Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 36 (3/2013) | lipiec – sierpień – wrzesień

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

John O. Ojo-Ajibare

 

Analiza społecznych i ekonomicznych czynników rzutujących na przebieg realizacji opłacanych przez UNICEF programów oświatowych w stanie Anambra (tekst w języku angielskim)

Analysis of the Social and Economic Factors That Impinge on the Delivery of UNICEF-assisted Education Programmes in Anambra State

 

Jednym z głównych problemów społecznych dotykających sektor oświaty w stanie Anambra jest rezygnacja mężczyzn z nauki. W ramach wysiłków mających na celu powstrzymanie tej ogromnej fali porzucania edukacji szkolnej przez młode osoby w celu podjęcia działalności gospodarczej bądź pracy zarobkowej, Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci (UNICEF) wykorzystał przekształconą wersję modelu Regenerated Freirean Literacy through Empowering Community Techniques (REFLECT) w swych programach interwencyjnych. Aby określić wpływ programu na beneficjentów, autor przeanalizował – przyjęte na potrzeby badań – wskaźniki osiągnięć społecznych i ekonomicznych. Zastosowano technikę wielostopniowego doboru próby, by wyselekcjonować 950 uczniów odznaczających się wtórnym analfabetyzmem, a pochodzących z sześciu stref oświatowych stanu. Na próbę składało się 381 (40,11 proc.) uczniów z UNICEF-owskich miejskich centrów walki z analfabetyzmem oraz 569 (59,89 proc.) uczniów z opłacanych przez UNICEF wiejskich centrów walki z analfabetyzmem. Było wśród nich 46,32 proc. mężczyzn i 53,68 proc. kobiet. W celu zebrania danych użyto 50-punktowy test osiągnięć badający umiejętności życiowe respondentów. Z badań wynika, że zarówno oświata zawodowa, jak i zdrowotna byłyby odpowiednie do przewidywania zdolności jednostek w zakresie zdobywania osiągnięć zawodowych. Nauki ścisłe i kształcenie ustawiczne (studia niestacjonarne) mogłyby zostać wykorzystane do przewidywania ciągłości nauczania jednostek. Uwypuklono ponadto parę czynników społecznych i gospodarczych, które rzutowały na przebieg realizacji programów UNICEF-u oraz zaproponowano pewne środki zaradcze.

Słowa klucze: rezygnacja mężczyzn z nauki – programy interwencyjne – wtórny analfabetyzm – osiągnięcia zawodowe

 

One of the major social problems confronting the educational sector in Anambra State is male drop-out of school. As part of the efforts to stem the tide of this monumental exit of youngsters from school to take up entrepreneurial or economic activities, the United Nations International Children’s Emergency Fund (UNICEF) came up with the adapted version of the Regenerated Freirean Literacy through Empowering Community Techniques (REFLECT) model in its intervention programmes. In order to ascertain the impact of the programme on the beneficiaries, the investigator examined the social and economic performance indicators of the study. A multistage sampling technique was used to select 950 post-literacy learners in the six educational zones in the state. The sample was made up of 381 (40.11 percent) learners from UNICEF-based urban literacy centres and 569 (59.89 percent) learners from UNICEF-assisted rural literacy centres. About 46.32 percent were males while 53.68 percent were females. An achievement test containing 50 items of life skills was used to collect data. The results showed that both vocational education and health education could be used to predict participants’ job performance abilities. Science and continuing education (extra-mural studies) could be used to predict participants’ continuity in learning activities. Some social and economic factors that impinged on delivery of the UNICEF programmes were highlighted and suggestions were made for improvement.

