Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 42 (1/2015) | styczeń – marzec

 

 

Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Cnoty i ich rola w wychowaniu

Virtues and their role in education

 

 

Streszczenie

Człowiek przychodzi na świat z przyrodzonymi właściwościami, które można określić jako stan naturalnej bezcharakterności. Stąd proces wychowawczy winien prowadzić do sytuacji, w której te różnorodne i zindywidualizowane predyspozycje zaczną działać jako jednolita i zharmonizowana siła sprawcza człowieka. Drogą do osiągnięcia tego stanu jest kształtowanie charakteru moralnego, rozumianego jako wykwit cnót moralnych jednostki. Słowo „cnota” pochodzi od łacińskiego virtus, co oznacza siłę lub moc. Ów potencjał jest człowiekowi niezbędny, gdyż nieustannie zmaga się on z niedoskonałością swej natury. Nie mówimy w tym wypadku tylko o cnotach przyrodzonych (intelektualnych i moralnych), bo prawdziwy i pełny wymiar ludzkiego charakteru może zostać osiągnięty tylko w świetle cnót nadprzyrodzonych. Z tego powodu winniśmy uwzględnić obie kategorie cnót: przyrodzone (dostępne naturalnym władzom człowieka) i nadprzyrodzone (które przewyższają ograniczone możliwości natury ludzkiej). Niestety, idea cnót i charakteru jest niedoceniana lub nawet świadomie pomijana we współczesnej oświacie, czego przyczyną może być zarówno lenistwo umysłowe poszczególnych wychowawców, jak i nurty intelektualne obecne w filozofii. Jednak nadzieja wciąż pozostaje, albowiem współcześni teoretycy wychowania apelują o powrót do klasycznych metod kształcenia.

 Słowa kluczowe: cnota, charakter, wychowanie, natura ludzka

 

Summary

Each human being comes into the world with natural properties that may be described as the state of natural characterlessness. This is why the educational process should lead to the situation where these diverse and individualized predispositions work as a homogenous and harmonized prime mover of man. The way to achieve this state is through forming moral character which may be understood as the development of individual moral virtues. The origin of ‘virtue’ is Latin ‘virtus’ which means ‘strength’ or ‘skill’. This potential of the virtues is necessary for man because he constantly struggles with imperfection of his nature. In this case we talk not only about natural virtues (intellectual and moral) since the true and full dimension of human character may be formed only in the light of the supernatural virtues. This is why we should take these two categories of virtues into account: natural (attainable by human natural powers) and supernatural (which exceed the capacity of unaided human nature). Regrettably, the idea of virtue and character is underestimated or even intentionally ignored in contemporary education. This could be the result of mental laziness of certain educators or intellectual currents in philosophy. Still there is hope for change in this area since present-day education theorists call for the return to classical methods of education.

Key words: virtue, character, education, human nature

 

 

Wioletta Tuszyńska-Bogucka

 

Jakość funkcjonowania „związków na odległość” w odbiorze kobiet i mężczyzn

The quality of long distance relationships in men and women perception

 

 

Streszczenie

W celu uzyskania odpowiedzi na pytanie, czy jakość funkcjonowania odróżnia „związki na odległość” od związków tradycyjnych (tzw. stacjonarnych), wykorzystano kwestionariusze: Komunikacji Małżeńskiej, Stylów Przywiązaniowych i Dobranego Małżeństwa – do przebadania 96 osób w „związkach na odległość” i 81 – w związkach stacjonarnych. Wyniki wskazują na obniżenie poczucia wsparcia i zaangażowania, podobieństwa i intymności oraz podwyższenie poczucia rozczarowania, a także dynamiki zjawisk relacyjnych, typowych dla unikowego i lękowo-ambiwalentnego stylu przywiązania w związkach na odległość, tak w ocenia kobiet, jak i mężczyzn. Porównania dowodzą, że mężczyźni i kobiety ponoszą nieco inne koszty psychologiczne przebywania w związkach na odległość: mężczyźni płacą za nie pomniejszeniem poczucia samorealizacji w związku, kobiety – podwyższonym niepokojem w relacjach. Kobiety mają lepszą od mężczyzn wizję komunikacji własnej, a mężczyźni ujawniają problemy w tym zakresie.

Słowa kluczowe: jakość małżeństwa, związki na odległość, związki nietradycyjne, koszty psychologiczne

 

Summary

In response to the question about differences regarding the quality of long distance and traditional (geographically close) relationships, studies were undertaken using the questionnaires of: Marital Communication, Attachment Styles, and Marriage Matching in groups of 96 adults representing long distance relationships and 81 representing traditional couples. The results indicate a decreased level of marital quality, measured by reduction of support and engagement, similarity and intimacy sense and an increased level of disappointment in long distance relationships partners as well as problems connected with avoidance and anxiety – ambivalent style of attachment. In terms of psychological costs of long distance relationship, women express more problems connected with anxiety in interpersonal relations and men – with sense of self-realization.

