Społeczeństwo i Rodzina

 

Nr 38 (1/2014) | styczeń – luty – marzec

 

 

Przedmowa/ foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Anna Prokopiak, Monika Parchomiuk

 

Umysł, ciało, emocje i seksualność osoby z autyzmem

The Mind, Body, Emotions and Sexuality of Autistic Person

 

W artykle przedstawiono sposób postrzegania oraz odczuwania ciała i emocji przez osobę ze spektrum autyzmu oraz wpływ tych czynników na jej seksualność. Odpowiedzialność za nią, rozsądne stawianie granic poszukiwań leży po stronie rodziców i całego otoczenia osoby z autyzmem. Przedstawione w artykule przykłady wskazują na ogromną pracę, jaką wykonują osoby ze spektrum autyzmu, aby odnależć się w naszej rzeczywistości i realizować się w pełni jako osoby, również seksualnie.

Słowa klucze: umysł – ciało – emocje – seksualność osoby z autyzmem

 

The article presents the way in which a person with the autism spectrum perceives and feels his/her body and emotions as well as the effects that these factors have on his/her sexuality. The responsibility for their sexuality and setting of sensible searching limits lies with the parents and the whole environment of an autistic person. The examples presented in the article show the enormous work performed by people with the autism spectrum in order to find themselves in our reality and achieve self-realization as human beings, also in their sex lives.

Key words: mind – body – emotions – sexuality of an autistic person

 

 

Beata Wołosiuk

 

Rodzina w procesie rozwoju mowy dziecka

Family in the Process of Child’s Speech Development

 

Mowa pełni ważną rolę w życiu człowieka. Umiejętność poprawnego mówienia umożliwia nawiązanie kontaktów interpersonalnych. Dzięki mowie możemy formułować własne myśli, uczucia, przeżycia. Dlatego już od najwcześniejszych lat życia dziecka należy stymulować komunikację werbalną. Rozwój mowy, który uwarunkowany jest genetycznie i zależy od wrodzonych właściwości organizmu człowieka, możliwy jest jedynie w kontekście ze środowiskiem społecznym. Bardzo ważna jest postawa rodziców pobudzająca dziecko do mówienia oraz poprawny wzorzec językowy. Prezentowany artykuł dotyczy roli rodziny w rozwoju mowy dziecka. Przedstawiono w nim etapy kształtowania mowy. Omówiono biologiczne i społeczno-wychowawcze uwarunkowania rozwoju mowy, podkreślając znaczenie środowiska rodzinnego w stymulowaniu komunikacji werbalnej dziecka.

Słowa klucze: dziecko – mowa – rodzina – rozwój mowy

 

Speech plays an important role in our life. The ability of speaking properly enables people to form interpersonal communication. Due to our speech, we can express our thoughts, feelings and experience. Thus, it is crucial to stimulate child’s verbal communication from the earliest years. Speech development, which has genetical basis and depends on innate attributes, is possible only in the context of social environment. Parents’ attitude and the way they speak are very important as they stimulate child’s speech. The article presents the role of family in child’s speech development. It describes stages of speech development and biological, social and educational backgrounds of speech development. The author of the article emphasises the importance of family environment in the process of stimulating of child’s verbal communication.

Key words: child – speech – family – speech development

 

 

ks. Marcin Szczerbiński

 

Standardy użytkowania serwisów społecznościowych: analiza pedagogiczna

Standards for Use of Social Networking Sites: Pedagogical Analysis

 

Dynamiczny rozwój mediów społecznościowych sprawił, że dziś korzystanie z nich jest zjawiskiem powszechnym a liczba użytkowników liczona jest już w miliardach. Dlatego konieczną wydaje się wzmożona refleksja pedagogiczna nad różnymi aspektami ich funkcjonowania. W poniższym artykule została przedstawiona analiza pedagogiczna standardów wprowadzonych przez Facebook oraz NK, nakładających na użytkowników określone ograniczenia i zasady użytkowania. Okazało się, że oba portale stworzyły bardzo rozbudowane systemy mające chronić użytkowników, szczególnie dzieci i młodzież, przed różnorakimi zagrożeniami. Zasady moralne i wskazówki pedagogiczne umieszone na tych portalach, choć w większości wydają się być zasadne, to jednak wciąż widoczna jest potrzeba dopracowania poszczególnych rozwiązań, we współpracy z rodzicami, wychowawcami i środowiskami naukowymi. Ponieważ największym problemem pozostaje wciąż niedostateczna świadomość rodziców o zagrożeniach związanych z korzystaniem z tych serwisów i brak adekwatnych działań profilaktyczno-edukacyjnych, stąd postulat jak najszybszego wzmożenia wysiłków w tych obszarach.