Key words: male drop-out of school – intervention programmes – post-literacy – job performance

 

 

Lucyna Bakiera

 

Zaangażowane rodzicielstwo: problemy definicyjne, wskaźniki i pomiar

Committed Parenting: The Problems of Definition, Indicators and Measurement

 

Rodzicielstwo, jak każdy inny obszar aktywności człowieka, można analizować z perspektywy sposobu jego realizowania. Biorąc pod uwagę, że pełnienie roli rodzicielskiej ma znacznie zarówno dla dorosłych, jak i dla zachowania i rozwoju dziecka, poszukiwanie metod opisujących styl realizacji rodzicielstwa wydaje się szczególnie istotne. Zauważalny deficyt metod empirycznych odnoszących się do działań rodzicielskich, tym bardziej uzasadnia takie poszukiwania. Z tego względu podjęto próbę stworzenia narzędzia, w którym kategorią różnicującą sposób pełnienia roli matki lub ojca uczyniono zaangażowanie w rodzicielstwo. W artykule zaprezentowano pojęcie zaangażowania, jego operacjonalizację oraz autorski Kwestionariusz Zaangażowania Rodzicielskiego.

Słowa klucze: rodzicielstwo – dorosłość – zaangażowanie w rodzicielstwo – Kwestionariusz Zaangażowania Rodzicielskiego

 

Parenting, like any other area of human activity, can be analyzed from the perspective of how the fulfillment of role is. Taking into account that the parental role is important both for adults and for the behavior and development of the child, the search for methods of describing the implementation of the parenting style seems to be particularly important. Noticeable deficit of empirical methods relating to parental actions, the more justified the search. For this reason, an attempt to create a tool, in which differentiating category of mother’ and father’s role is involvement in parenting was taken. The paper presents the concept of involvement, the operationalization and author’s Parental Involvement Questionnaire.

Key words: parenting adulthood involvement in parenting Parental Involvement Questionnaire

 

 

Agata Nowak, Irena Bartusiak

 

Rodzice partnerami psychomotorycznej edukacji w przedszkolu

Parents as Partners of Psychomotor Education in Kindergarten

 

Psychomotoryczne ujęcie rozwoju dziecka jest najbardziej typowe dla wczesnego dzieciństwa. Małe dzieci poruszając się, poznają rzeczywistość, kumulują informacje i doświadczenia, w dalszej kolejności podejmują analizy poznawcze. Ciekawość, a tym samym aktywność ruchowa dziecka w tym wieku jest objawem jego zdrowia, jak również determinantem osiąganych w przyszłości sukcesów. Na rozwój dziecka ma wpływ wiele osób, jednak najważniejsi w tych oddziaływaniach są rodzice. To oni w największym stopniu decydują o jakości dzieciństwa, dobrostanie bądź chorobie dziecka. Do obowiązków rodziców należy, między innymi, wybór przedszkola, w którym dziecko spędzi dużą część swojego dzieciństwa. Celem podjętych badań sondażowych jest próba określenia oczekiwań rodziców wobec edukacji przedszkolnej oraz ocena ich świadomości potrzeby wspierania psychomotorycznego rozwoju dziecka.

Słowa klucze: rozwój psychomotoryczny – wiek przedszkolny – edukacja przedszkolna – wychowanie

 

Psychomotor concept of the child development is the most typical one for the early childhood. Small children get to know the reality through movement, they gather information and experience, then they draw out cognitive analyses. Curiosity and thereby physical activity of a child at this age is a sign of their health as well as a determinant for some future successes to be achieved. Many people have their impact on the child development, however the most important in these influences are parents. They decide about the quality of childhood to the highest degree: about child’s wealth or sickness. Parental duties cover, among other things, the choice of kindergarten in which a child will spend a big part of their childhood. The aim of the undertaken survey is an attempt to define the parents’ expectations towards preschool education as well as to evaluate their awareness of the need for supporting the psychomotor child’s development.

