Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 37 (4/2013) | październik – listopad – grudzień

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

ks. Kazimierz Bełch

 

Globalizacja polityki w świetle nauki społecznej Kościoła

Globalization of Politics in the Light of Church’s Social Teaching

 

Globalizacja jest w dużej mierze procesem spontanicznym, rozwijającym się według neoliberalnego modelu. Toteż nie służy całej ludzkości: jednych ubogaca innych marginalizuje. Dlatego według nauczania Kościoła istnieje konieczność ustanowienia światowego zarządzania globalizacją, tak aby ona służyła rozwojowi każdego człowieka i całego człowieka, a więc także w wymiarze transcendentnym. W tym celu należy najpierw rozwijać społeczność ogólnoświatową, troszczyć się o upowszechnienie systemu demokratycznego i przestrzeganie praw człowieka, ograniczyć suwerenność państw, przeprowadzić reformę Organizacji Narodów Zjednoczonych i innych ponadnarodowych instytucji oraz tworzyć nowe światowe instytucje stosownie do wymagań dobra wspólnego całej ludzkości.

Słowa klucze: globalizacja – polityka – katolicka nauka społeczna – demokracja

 

Globalization is in large measure a spontaneous process developing according to the neoliberal model. Hence it doesn’t serve the whole mankind: at the same time some are enriched while the others – marginalized. That is why according to the Church’s teaching there is a necessity to establish the world globalization management system which may serve developmentof each man in the whole – so also in the transcendental dimension. To reach this aim, it is necessary to develop at first the worldwide society, to care for promulgation of democratic system and observance of human rights; furthermore it is necessary to restrict sovereignty of countries, cause reform of United Nations Organization and other supranational institutions – and form new world institutions serving the public welfare of the mankind.

Key words: globalization – politics – Catholic social teaching – democracy

 

 

ks. Paweł Prüfer

 

Pewniki i niepewności w rzemiośle intelektualnym: kontekst chrześcijańskiej etyki społecznej

Certainties and Uncertainties in Intellectual Work in the Context of Christian Social Ethics

 

Badacze naukowi prowadzą swoją działalność intelektualną, łącząc oryginalność twórczą z szacunkiem dla dotychczasowego dorobku. Wielu z nich próbuje wiązać opis i analizę z użytecznością społeczną wiedzy naukowej. Etyka społeczna chrześcijańska – określana także jako katolicka nauka społeczna – posiada wypracowaną metodę badawczą, realizowaną w trzech etapach: widzieć, ocenić, działać. Niniejszy artykuł jest próbą wykorzystania tej metody w analizie rzemiosła intelektualnego, w odniesieniu do działalności badawczej, zwłaszcza współczesnej. Metoda ta jest także poszerzona o koncepcję wyobraźni socjologicznej, wypracowanej przez klasycznych myślicieli dziedziny, zwłaszcza przez C.W. Millsa. Artykuł zawiera także propozycję autorskiego przesłania intelektualnego, mającego na celu: wyrażenie szacunku dla wszystkich, którzy trudzą się przy uprawianiu nauki, sformułowanie postulatu dla odważnego wyjścia poza własne schematy badawcze. Istotnym elementem postulatu jest zachęta otwarcia się na dbałość o użyteczność społeczną wiedzy naukowej oraz na jej etyczny wymiar.

Słowa klucze: rzemiosło intelektualne – chrześcijańska etyka społeczna – wiedza naukowa – socjologiczna wyobraźnia

 

Scientists run their intellectual activity by combining creative novelty and respect for previous works. Many of them try to connect description and analysis with social utility of scientific knowledge. Christian social ethics – characterised also as catholic social studies – operates an elaborate research method which is conducted in three ways: see, judge, act. This article is an attempt to use this method in analysis of intellectual work in reference to research activity, especially contemporary research activity. This method contains also conception of sociological imagination, defined by classic thinkers of this field, especially by C.W. Mills. The article describes also a suggestion of the author’s intellectual message aiming to show respect for all those who are engaged in dealing with science, to formulate a postulate on courageous broadening own research schemes. The crucial part of the postulate is encouragement to being careful when social utility of scientific knowledge and its ethical character is concerned.

