób przepaść między tym, co „jest”, a tym, co „powinno być”. Rozbieżność ta wywołuje kryzysy i stanowi wyzwanie dla systemu. Z tego względu instytucje szkolnictwa wyższego muszą stwarzać środowisko, w którym liderzy poszczególnych kampusów nie lekceważą tych oporów wobec zmian bądź nie ulegają im, lecz przeciwnie – współpracują z rozmaitymi grupami w celu spełniania oczekiwań studentów poprzez wykorzystywanie rozwiązań technicznych tam, gdzie jest to właściwe.

 

 

Maureen N. Egenti

 

Kontynuowanie programu szkoły wyższej przez kobiety: przyczynek do analizy problemu (tekst w języku angielskim)

Participation of Women in Continuing Higher Education Programmes: Prologue Malady Analysis

 

This paper investigated the problems or constraints of women in continuing higher education programme with particular focus on the B. Ed part-time programme of the University of Lagos. A simple survey research design was employed to explore the issue. A 15-item questionnaire supplemented with oral interview sessions provided the data used for the study. The study involved 150 randomly selected women in B.Ed. part-time programme of the University of Lagos. The sample was drawn from across three Departments in the faculty. The data collected were analyzed using mean score frequency count and simple percentages. The findings of the study showed that the major constraints or problems of women participants in the programme include time constraints, increasing marital demand, poor economic or financial base, poor learning environment, lack of encouragement from employers and spouse, increasing social pressure and poor psychological disposition. Based on the findings, recommendations were also proffered.

 

Artykuł przedstawia wyniki badań nad problemami lub ograniczeniami dotykającymi kobiety w zakresie kontynuowania programu szkoły wyższej, ze szczególnym uwzględnieniem realizowanego w niepełnym wymiarze godzin programu licencjata w zakresie pedagogiki na Uniwersytecie Lagos. Do zbadania tej kwestii wykorzystano prostą technikę sondażu, a materiału do analiz dostarczył 15-punktowy kwestionariusz uzupełniony o osobiste wywiady. W badaniu wzięło udział 150 losowo wybranych kobiet uczestniczących w niepełnym wymiarze godzin w programie licencjata w zakresie pedagogiki, realizowanym na Uniwersytecie Lagos. W próbie uwzględniono respondentki z trzech specjalności na wydziale. Z badań wynika, że główne problemy kobiet uczestniczących w programie dotyczą ograniczonego czasu na zdobywanie wiedzy, nawarstwiających się obowiązków małżeńskich, słabej bazy finansowej bądź ekonomicznej, ubogiego środowiska kształcenia, braku zachęty ze strony pracodawców i współmałżonka, rosnącego nacisku społecznego i słabej dyspozycji psychicznej. W oparciu o wspomniane ustalenia, zaproponowano również określone rekomendacje.

 

 

Mirosław Rewera, Marek Ziemba

 

Bariery architektoniczne w Stalowej Woli w opinii osób z niepełnosprawnością ruchową

Architectural Barriers in Stalowa Wola in Opinion of People with Physical Disabilities

 

Artykuł oparty jest na wynikach badań przeprowadzonych wraz z Kołem Naukowym „Societas” na terenie Stalowej Woli. Badania zrealizowano wśród osób z niepełnosprawnością w okresie od marca do czerwca 2011 roku. Ich wyniki pozwoliły rozpoznać, jakie miejsca na terenie miasta są niedostatecznie przystosowane do sprawnego funkcjonowania niepełnosprawnych. Okazało się, że symboliczne „schody” (a dosłownie rzecz biorąc – „brak podjazdów dla wózków inwalidzkich”), jakie wielokrotnie są przywoływane w różnych kampaniach społecznych mających na celu szeroko rozumianą integrację niepełnosprawnych z osobami w pełni sprawnymi, stanowiły największy problem w różnych instytucjach użyteczności publicznej w mieście (szczególnie w urzędach pocztowych, na dworcu kolejowym i autobusowym, w urzędzie miasta, szkołach, urzędzie skarbowym oraz w sklepach). Najmniej barier architektonicznych było w Starostwie Powiatowym w Stalowej Woli. Badani w miarę dobrze ocenili także (przewaga opinii pozytywnych nad negatywnymi) Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS), kościoły, placówki służby zdrowia oraz banki.

 

The paper is based on results of the research carried out jointly with the Scientific Circle ‘Societas’ in the area of Stalowa Wola. The research was realized among disabled people in the period from March to June 2011. Their results enabled to define which places in the city area are not sufficiently prepared for smooth functioning of the disabled. It occurred that symbolic ‘stairs’ (namely – ‘no wheelchair ramps’), which are often brought back in various social campaigns aimed at widely comprehended integration of the handicapped with fully able-bodied people, were a major problem in various public utility institutions in the city (particularly post offices, railway and bus stations, a city hall, schools, revenue office and shops). The fewest architectural barriers were the Stalowa Wola District Office. The researched people also expressed fairly positive opinions (more positive than negative opinions) on Social Insurance Company (ZUS), churches, medical centres and banks.