Słowa klucze: portale społecznościowe – pedagogika medialna – Facebook – NK

 

The dynamic growth of social media has now made the use of them commonly accepted and conventional; the number of users nowadays being counted in billions. Therefore, it seems necessary to more accurately reflect upon various aspects of their functioning. This article presents a pedagogical analysis of standards implemented by Facebook as well as NK, imposing certain limitations on the User and Terms of Service. It is apparent that both portals indeed architected advanced systems to protect their users, especially children and young adults, against a variety threats. Yet, policies as regards ethics, moral principles and recommendations therein implemented, although sensible and strong on most occasions, still call for elaboration and fine-tuning in collaboration with parents, educators, and scholars. Besides these, other red flags include: parents’ insufficient awareness of dangers associated with the use of these services as well as the lack of adequate preventive and educational measures. That being the case, more intensive and sustained efforts in the aforementioned areas need to be consolidated.

Key words: social networking – pedagogy of media – Facebook – NK

 

 

Małgorzata Przybysz-Zaremba, Agata Katkonienė

 

Profilaktyka agresji i przemocy w szkole w optyce edukacyjnej

Prevention of Aggression and Violence at School from the Educational Point of View

 

W tekście zaprezentowano zarys problemu agresji i przemocy występujących we współczesnej szkole. Przedstawiono przegląd wybranych statystyk policyjnych ukazujących zachowania agresywne młodzieży o charakterze przestępczym. Dokonano przeglądu egzemplifikacji wybranych dokumentów określających działania profilaktyczne (Statut Szkoły, Szkolny Program Profilaktyki, Szkolny Program Wychowawczy), a także poddano analizie ich treści w celu sprawdzenia, czy dokumenty te zostały przygotowane zgodnie z przepisami ministerialnymi. Istotną kwestią poruszaną w tekście jest przegląd praktycznej profilaktyki prowadzonej w szkołach w województwie warmińsko-mazurskim. Autorki ukazują metody oraz strategie działań profilaktycznych prowadzonych przez placówki szkolne. W części końcowej tekstu opracowano implikacje dla praktyki edukacyjnej, które mogą okazać się pomocne w podejmowanych przez szkoły działaniach profilaktycznych.

Słowa klucze: agresja – przemoc – edukacja – profilaktyka

 

The paper presents outline of the issues concerning aggression and violence at contemporary schools. The review of chosen police statistics showing aggressive behaviours of children of criminal nature was presented. The review of exemplification of chosen documents determining preventive actions (School’s Statute, School’s Prevention Plan, School’s Educational Program) was made and the content of these documents underwent analysis in order to check, whether these documents were prepared in accordance with ministerial provisions. The review of practical prevention conducted in schools in the Warmian-Masourian Voivodship constitute an essential issue presented in this paper. The authors show methods and strategies of preventive actions conducted by the schools. The final part of the paper presents implications for the educational praxis, which can be useful for the process of undertaking by schools preventive actions.

Key words: aggression – violence – education – prevention

 

 

Mirosław Kopeć

 

Przeciwdziałanie przestępstwu znęcania się nad osobami bliskimi

Counteraction against the Offence of Domestic Abuse

 

Artykuł przedstawia skalę zjawiska znęcania się w naszym kraju. Przedstawione zostały wyniki badań, które dotyczą cech osób pokrzywdzonych oraz sprawców. Dalej przedstawione zostały przyczyny występowania przemocy jednych osób nad innymi. Należy podkreślić, że zjawisko przemocy nie odnosi się jedynie do wąskiego grona osób. Problem przemocy istniej we wszystkich środowiskach i grupach społecznych. Bardzo trudno jest wskazać, na rzeczywista skalę omawianego zjawiska z uwagi na to, do aktów przemocy dochodzi głownie w środowisku rodzinnym. W artykule zostały przedstawione organy oraz instytucje, które zajmują się niesieniem pomocy osobom, które zostały skrzywdzone na skutek przemocy. Opracowanie ma walor praktyczny. Może stanowić cenna wskazówkę dla osób, które szukają pomocy w związku ze znęcaniem się nad nimi.

Słowa klucze: przestępstwo znęcania się – skala przemocy w Polsce – przyczyny przemocy – pomoc ofiarom przemocy

 

The article is presenting the scale of the phenomenon of the abuse in our country. Findings which concern characteristics of persons of the aggrieved parties and perpetrators were presented. Farther reasons for appearing of the violence of ones persons were presented above other. One should emphasize that the phenomenon of the violence doesn’t refer only to a narrow circle of persons. Problem of the violence exist in all circles and social groups. Very much it is hard to point, on real scale of the discussed occurrence due to it, for an acts of violence is reaching firebrands in the home environment. In the article described organs and institutions which are dealing with coming to persons’ aid, stayed which were hurt as a result of the violence. The study has a practical advantage. It can constitute valuable pointer for persons which are looking for help in relation to the abuse of them.