Key words:psychomotor development – early childhood – preschool education – education

 

 

Beata Krajewska

 

Rodziny wspierające w nowym systemie pomocy dziecku i rodzinie

Supportive Families in the New System of Child and Family Support

 

Współczesna rodzina narażona jest na wiele trudności i zagrożeń w realizacji zadań i funkcji wpisanych w jej oblicze. Staje się niejednokrotnie rodziną ryzyka w sytuacji zdeterminowanej przez takie czynniki jak bezrobocie, bieda, konflikty, brak mieszkań, przemoc. Potrzebą rodziny, a obowiązkiem państwa, staje się zatem konieczność pomocy i wsparcia, zainteresowanie jej problemami i sytuacją. Naprzeciw temu wychodzą różne organizacje i instytucje, ale również przepisy prawa określające możliwości i formy pomocy, nakładające jednocześnie obowiązek jej udzielania na gminy jako jednostki samorządu terytorialnego będące najbliżej mieszkańców i ich problemów. Aktualne regulacje prawne zawiera ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, wskazując na takie formy wsparcia, jak asystenci rodziny, placówki wsparcia dziennego oraz rodziny wspierające. Problematyka, jaką podejmuje niniejszy tekst dotyczy rodzin wspierających, które zostały sformalizowane, tworząc jeden z elementów systemu pomocy dziecku i rodzinie.

Słowa klucze: zagrożenia współczesnej rodziny – wsparcie społeczne – rodzina wspierająca – powoływanie i zadania rodzin wspierających

 

Modern Family is exposed to a lot of difficulties and risks in the implementation of the tasks and functions inherent in her face. Family often becomes a risk, the risk society, which is determined by factors such as unemployment, poverty, conflict, lack of housing, violence. Families need and the obligation of the state, thus becomes the need of help and support, interest in the problems and situation. In front of this face various organizations and institutions, as well as state law requires possibilities and forms of assistance, while imposing the obligation to provide for the community as a unit of local government which is closest to the people and their problems. Current legislation includes the Law on family support and foster care system, pointing to such forms of support, such as family assistants, educational support, and family support daily. I take the issue of this document focuses on supporting families that have been formalized, creating one of the elements of the child and family support.

Key words: threats to the present-day family, social support, supportive family, constituting and tasks of supportive families

 

 

Zuzanna Zbróg

 

Potrzeby uspołecznienia i społecznej użyteczności rodziców mających dzieci w szkołach podstawowych

Needs of Socialization and Social Usefulness of Parents with Children in Primary Schools

 

W artykule przedstawiono wyniki badań własnych nad identyfikowaniem potrzeb uspołecznienia i społecznej użyteczności rodziców z publicznych i niepublicznych szkół podstawowych z województwa świętokrzyskiego. Podstawę teoretyczną badań stanowiła systemowa koncepcja potrzeb człowieka stworzona przez Tomasza Kocowskiego. W grupie potrzeb społecznych autor ten wyodrębnił takie kategorie potrzeb, które nie występują w innych klasyfikacjach. Omówione zostały formy zachowań prospołecznych i altruistycznych podejmowane przez badanych rodziców, z rozróżnieniem gotowości do zachowań prospołecznych i altruistycznych. Zanalizowano także motywy, jakimi kierowali się badani rodzice podejmujący się tego typu działalności. Wyniki zaprezentowano w formie podstawowych analiz statystycznych, z pełną próbą badawczą w odniesieniu do rodziców ze szkół niepublicznych.

Słowa klucze:zachowania prospołeczne – altruizm – rodzice – szkoła podstawowa

 

This paper presents the results of research on identifying the needs of socialisation and social usefulness of parents from state and private primary schools in Świętokrzyskie Province. Theoretical basis for the research was the systemic conception of human needs created by Tomasz Kocowski. In the group of social needs the author distinguished needs’ categories that are not found in other classifications. There are discussed some forms of prosocial and altruistic behaviours which are performed by the parents, with the distinction between willingness to prosocial and altruistic behaviour. The paper analyses also the motives for which the surveyed parents undertake these types of activities. The results are presented in the form of basic statistical analysis, with the complete research sample for private school parents.