 

 

Beata Krajewska

 

Edukacja medialna jako przygotowanie do racjonalnego korzystania ze środków masowego przekazu

Media Education as Preparation for rational Use of Mass Media

 

Media posiadają niezwykłe możliwości. Pozwalają jednocześnie porozumiewać się, uczyć i bawić. Korzystanie z mediów nie jest już raczej sprawą wyboru, ale koniecznością. Zachodzi potrzeba przygotowania dzieci i młodzieży do poruszania się w medialnej rzeczywistości. Edukacja medialna jest więc sposobem na kształtowanie racjonalnej, aktywnej i selektywnej postawy wobec treści przekazów medialnych. Niniejszy tekst przybliża więc zadania i treści edukacji medialnej, argumenty wskazujące na potrzebę medialnej alfabetyzacji dzieci oraz młodzieży.

 

Media have an extraordinary opportunity. They allow both to communicate, learn and play. Using the media is no longer a matter of choice, but necessity. There is a need to prepare children and young people to move around in the media reality. Media education is a way of forming a rational, active and selective attitude towards the content of media messages. This text brings so the task and content of media education, arguments pointing to the need for media literacy of children and adolescents.

 

 

Aneta Bołdyrew

 

Maltuzjanizm i neomaltuzjanizm a koncepcja rodziny w polskiej myśli społecznej u schyłku XIX i w pierwszych dekadach XX wieku

Malthusianism And Neo-malthusianism and the Concept of Family in Polish Social Thought at the Close of the 19th Century and at the Beginning of the  20th Century

 

W toczącej się w Europie i Stanach Zjednoczonych w XIX i pierwszych dekadach XX wieku dyskusji na temat rodziny, jej pozycji, struktury i zadań istotne znaczenie miały koncepcje maltuzjanizmu i neomaltuzjanizmu. Oparte były na teorii Tomasza R. Malthusa, zakładającej konieczność kontrolowania dzietności, wieku nowożeńców, ograniczenia przyrostu naturalnego, odejścia od pomagania najuboższym. Koncepcje te wywołały polemikę także wśród polskich intelektualistów i działaczy społecznych (np. Zofia Daszyńska-Golińska). Większość krytycznie odniosła się do maltuzjanizmu i neomaltuzjanizmu, zwracając uwagę na groźbę nadmiernej ingerencji w życie rodziny (zwłaszcza jej funkcji prokreacyjnej) i wartościowania ludzkiego życia kategoriami eugenicznymi (np. Ludwik Krzywicki, Aleksander Wóycicki). Propagatorem maltuzjanizmu w życiu rodzinnym i społecznym był Adam Krzyżanowski.

 

The ideas of Malthusianism and Neo-malthusianism made a significant impact on the discussions taking place in 19th  and at the beginning of the 20th  centuries in Europe and the United States. The discussion concerned a family, its position and structure and its basic tasks. The concepts discussed were based on the theory of Thomas R. Malthus assuming the necessity to control the number of children, the age of newly married couples, the control of birth rate, the limits put on the benefits offered to the poorest citizens. The concepts evoked polemics among Polish intellectuals and social activists (Zofia Daszyńska-Golińska). Most of them criticised Malthusianism and Neo-malthusianism drawing attention to the danger of interference in family matters (especially its procreative function) and treating human life in eugenic categories (for instance Ludwik Krzywicki, Aleksander Wóycicki). The propagator of malthusianism in family and social life was Adam Krzyżanonwski.

 

 

Małgorzata Gruchoła

 

Gap year jako nowe zjawisko kulturowe

Gap Year as a new cultural phenomenon

 

W latach 60. ubiegłego wieku, w Europie Zachodniej i krajach anglosaskich wykształciła się tradycja gap year. Jej korzenie sięgają XVIII-wiecznej idei Grand Tour. Gap year to zaplanowany okresu czasu przeznaczony na poznanie odmiennych kultur, zdobycie nowych umiejętności, nabranie dystansu i spojrzenie na świat z innej perspektywy. Z pomocą przy planowaniu podróży przychodzą internetowe serwisy gap year. Celem publikacji była próba odpowiedzi na następujące pytania: co to jest gap year?, kim są jego zwolennicy?, jakie stawiają sobie cele?, jak liczną grupę stanowią w Polsce?, jakie problemy poruszają na internetowych forach?, jakie zawierają porady i przewodniki?, jakie są słabe i mocne strony gap year?, jaka jest jego przyszłość w Polsce? Artykuł kończą podsumowujące wnioski.