Key words: crime of the abuse – scale of the violence in Poland – reasons for the violence – help for victims of the violence

 

 

Dorota Kołodziej

 

Świat wartości jako szansa na pogodną starość

The World of Values as an Opportunity for Cheerful Aging

 

W artykule podjęto zagadnienie wartości, jakie niesie okres życia, którym jest starość. Podkreślono zmiany nieuniknione w tej fazie życia. Zmiany, które człowiek musi zaakceptować. Wynikają one z utraty wielu cenionych dotychczas wartości, a jednocześnie wnoszą nowe. Wśród tych nowych wartości duże znaczenie ma posiadanie wnuków, czas wolny, większe doświadczenie życiowe, głębsze spojrzenie na wiele spraw, umiejętność łączenia „starego z nowym” oraz ogromna mądrość życiowa. Dużą rolę odgrywa sposób przeżywania tej zmiany przez seniorów, to jak ustosunkowują się do nowych wartości i w jaki sposób je realizują. To otwarcie się na „nowe” przynosi im bardzo dużo radości, poczucie bycia użytecznym w rodzinie i w społeczeństwie, podtrzymuje ich aktywność, co z kolei chroni ich przed gwałtownym starzeniem się.

Słowa klucze: starość – starzenie – dojrzałość – wartość – zmiana – aktywność – rodzina – czas wolny – religijność – refleksyjność.

 

The article deals with the question of what brings life span, which is old age. Emphasized that change is inevitable in this stage of life. Changes that man must accept. They result from the loss of many cherished values and yet at the same time bring new. Among these new values the importance of having grandchildren, leisure time, more life experience, a deeper look at a lot of things, the ability to combine “old and new” and the great wisdom of life. Major role way of experiencing this change by seniors, it’s like bring a new value and how to implement them. It is open to “new” gives them a lot of joy, a sense of being useful in the family and in society, sustains their activity, which in turn protects them from rapid aging.

Key words: old age – aging – maturity – value – change – activity – family – free time – religiousness – reflexivity

 

 

Mirosław Rewera, Marek Ziemba

 

Analiza socjologiczna uczestników wykładu otwartego: wybrane aspekty
(na podstawie prelekcji profesora Andrzeja Zybertowicza)

Sociological Analysis of the Audience of the Open Lecture: Selected Aspects (Based on the Lecture of Professor Andrzej Zybertowicz)

 

Niniejsze opracowanie składa się z dwóch części, które zatytułowano Sprawozdanie z wykładu oraz Analiza wyników badania uczestników wykładu. W pierwszej kolejności przedstawiono kluczowe zagadnienia z wykładu otwartego prof. Andrzeja Zybertowicza w WZNoS KUL w Stalowej Woli, a następnie dokonano analizy wyników badania ankietowego przeprowadzonego podczas tej prelekcji wśród prawie wszystkich jej uczestników (wzięło w niej udział około 160 osób, zaś ankietę wypełniło 128). Badanie pozwoliło zorientować się, jakie są podstawowe cechy społeczno-demograficzne słuchaczy wykładu oraz jakie mają oni oczekiwania co do przyszłych prelegentów, którzy mogliby wygłosić w WZNoS KUL prelekcję na jakiś interesujący temat. Zgromadzone wyniki mogą być wykorzystane przy organizacji kolejnych wykładów. Dostarczają ponadto wiedzy o wyborach kanałów informacji o tego typu przedsięwzięciach. Poznawszy te kanały, można opracować strategię promocyjną, pozwalającą zwiększyć frekwencję w prelekcjach wygłaszanych przez naukowców dla szerokiej publiczności.

Słowa klucze: wykład otwarty prof. Andrzeja Zybertowicza – Polska – demografia – demokracja – państwo – badanie uczestników wykładu

 

This study herein consists of two parts, which are titled Report on the lecture and the Analysis of the research results of the lecture participant. In the first place, key issues in an open lecture by Prof. Andrew Zybertowicz in WZNoS KUL Stalowa Wola, and then analyzes the results of a survey conducted during the talk among almost all participants (it was attended by about 160 people, 128 filled out the questionnaire). The research allowed to figure out what are the basic socio-demographic characteristics of the lecture audience and what expectations they have as to future speakers who could deliver a lecture at the Off-Campus Faculty of Social Sciences in Stalowa Wola and raise some interesting topic. The collected results can be used in the organization of the next lectures. Further they provide information about the channels’ choices of information about these types of ventures. Having known these channels, one can develop a promotional strategy that allows to increase attendance at lectures given by scientists to the general public.