Key words: intellectual work – Christian social ethics – scientific knowledge – sociological imagination

 

 

ks. Witold Jedynak

 

Etyka zawodowa pracownika socjalnego i jej specyfika

Professional Ethics of Social Worker and Its Specificity

 

Pracownik socjalny, którego działania mają charakter typowo społeczny, wykonuje wiele ról zawodowych. Dlatego też powinien kierować się wartościami i zasadami moralnymi, wynikającymi z etyki ogólnej oraz szczegółowymi normami zawartymi w etycznym kodeksie swojej profesji. Skodyfikowana etyka zawodowa pomaga pracownikowi socjalnemu w prawidłowym wykonywaniu zadań i jest dla niego punktem odniesienia przy rozstrzyganiu dylematów etycznych. Zawarte w kodeksie etycznym normy stoją na straży godności profesji i jednocześnie wskazują, jak przedstawiciele zawodu mają się zachowywać, a jak nie powinni postępować. Zapisy kodeksu etycznego odnoszą się do zawodu, relacji ze współpracownikami, beneficjentami, pracodawcą i społeczeństwem. Uwzględniają one specyficzne cele i zadania pracy socjalnej, rozumianej jako praktyczna działalność ludzka na rzecz osób wymagających wsparcia i pomocy w realizacji podstawowych potrzeb oraz rozwiązywania problemów powstałych w efekcie deprywacji tych potrzeb.

Słowa klucze: pracownik socjalny – kodeks etyczny – etyka zawodowa – praca socjalna

 

A social worker, whose activities are principally socially oriented, performs many professional roles. Therefore, he or she should be guided by the values and moral principles arising from the ethics in general and from the specific standards contained in the code of ethics of this particular profession. Codified professional ethics helps social worker to perform properly his or her duties and it is also the reference point for resolving ethical dilemmas. Standards contained in the code of ethics give basis for preserving the dignity of the profession and at the same time indicate how the social workers should behave, and how they mustn’t behave. The provisions of the code of ethics relate directly to the specificity of the profession, as well as to the relations with coworkers, beneficiaries, employer and larger society. They take into account specific objectives and tasks of social work understood as a practical human activity towards people requiring support and assistance in the fulfillment of their basic needs and requiring also support in solving problems arising as a result of deprivation of these needs.

Key words: social worker – code of ethics professional ethics – social work

 

 

Danuta Grzesiak-Witek

 

Program terapii logopedycznej dziecka z autyzmem w oparciu o studium indywidualnego przypadku

Speech Therapy Program of an Autistic Child Based on Case Study

 

Tekst prezentuje przebieg terapii logopedycznej chłopca z autyzmem w ramach studium indywidualnego przypadku. Mając na uwadze charakter zaburzonych funkcji oraz możliwości psychofizyczne dziecka opracowano program terapii mowy, wydzielając w nim dwa etapy: przygotowujący oraz właściwy etap terapii mowy. Bazą dla rozpoczęcia wszelkich działań terapeutycznych w odniesieniu do chłopca z autyzmem było opanowanie przez niego kluczowych umiejętności, takich jak: spokojne siedzenie, uważne patrzenie, ograniczenie zbędnych ruchów ciała itp. Podczas realizacji programu terapeutycznego podkreśla się wiodącą rolę terapeuty mowy, który organizuje zajęcia z dzieckiem pod kątem zdobycia przez niego konkretnej umiejętności.

Słowa klucze: autyzm – kompetencje kluczowe – terapia mowy – wspomaganie osób z autyzmem

 

The text presents the course of a speech therapy of an autistic child within the framework of an individual case study. Considering the character of disordered functions and psychological and physical aptitude of the child, the speech therapy program was prepared in two stages: the first, preparatory one and the proper, speech therapeutic one. The commencement of any therapeutic actions related to the autistic boy was to master the key skills such as sitting still, attentive looking, limiting unnecessary body movements, etc. During the realization of the therapeutic program, what is emphasized is the leading role of a speech therapist who organizes the classes with the child, bearing in mind his acquisition of a specific skill.