Key words: prosocial behaviour – altruism – parents – primary school

 

 

Ewa Kopeć

 

Warunki życia a potrzeby osób w podeszłym wieku

The Living Conditions and the Needs of the Elderly

 

Starzenie się ludności nie tylko w Polsce, ale i na całym świecie wydaje się być zjawiskiem powszechnie znanym, ale, jak twierdzą eksperci, nie do końca w pełni uświadomionym i nierzadko ignorowanym przez rządy pod względem tworzenia właściwych warunków życia osobom w podeszłym wieku. Zwiększone potrzeby ludzi starszych dotyczące warunków życia skupiają się wokół pięciu najważniejszych obszarów ich egzystencji. Są to: służba zdrowia i opieka medyczna, instytucja pomocy społecznej, warunki ekonomiczne, rola społeczna pełniona przez osoby starsze – rola dziadków, możliwości edukacji i zapewnienia rozwoju osobom w starszym wieku w celu aklimatyzowania ich do życia w szybko zmieniającym się współcześnie społeczeństwie.

Słowa klucze:starość – gerontologia – starzenie się społeczeństwa – potrzeby ludzi starych – edukacja ludzi starych – rola dziadków

 

The aging of the population, not only in Poland but throughout the world seems to be a well-known phenomenon, but, as experts say, not quite fully conscious and often ignored by governments in terms of creating good living conditions for the elderly. The increased needs of the elderly on living conditions are focused on five key areas of their lives. These are: health and medical care, social welfare organization, economic status, social role played by the elderly, or the role of grandparents, education, and ensure the development of older people in order to adapt them to life in a rapidly changing modern society.

Key words: aging – gerontology – aging population – the needs of the elderly – education – the elderly – the role of grandparents

 

 

Ewa Sygit-Kowalkowska

 

Osoba starsza w obliczu społecznych wyzwań okresu późnej dorosłości

The Elderly Facing Social Challenges of Late Adulthood

 

Niniejsza praca koncentruje się na zagadnieniu wyzwań, jakie stawia przed jednostką okres starości (pojęcie tożsame z terminem «okresu późnej dorosłości»). Ten moment rozwojowy w życiu człowieka wiąże się często z doświadczaniem nowych sytuacji, nierzadko odbieranych jako trudne, nieoczekiwane i niepożądane przez osoby starsze. W pracy przedstawione zostały aspekty społecznego funkcjonowania człowieka starzejącego się a w szczególności negatywnych zmian, jakie mogą się dokonywać w zakresie relacji społecznych. Podkreślono pozytywne znaczenie rozwiązywania sytuacji wyzwań oraz korzyści płynących z zaangażowania w ich pokonywanie. W oparciu o literaturę przedmiotu zaprezentowano strategie aktywności własnej ukierunkowanej na pokonywanie przeszkód tak, by prowadzić zadowalające życie w starości.

Słowa klucze: osoba starsza – ageizm – relacje społeczne – aktywność własna

 

This work concentrates on challenges facing the elderly (the term identical to “people in late adulthood“). This developmental stage is related to new experiences of life situations. Usually they are seen as unexpected and undesirable for the elderly. The paper presents social aspects of functioning in late adulthood. Particularly the author describes negative changes that affect social relations. Positive meaning of problem solving and advantages that comes from involvement in it was taken into account. The work also presents the strategies for overcome obstacles in aim to lead a satisfying life.

Key words: elderly – ageism – social relations – activity

 

 

Łukasz Ćwiertnia

 

Cierpienie – obecność – wartość

Suffering – Participation – Value

 

Ten krótki artykuł jest próbą odpowiedzi na pytanie, co znaczy, że podmiot cierpienia jest współobecny sensowi tegoż cierpienia. Kiedy chcemy wyeksponować problematykę cierpienia, powinniśmy zwrócić uwagę na dwie jego płaszczyzny. Pierwszą jest sytuacja, w której cierpienie się ukazuje. Wówczas jego sens wiąże się z pytaniami: „kto”, „co” i „kiedy”. Taką płaszczyznę nazwaliśmy horyzontalną. Jednak rzeczywisty sens cierpienia odsłania się w płaszczyźnie wertykalnej. Tu podmiot cierpienia związany jest z pytaniami: „jak głęboko”, „jak bardzo”, „na ile”. W planie tym zatem nie okoliczności determinują podmiotowość, lecz wartości. Stają się one tłem działania. Tło to z kolei odsłania współobecność podmiotu względem wartości wówczas, kiedy sytuacja związana z cierpieniem poddaje w wątpliwość (bycie) istnienie tegoż podmiotu.