 

Gap year tradition was created in the years 1960s in Western Europe and Anglo-Saxon countries. Its origins go back to the 18th century idea of Grand Tour. A gap year is a planned period of time which is meant for getting to know different cultures and gaining new skills, as well as it gives a possibility to look at the world from a different perspective. Gap year websites help in organizing such journeys. The publication goal was an analysis of selected gap year websites as a new cultural phenomenon and an effort to answer the following questions: What is a gap year? Who are its fans? What goals do they have? How big is this group in Poland? What problems do they discuss on internet forums? What advice and guidelines can you find there? What are weak and strong sides of a gap year? What is its future in Poland? The article is summarized with conclusions.

 

 

Danuta Grzesiak-Witek

 

Zmiany osobowości u pacjentów z afazją

Personality Changes in Patients with Aphasia

 

Artykuł prezentuje etiologię oraz złożony patomechanizm zaburzeń afatycznych mowy. Uwzględniając definicje afazji oraz miejsce uszkodzeń mózgu w wyniku których dochodzi do afazji pokazano zmiany osobowości pacjentów. W przypadku chorych z afazją zmiany osobowości wynikają z uszkodzeń mózgu, jak również z braku możliwości porozumiewania się z otoczeniem. Spośród teorii osobowości skupiono się głównie na stanowisku H. A. Murraya, który głosił, że „osobowość jest zlokalizowana w mózgu”. Artykuł pokazuje przykłady zmian osobowości chorych z afazją oraz prezentuje te modele pracy z pacjentem, które uwzględniają jego zmianę osobowości w wyniku afazji. Przy czym istotny pozostaje udział osobowości w przystosowaniu jednostki do nowej sytuacji, jaką jest niedowład prawostronny, afazja i pobyt w szpitalu.

 

The article presents the etiology and a complex pathomechanics of aphatic speech disorders. Personality changes were shown taking into consideration the definition of aphasia and the place of the brain damages in the result of which aphasia occurs. In the case the patients with aphasia the personality changes result form the brain damages as well as from the lack of the possibility for communication with the environment. Among the personality theories the writer concentrates mainly on the position of H. A. Murray who claims that “personality is located in the brain”. The article present the personality changes among patients with aphasia and presents the models of work with patients. At the same time, very important is the participation of personality in the adjustment of an individual to a new situation such as: right-sided paresis, aphasia and the stay in hospital.

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Waldemar Furmanek, Wojciech Walat i pracownicy Zakładu Dydaktyki Techniki i Informatyki UR

 

Prof. dr hab. Juraj Plenković: wielki badacz i propagator rozwoju technologii kształcenia dla społeczeństwa opartego na wiedzy

Prof. Juraj Plenkowić: A Great Researcher and Promoter of the Development of Technologies of Education for the Information Society

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Marek Klimek

 

Samorząd terytorialny w myśli politycznej narodowej demokracji w okresie II Rzeczypospolitej (rec. Grzegorz Radomski, Samorząd terytorialny w myśli politycznej Narodowej Demokracji 1918-1939, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2009, stron: 534)

Local Government in Political Thought of National Democracy in the Period of the Second Polish Republic (review of Grzegorz Radomski, Samorząd terytorialny w myśli politycznej Narodowej Demokracji  1918-1939, Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, Toruń 2009, pages: 534.

 

ks. Zbigniew Tyburski

 

Pedagogia katolicka wobec postmodernizmu (rec. Edward Walewander, Postmodernizm a pedagogia katolicka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011, stron: 36)

Catholic Pedagogy towards Postmodernism (Review of Rev. Edward Walewander, Postmodernizm a pedagogika katolicka, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011, pages: 36.

 

Zbigniew Narecki

 

Encykliki Jana Pawła II – fundamentem wiary i moralności katolickiej (rec. ks. Zbigniew Tyburski, Encykliki Jana Pawła II: fundamenty wiary i moralności katolickiej, Norbertinum, Lublin 2011, stron: 202.

The Encyclicals of John Paul II as Foundations of Catholic Faith and Morality (review of Rev. Zbigniew Tyburski, Encykliki Jana Pawła II: fundamenty wiary i moralności katolickiej, Norbertinum, Lublin 2011, pages: 202.

 

Mirosław Rewera

 

Monografia o gminie Samborzec(rec. Jerzy Marcjan i in., Gmina Samborzec wczoraj i dziś, Stowarzyszenie Hipoterapeutyczne Stadniny Koni Samborzec, Samborzec 2009, stron: 254.

A Monograph about Samborzec Commune (review of Jerzy Marcjan et al., Gmina Samborzec wczoraj i dziś, Stowarzyszenie Hipoterapeutyczne Stadniny Koni Samborzec, Samborzec 2009, pages: 254.    

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

ks. Roman B. Sieroń

 

Zielonogórskie sympozjum o pracy – labor czy opus?

Symposium in Zielona Góra on Work

 

Mateusz Szast

 

O dżumie XXI wieku

About the Plague of the 21th Century  

 

 

Planowane Konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Deklaracja o wersji pierwotnej

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 14.10.2015, godz. 14:49 - Mirosław Rewera