Key words: autism – key competences – speech therapy – support for autistic people

 

 

Marzena Koterbicka-Borys

 

Małżeństwo i zwyczaje związane z jego zawarciem: szkic z życia mieszkańców wsi galicyjskiej okresu autonomii na przykładzie Brzozowej koło Zakliczyna

Marriage and Its Related Customs: A Sketch of Life of Galician Rural Residents during the Period of Autonomy Based on the Example of the Village of Brzozowa near Zakliczyn

 

Prezentowany artykuł dotyka zagadnień związanych z zawieraniem sakramentu małżeństwa w przeszłości. Problematyka w nim poruszona odwołuje się do okresu autonomii galicyjskiej i została przedstawiona na konkretnym przykładzie wsi Brzozowa leżącej nieopodal Zakliczyna koło Tarnowa. W tekście ukazane zostały społeczne i osobiste determinanty wpływające na podjęcie decyzji o małżeństwie. Scharakteryzowano w nim kolejne zabiegi mające doprowadzić do ślubu, w tym te związane z uzyskaniem zgody rodziców i ustaleniami przedślubnymi. Nakreślono także kolejne etapy przygotowań do samej uroczystości, jak również omówiono panujące dawniej zwyczaje odnoszące się do ceremonii ślubnej i tradycyjnego przyjęcia weselnego. Osobne miejsce poświęcono ponadto pozycji kobiety i mężczyzny w związku oraz materialnym kwestiom związanym z założeniem rodziny.

Słowa klucze: zwyczaje związane z zawarciem małżeństwa – pozycja kobiet i mężczyzn w małżeństwie – materialne aspekty założenia rodziny – wieś galicyjska (na przykładzie wsi Brzozowa)

 

The article touches upon the issues related to the entering into the sacrament of marriage in the past. The problems raised in the article refer to the period of Galician autonomy and have been illustrated using the specific example of the village of Brzozowa, located by Zakliczyn near Tarnow. The text shows the social and personal determinants influencing one’s decision to enter into marriage. It characterizes the procedures leading to marriage, including those related to obtaining parental consent and other pre-marriage agreements. The article also outlines the orderly steps in preparation of the ceremony itself, as well as it discusses the rituals related to the wedding ceremony and wedding reception that have prevailed in the past. In addition, a special place has been dedicated to the position of a woman and a man in a relationship, and material issues related to starting a family.

Key words: customsassociated withmarriage contract – marriage status of women and men – material aspects ofstarting a family – Galician village (on the example Brzozowa village)

 

 

Magdalena Antosz, Małgorzata Gruchoła

 

Współczesne programy rozrywkowe na przykładach Kuba Wojewódzki Show i Szymon Majewski Show

Contemporary Entertainment Shows on the Examples of Kuba Wojewódzki Show and Szymon Majewski Show

 

Celem publikacji była analiza systemu wartości we współczesnych programach rozrywkowych na przykładach: Kuba Wojewódzki Show oraz Szymon Majewski Show. Impulsem do podjęcia analizy i badań była wysoka ich oglądalność. Przyjęto hipotezę, iż popularność programów wynika z ich kontrowersyjności. W artykule zdefiniowano termin program rozrywkowy talk show oraz „skandal”. Omówiono dwa analizowane programy: ich specyfikę, osobę prowadzącego, kontrowersyjne wypowiedzi, zapraszani goście. Przedstawiono także wyniki badań ankietowych, przeprowadzone w styczniu 2010 r. Artykuł kończą podsumowujące wnioski, które potwierdziły trafność hipotezy postawionej we wstępie.

Słowa klucze: współczesne programy rozrywkowe – Kuba Wojewódzki Show – Szymon Majewski Show – talk show – skandal i sensacja – wyniki badań

 

The aim of the publication was the analysis of system of values in contemporary entertainment shows on the examples of Kuba Wojewódzki Show and Szymon Majewski Show. The stimulus to perform the analysis and research was high viewing figures. A hypothesis that the popularity of the programmes results from their controversialism was formulated. In the article the terms such as an entertainment show, a talk show and a scandal were defined. The following aspects of the two analyzed programmes were discussed: peculiarity of the programmes, the hosts, controversial statements, invited guests. The results of the questionnaires carried out in January 2010 were presented. At the end, the article contains summarizing conclusions which confirmed the correctness of the hypothesis formulated in the introduction.