Słowa klucze: fenomenologia – sens – cierpienie – podmiot – etyczne uwarunkowanie – etyka – wartości – obecność

 

This short article is an attempt to answer the question: what does it mean that the self as subject of suffering participates in the sense of this suffering? Two plains should be indicated when problem of suffering is expressed. The first one is the situation when suffering came out. At that time anguish’s meaning can allude to questions about ‘who’, ‘what’ and ‘why’. This level is called horizontal. But the real sense of suffering is complemented in the vertical level. It means that the subject of suffering is more conditioned by the problems of ‘how deep’, ‘how much’, ‘what degree’. Here, the subject is determined not by circumstances but by values. Values are the background of subject’s actions. These are a fundamental horizon for the analyzed problem of suffering. When suffering’s situation undermine being of the subject, the background of values reveals subject’s co-presence.

Key words: phenomenology meaning suffering – subject – ethical conditioning – ethics – values – participation

 

 

Łukasz Szwejka

 

Rola układów przyjacielskich i akceptacji w rozwoju zaburzeń zachowania oraz konsumpcji środków psychoaktywnych

The Role of Friendship Settings and Peer Acceptance in the Development of Conduct Disorders and Consumption of Psychoactive Substances

 

Celem niniejszego artykułu jest zaprezentowanie roli układów przyjacielskich w procesie adaptacji społecznej jednostki. Powszechnie przyjęło się sądzić, iż odrzucenie przez grupę rówieśniczą oraz brak przyjaciół są zjawiskami tożsamymi. Okazuje się jednak, że osoby odrzucane uczestniczą w konstruktywnych przyjaźniach, które stanowią przeciwwagę dla negatywnych konsekwencji bycia odrzucanym. Ponadto wykazano, że posiadanie przyjaciół odgrywa odmienną rolę przystosowawczą niż akceptacja w grupie. Przyjaźń koreluje z rozwojem emocjonalnym jednostki, natomiast akceptacja jest korelatem wyższych kompetencji społecznych. Z tego względu, oddziaływania wychowawcze powinny koncentrować się na promowaniu układów przyjacielskich. Postulat ten jest szczególnie ważny w przypadku osób odrzucanych, dla których przyjaźń może stanowić ważny obszar chroniący, o czym świadczą badania nad odpornością i elastycznością psychiczną.

Słowa klucze: przyjaźń – odrzucenie rówieśnicze – zaburzenia w zachowaniu – uzależnienie od narkotyków

 

The purpose of this article is to present the role of friendship in the process of social adaptation. It is a common belief that the rejection by the peer group and the lack of friends are identical phenomena. However, it appears that rejected individuals participate in constructive friendships that counterbalance the negative consequences of being rejected. It has also been shown that having friends plays a different role than acceptance in the group. Friendship is correlated with emotional development of individual; however, acceptance is correlated with higher social competence. Therefore, the impact of pedagogical treatment should focus on the promotion of friendships. This recommendation is especially important for rejected children for whom friendship can be an important area of ​​protection as evidenced by studies on resilience.

Key words: friendship – peer rejection – conduct disorders – drug addiction

 

 

Paweł Witek

 

Pomoc formalna i nieformalna rodzinom niedostosowanym społecznie: doświadczenia kuratora sądowego(tekst w języku angielskim)

Formal and Informal Assistance for Socially Maladjusted Families: Probation Officer’s Experience

 

Rodzina we współczesnym świecie przeżywa wiele kryzysów związanych ze sprawami zawodowymi, osobistymi i emocjonalnymi. Często ten kryzys prowadzi rodziny do uzależnień cywilizacyjnych, pogłębiających już istniejącą demoralizację. Wzrost demoralizacji nieletnich oraz wystąpienie niedostosowania społecznego rodzin jest argumentem dla sądu o zastosowanie środka wychowawczego w postaci nadzoru sądowego. Artykuł zaprezentuje, jakie możliwości formalne są związane z pracą kuratora sądowego, który współpracując z różnymi instytucjami pomocy społecznej, wspiera te rodziny, udziela pomocy z wyjścia z sytuacji kryzysowej.