Key words: open lecture of Prof. Andrzej Zybertowicz – Poland – demography – democracy –state – research on lecture participants

 

 

Radosław E. Skakuj

 

Posiadanie i tworzenie: dwie drogi życia człowieka

Ownership and Creating: Two Ways of Human Life

 

Tematem artykułu jest posiadanie i tworzenie jako dwie drogi życia człowieka. Artykuł stanowi porównanie dwóch skrajnie odmiennych postaw wobec życia człowieka, postawy posiadania i tworzenia z wskazaniem na pozytywny aspekt tej drugiej, prowadzącej do rozwoju, samourzeczywistnienia, odnalezienie sensu życia. W pierwszej części artykułu, autor wskazuje na istotę osobowej twórczości człowieka. W kolejnej części tekstu, ukazany został wstęp do analizy postawy kreatywności i postawy posiadania, w aspekcie osobowego i bez-osobowego wymiaru ludzkiego życia. Następnie, autor skupia się na mass-mediach, które są odpowiedzialne za ujawnianie się postaw konsumpcjonizmu wśród młodzieży. Przedstawione zostały treści dotyczące dojrzałości aksjologicznej człowieka, która wpływa na ukształtowanie postawy twórczej, koncepcji człowieka jako bytu kształtującego siebie (ens per se), poprzez działania twórcze oraz twórczości osoby, będącej jej udziałem w tworzeniu kultury. Artykuł stanowi syntetyczne przedstawienie treści związanych z pedagogiką personalistyczna, filozofią kultury, aksjologią wychowania i pedagogiką twórczości.

Słowa klucze: pedagogika personalistyczna – filozofia kultury – aksjologia wychowania – pedagogika twórczości

 

The subject of the article is ownership and creating as two ways of a human life. The article is a comparison of two extremely opposite attitudes to human life, the attitude of ownership and of creating, with the indication on positive aspect of the second one, leading to development, selfrealisation, finding the sense of life. In the first part of the article, the author points out to the essence of personal person’s creation. In the next part of the text, there was presented the introduction to the analysis of the attitude of creativity and the attitude of ownership, in the aspect of personal and non-personal dimension of human life. In the next part of the article, the author focused on mass-media, which are responsible for appearing of the attitudes of consumerism among teenagers. In the next parts of the article, there were presented contents concerning axiologic maturity of a person, which influences creating creative attitude, the conception of a person as an existence creating itself (ens per se) through creative activities and a person’s creation, being its participation in creating the culture. The article is synthetic presenting of the contents connected with the personalistic pedagogy, the culture philosophy, the axiology of education and the creation pedagogy.

Key words: personalistic pedagogy – culture philosophy – axiology of education – creation pedagogy

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Mateusz Szast

 

Józef Obrębski: polski etnolog i socjolog

Józef Obrębski: Polish Ethnologist and Sociologist

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

ks. Paweł Prüfer

 

Refleksyjność relacyjna jako instrument humanizujący ludzkie rozumienie świata społecznego (rec. Pierpaolo Donati, Sociologia della riflessività. Come si entra nel dopo-moderno, il Mulino, Bologna 2014, stron: 334)

Relational Thoughtfulness as an Instrument of Humanization of Our Perception of the Social World (review of Pierpaolo Donati, Sociologia della riflessività. Come si entra nel dopo-moderno, il Mulino, Bologna 2014, pages: 334)

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

Dyskurs nad cierpieniem, umieraniem i śmiercią człowieka (rec. Pavol Danćak, Marek Rembierz, Roman B. Sieroń [red.], Cierpienie, umieranie, śmierć. Wyzwania i dylematy ludzkiego losu w kontekście sytuacji granicznych, Wydział Zamiejscowy Nauk o Społeczeństwie KUL, Stalowa Wola 2013, stron: 296)

Discourse on Human Suffering, Passing, and Death (review of Pavol Danćak, Marek Rembierz, Roman B. Sieroń [eds.], Cierpienie, umieranie, śmierć. Wyzwania i dylematy ludzkiego losu w kontekście sytuacji granicznych, Wydział Zamiejscowy Nauk o Społeczeństwie KUL, Stalowa Wola 2013, pages: 296)

 

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

ks. Paweł Prüfer

 

Kongres Kultury Akademickiej na Uniwersytecie Jagiellońskim

The Congress of Academic Culture at the Jagiellonian University

 

 

Koło Naukowe Studentów Socjologii „Societas”

 

Współczesne sąsiedztwo w opinii mieszkańców Stalowej Woli:
raport z badań (część 1)

Present-day Neighborhood in Opinion of Residents of Stalowa Wola:
Research Report (Part 1)

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 10.10.2015, godz. 00:20 - Mirosław Rewera