Key words: contemporary entertainment shows – Kuba Wojewódzki Show – Szymon Majewski Show – talk show – scandalandsensation – research results

 

 

Ryszard Mysior

 

Ukształtowane plany edukacyjne młodzieży miejskiej i wiejskiej na przykładzie Tarnowa i powiatu tarnowskiego

Formed Educational Plans of Urban and Rural Youth on the Example of the City of Tarnów and Tarnów County

 

Planowanie jest poszukiwaniem odpowiedzi na pytanie: co zrobimy? Jest to w rzeczywistości proces, w którym realny sprawca prowadzi swego rodzaju dialog z empirycznym otoczeniem. Istotą decyzji jest postanowienie o nielosowym wyborze jednej z co najmniej dwóch alternatywnych propozycji rozwiązania danego problemu. Młody człowiek na progu szkoły ponadgimnazjalnej staje się decydentem, który musi przyjąć odpowiedzialność za samego siebie. Uczniowie najstarszych klas szkół gimnazjalnych wbrew pozorom mają ukształtowane plany kontynuowania nauki z uwagi na typ szkoły i miejsce jej lokalizacji. Wysoki wskaźnik nadreprezentacji uczniów w szkołach maturalnych, a szczególnie wybór tzw. królewskiej drogi do studiów, wskazał na marginalizację czynników istotnie wpływających na kształt drogi edukacyjnej.

Słowa klucze: ukształtowane wybory edukacyjne – samoocena osiągnięć szkolnych – środowisko szkolne – rywalizacja o wartość dodaną

 

Planning is seeking the answer to the question: what would we do? It is, in fact, a process in which the real perpetrator carries a kind of dialogue with the empirical environment. The essence of the decision is to choose one of at least two alternative proposals to solve the problem. The young man on the threshold of a secondary school becomes a school decision-maker who has to take responsibility for him-/herself. Students of oldest classes of secondary schools, contrary to the popular opinion, have got formed plans to continue their education considering the type of school and place of its location. The high rate of the over-representation of students in the A-level secondary-schools and especially the choice of ‘the royal road’ to university, confirmed the marginalization of the factors which significantly affect the shape of the education route.

Key words: formed educational choices – self-assessment of student achievement – school environment – competition for value added

 

 

Michał Szyszka

 

Dziecko i rodzina w perspektywie marketingu społecznego (tekst w języku angielskim)

Child and Family in the Perspective of Social Marketing

 

Artykuł opisuje w syntetycznym ujęciu, kwestie i możliwości wykorzystywania marketingu społecznego na rzecz wsparcia dzieci i rodzin przede wszystkim w płaszczyźnie komunikacji masowej i medialnej. Omówione zostało klasyczne rozumienie marketingu społecznego, reklamy społecznej, podstawowych zasad ich funkcjonowania, a także zarysowane zostały kwestie ewolucji marketingu społecznego oraz obecnych zmian w aspektach wykorzystywanych jego instrumentów, organizacji kampanii oraz stylów komunikacji. W artykule wskazano na możliwości i praktykę wykorzystywania marketingu społecznego przez instytucje wsparcia dzieci i rodziny, w tym jednostki pomocowe oraz organizacje obywatelskie.

Słowa klucze: kampanie społeczne – reklama społeczna – marketing społeczny – komunikacja masowa i medialna

 

The article describes synthetically the issues and possibilities of social marketing use for the support of children and families mainly in the area of mass and media communication. It describes classical understanding of social marketing, social advertising, the basics of their functioning and outlines the process of evolution of social marketing together with present changes within the aspects of using its tools, campaign organization and styles of communication. The article points to the possibilities and practices in using social marketing by institutions supporting children and families, also civic organizations and care units.

Key words: social campaigns social advertising social marketing mass and media communication

 

 

Monika Wojtkowiak, Wioletta Szumilas-Praszek

 

Internet jako współczesne medium zagrożenia czy edukacji? Rola internetu w ponowoczesnym społeczeństwie

The Internet as a Contemporary Medium of Threat or Education? The Role of the Internet in the Postmodern Society

 

Artykuł jest próbą zdefiniowania roli i miejsca Internetu jako medium we współczesnym świecie. Autorki opisują zespół uzależnienia od Internetu, który może objawiać się szeregiem niepokojących symptomów zdrowotnych. Zajmują się konstruowaniem tymczasowych tożsamości internetowych oraz opisem wielu uzależnień i zagrożeń, których występowanie jest coraz powszechniejsze w cyberprzestrzeni. Te zagrożenia to m.in. pornografia internetowa, hakerstwo czy wszechobecna agresja. Ponadto w powyższym artykule Autorki starają się znaleźć odpowiedź na pytanie czy Internet jest tylko źródłem zagrożeń czy można również uznać go za miejsce działań o szeroko pojętym charakterze edukacyjnym, czego dowodem mogą być poradnie, które świadczą swoje usługi pomocowe bardzo często przez strony www. Ponadto Autorki starają się przybliżyć początki i rozwój Internetu oraz uświadomić, że jest on medium rewolucji technologicznej.