Słowa klucze: kurator rodzinny – działania profilaktyczno-wychowawcze – rezultaty resocjalizacji nieletnich – niedostosowanie społeczne

 

In the modern world the family experiences numerous crises connected with professional, personal and emotional matters. Such a crisis often leads to modern-age addictions, deepening the already existing demoralization. The increase in demoralization among juveniles and the appearance of social maladjustment of families is an argument for the court to use court supervision as an education measure. The article presents which formal abilities are connected with the work of a probationofficer who, cooperating with various social aid institutions, supports such families and offers assistance to find a way out of a crisis situation.

Key words: probation officer – preventive and educational measures – results of juvenile rehabilitation – social maladjustment

 

 

Łukasz Budzyński

 

Postrzeganie rodziny wielodzietnej przez studentów Państwowej Wyższej Szkoły Zawodowej w Gorzowie Wielkopolskim

Perception of Large Families by Students of State Higher Vocational School in Gorzów Wielkopolski

 

Celem artykułu jest rekonstrukcja jakościowa i ilościowa postrzegania rodziny wielodzietnej przez studentów. Artykuł przedstawia wyniki badań wykorzystujących metodę dyferencjału semantycznego i zdań niedokończonych. Badanie pokazało, że studenci postrzegają rodzinę wielodzietną posługując się stereotypami zarówno pozytywnymi, jak i negatywnymi o charakterze subiektywnym oraz intersubiektywnym. W artykule został przeprowadzony dowód ukazujący, w jakich wymiarach istnieje skłonność do posługiwania się stereotypami, a w jakich takiej skłonności brak, a także jakie wybrane charakterystyki studentów mają związek z danym typem kategoryzacji rodziny wielodzietnej.

Słowa klucze: rodzina wielodzietna – postrzeganie – stereotypy – studenci

 

The purpose of this paper is qualitative and quantitative reconstruction of perception of large families by students. The paper presents the results of research using methods of semantic differential and unfinished sentences. The study showed that students perceive large family using both positive and negative stereotypes, subjective and intersubjective. The paper contains proof showing in which dimensions there is tendency to use stereotypes and in which there are no such inclinations, as well as selected characteristics of the students related to the types of categorization of large families.

Key words: large families – perception – stereotypes – students

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Magdalena M. Kępa

 

Maria Montessori: pedagogia życia i działalności

Maria Montessori: The Pedagogy of Life and Activities

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

ks. Witold Jedynak

 

Etyczne i społeczne konsekwencje wykorzystania biotechnologii (rec. Karolina Cynk, Etyczne i społeczne konsekwencje osiągnięć nowoczesnej biotechnologii, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013, stron: 140)

Ethical and Social Consequences of the Use of Biotechnology (review of Karolina Cynk, Etyczne i społeczne konsekwencje osiągnięć nowoczesnej biotechnologii, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2013, pages: 140)

 

 

ks. Roman B. Sieroń

 

Czy socjologiczna wyobraźnia może ocalić świat? (rec. ks. Paweł Prüfer, Wyobraźnia, terapia, społeczeństwo. Analiza socjologiczno-etyczna, Nomos, Kraków 2013, stron: 210)

Is the Sociological Imagination Able to Save the World? (review of Rev. Paweł Prüfer, Wyobraźnia, terapia, społeczeństwo. Analiza socjologiczno-etyczna, Nomos, Kraków 2013, pages: 210)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Anna Krawczyk-Sawicka

 

O prawach społecznych człowieka w multicentrycznym systemie prawa

About Social Rights in Multicentral Legal System

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Deklaracja o wersji pierwotnej

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 14.10.2015, godz. 14:40 - Mirosław Rewera