Keywords: marital quality, long distance relationships, non-traditional relationships, psychological costs

 

 

Juliana D. Asodike, Veronica A. Enoch

 

Ocena naboru nauczycieli realizowanego w stanie Rivers w roku szkolnym 2012/2013: implikacje dla efektywności pracy uczniów

Assessment of the 2012/2013 Rivers State teachers’ recruitment exercise: implications for students’ productivity

 

 

Streszczenie

W artykule skoncentrowano się na ostatnim naborze nauczycieli zrealizowanym przez rząd nigeryjskiego stanu Rivers w roku szkolnym 2012/2013. Postawiono sobie za cel ocenę wspomnianego procesu i wynikających zeń implikacji dla efektywności pracy uczniów. Postawiono cztery pytania, które ukierunkowały ocenę. Jako dane źródłowe wykorzystano dostępną w internecie listę 13.120 nauczycieli zrekrutowanych zarówno przez State Universal Basic Education Board (SUBEB), jak i przez Senior Secondary Schools Board (SSSB). Do analizy danych wykorzystano statystykę opisową. Z badań wynika, że cały proces naboru nauczycieli, który realizowano wedle wymogów określonych przez Registration Council of Nigeria (TRCN) i przez standardy międzynarodowe, wypadł poniżej oczekiwań. Ocena pokazała, że płeć żeńska dominuje wśród nowo zatrudnionych mimo narzekań na nierówność płci i zmniejszającej się obecności mężczyzn w sektorze szkolnictwa. Wśród rekomendacji znalazła się m.in. sugestia, aby tak rząd, jak i organizacje prywatne zainteresowały się zasadami i regulacjami TRCN dotyczącymi naboru nauczycieli i kierowały się nimi podczas przyszłych naborów. Nauczyciele pozbawieni kwalifikacji pedagogicznych winni przejść dwuletni program, aby uzyskać dyplom magisterskich studiów pedagogicznych.

Słowa kluczowe: stan Rivers, nabór nauczycieli, efektywność pracy uczniów, nierówność płci

 

Summary

The article focuses on the last teachers’ recruitment exercise by the Rivers State Government, which was concluded in the 2012/2013 school year. Its main purpose was to assess this process and its implications for student productivity. Four questions were raised to guide this assessment. The online list of the 13,120 recruited teachers for both the State Universal Basic Education Board (SUBEB) and the Senior Secondary Schools Board (SSSB) served as the data for the assessment. Descriptive statistics were used for the data analyses. The assessment revealed that when the whole exercise was placed under the searchlight of teachers Registration Council of Nigeria (TRCN) stipulated requirements and international accepted requirements for recruiting teachers, it fell below expectation. It showed that the female gender dominates the newly recruited workforce, despite cries of gender imbalance and declining male presence in the teaching sector. It was recommended amongst others that both government and private organizations should take into cognizance the TRCN rules and regulations on teachers’ recruitment and follow them in future recruitment exercises. Teachers without teaching qualifications should be given a two-year period program to obtain a Postgraduate Diploma in Education.

 Keywords: Rivers State, teachers’ recruitment, students’ productivity, gender imbalance

 

 

Toyin E. Owoyemi, Moju Monday

 

Wiedza i postawy nigeryjskich nauczycieli nauk ścisłych ze szkół średnich wobec edukacji na rzecz ekorozwoju

Nigerian senior secondary school science teachers’ knowledge and attitude towards education for environmental sustainability

 

 

Streszczenie

W niniejszym opracowaniu przedstawiono wyniki badań dotyczących wiedzy i postaw nauczycieli nauk ścisłych wobec edukacji na rzecz ekorozwoju. W celu realizacji badań zostało wybranych losowo 150 nauczycieli ze szkół średnich. Zaadaptowano też narzędzie badania opinii, użyte do zebrania danych, które następnie poddano analizie przy wykorzystaniu statystyki opisowej. Uzyskane wyniki wskazują, że nauczyciele nauk ścisłych w niezbyt dużym stopniu sygnalizują, iż słyszeli i mogli wyjaśnić kwestie dotyczące ekorozwoju. Przeciwnie, rezultaty testu weryfikującego ich faktyczną wiedzę ujawniły znaczącą różnicę między dokonanymi przez nich wskazaniami a posiadaną wiedzą na temat poruszonych w badaniu kwestii związanych ze środowiskiem. Badani ujawnili pozytywną postawę wobec realizacji zajęć z edukacji dla ekorozwoju, wyraźnie domagając się sprzyjających temu zmian w programach nauczania instytucji kształcących nauczycieli. Jednakowoż dysproporcja między ich rzeczywistą wiedzą i postawą wobec nauczania zrównoważonego rozwoju sugeruje, że ich intencje mogą pozostać niezrealizowane w przypadku, gdy nie podniesie się ich wiedzy w zakresie edukacji na rzecz ekorozwoju. Zalecono między innymi, aby edukacja na rzecz zrównoważonego rozwoju i edukacja w zakresie środowiska zostały jak najszybciej wprowadzone na wszystkich poziomach kształcenia oraz aby ujęto je w programach nauczania szkół kształcących nauczycieli.