Słowa klucze: internet – rewolucja komputerowa – hakerstwo – cyberporn – agresja – tożsamość – uzależnienie

 

This article is an attempt of trying to determine the role and place of the Internet as a medium in the contemporary world. Authors describe Internet Addiction Disorder which can bring plenty of unexpected and unwanted health symptoms. They say about creating temporary identities in Internet by using different nicknames. They describe a lot of addictions and threats such as cyber porn, hacking or aggression that seem to be more and more popular in cyberspace. Moreover, authors want to find an answer if Internet is only the source of threats or it can be perceived as an educational place. Furthermore, they write about beginnings of the Internet and try to realize that it is an example of medium used in the technological revolution.

Key words: Internet computer revolution hacking – cyber porn – aggression – identity – addiction

 

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

ks. Lesław Krzyżak

 

Skromna nauczycielka z przedszkola Aniołem Opiekuńczym Żołyni

The Modest Kindergarten Teacher as the Caring Angel of Żołynia Village

 

Maria Damazja Napiraj w okresie II wojny światowej pracowała w Żołyni jako siostra zakonna. Wykorzystując relacje rodzinne z majorem Zygmuntem Stochellem, wstawiała się u Niemców i uratowała wielu Polaków. Skuteczność jej działań sprawiła, że nazwano ją Aniołem Opiekuńczym Żołyni. Wielokrotnie narażała swoje życie. Sama słabego zdrowia pomagała innym. Wyniszczona służbą zmarła mając zaledwie 35 lat życia. Jej pogrzeb był patriotyczną manifestacją, a grób stał się miejscem wdzięczności. Pedagogiczne przesłanie tej zakonnicy jest godne wspomnienia i naśladowania.

Słowa klucze: Damazja Napiraj – siostra zakonna – przedszkolanka – Żołynia – Anioł Opiekuńczy Żołyni

 

Maria Damazja Napiraj was working as a nun in Żołynia during the II World War period. Having used her family connections with the major Zygmunt Stochell, she interceded with Germans and rescued many Polish citizens. She was called the Caring Angel of Żołynia for the effectiveness of her actions. She risked her life many times. Although she was of poor health, she kept helping other people which was very harmful to her. She was ruined by the service and died at the age of only 35 years old. Her funeral became a patriotic manifestation and her grave was a place of gratitude. This nun’s pedagogic message is worth mentioning and exemplary.

Key words: Damazja Napiraj – nun – nursery school teacher Żołynia – Caring Angel of Żołynia

 

 

RECENZJE/REVIEWS 

 

 

Grzegorz Droba

 

Świadectwo mocy miłości (rec. ks. Andrzej Garbarz, Świadectwo mocy miłości: 20-lecie Caritas Diecezji Rzeszowskiej, Bonus Liber, Rzeszów 2012, stron: 352)

The Witness of the Power of Love (review of Rev. Andrzej Garbarz, Świadectwo mocy miłości: 20-lecie Caritas Diecezji Rzeszowskiej, Bonus Liber, Rzeszów 2012, pages: 352)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Magdalen Łuka, Justyna Truskolaska

 

O nowych horyzontach w edukacji

About New Horizons in Education

 

 

Mateusz Szast

 

Co warto czytać i dlaczego?

What Is Worth Reading and Why?

 

 

Planowane konferencje/Planned Conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Deklaracja o wersji pierwotnej

 

 

Zestawienie recenzentów współpracujących z kwartalnikiem „Społeczeństwo i Rodzina” w roku 2013

List of Reviewers Cooperating with the Quarterly “Society & Family” in the Year 2013

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 14.10.2015, godz. 14:40 - Mirosław Rewera