Słowa kluczowe: edukacja, szkoła średnia, nauczyciel nauk ścisłych, ekorozwój

 

Summary

The study investigated science teachers’ knowledge and attitude towards education for environmental sustainability. One hundred and fifty senior secondary school teachers were randomly selected for the study. An adapted survey instrument was used to collect data which was then analysed using descriptive statistics. The findings of the study showed that a reasonable percentage of the science teachers indicated that they have heard and could explain issues that concern environmental sustainability. But on the contrary, results of the test on their actual knowledge revealed a significant gap between their indications and knowledge possessed on environmental issues raised in the study. They also had positive attitude toward the teaching of education for environmental sustainability and clamoured for a change in the teacher training institutions curriculum in order to ensure education for sustainability. However, disparity between their actual knowledge and attitude towards teaching sustainability suggests that their intentions to teach about sustainability might be unrealised if their knowledge on education for environmental sustainability is not enhanced. It was recommended among others that education for sustainability and environmental education should be introduced as a matter of urgency at all levels of our education and it should be infused into the curriculum of the schools where teachers are trained.

 Key words: education, senior secondary school, science teacher, environmental sustainability

 

 

Jerzy Rottermund, Andrzej Knapik, Michał Szyszka

 

Aktywność fizyczna a jakość życia osób starszych

Physical activity and the quality of life of the elderly

 

 

Streszczenie

Dane statystyczne i prognozy wskazują na rosnącą liczbę osób starszych w społeczeństwach europejskich, w tym również w Polsce. Zarówno w wymiarze indywidualnym, jak i społecznym taki stan demograficzny powoduje konsekwencje ekonomiczne i społeczne – dotyczące opieki zdrowotnej, wsparcia socjalnego itp.), dlatego coraz większego znaczenia nabiera zagadnienie „pomyślnego starzenia się”. Pojęcie satysfakcja rozumiane jest jako „uczucie przyjemności i zadowolenia”, które przekładają się na doznanie radości, szczęścia i poprawnej jakości życia. Wskazując na życiową satysfakcję osób starszych, należy przede wszystkim uwzględnić ich aktualny stan zdrowia i samodzielne funkcjonowanie w środowisku, na które zezwala posiadana sprawność psychomotoryczna. Fizjologicznemu procesowi starzenia się towarzyszą zmiany jakościowe i ilościowe w praktycznie każdym narządzie i układzie człowieka. Te złożone, a zarazem nieodwracalne naturalne procesy w ostateczności prowadzą do ograniczenia możliwości psychofizycznych i regeneracyjnych organizmu. Jednym z kluczowych determinantów satysfakcji staje się prowadzenie zdrowego stylu życia z optymalnym poziomem aktywności fizycznej. Podstawowym celem aktywności u osób w podeszłym wieku, ze szczególnym wskazaniem na ćwiczenia ruchowe, są samodzielne funkcjonowanie, zahamowanie postępujących zmian inwolucyjnych, poprawa samopoczucia, utrzymanie poprawnej sylwetki, doskonalenie równowagi. Odpowiednia aktywność ruchowa seniorów może znacząco wpłynąć na nastawienie do własnej osoby i środowiska, w którym funkcjonują, podwyższając „jakość życia” i dając tym samym satysfakcję.

Słowa kluczowe: aktywność fizyczna, satysfakcja, osoby starsze, jakość życia

 

Summary

Statistical data and forecasts point to an increasing number of elderly in European societies, including Poland. This demographic state has economical and social consequences, both in individuals and society (health care, social support, etc.). Therefore an idea of ‘satisfying aging’ is gaining more attention and importance. The notion of satisfaction is defined as “a feeling of pleasure and contentment” which contributes to feeling of happiness, joy and quality of life. Pointing to the life satisfaction of the elderly, we must first of all take into consideration their current state of health and independent physical functioning in environment. Physiological process of aging is accompanied by qualitative and quantitative changes in organs and systems of human body. These natural processes are complex and irreversible. They ultimately lead to the reduction of psychophysical and regenerative human capabilities. One of the key determinants which increases the satisfaction is a healthy lifestyle with a properly dosed level of a physical activity. The primary purpose of a physical activity of elderly, with particular indication of exercises is: independent functioning, inhibiting of progressive involutional changes, mood improvement, maintenance of correct posture and improvement of balance. Physical activity of the elderly may have a significant impact on the attitudes towards themselves, increasing the quality of life and giving them a feeling of satisfaction.

 Key words: physical activity, satisfaction, the elderly, quality of life

 

 

Dariusz Sarzała

 

Aksjologiczne i pedagogiczne aspekty narkomanii

Axiological and educational aspects of drug addiction

 

 

Streszczenie

W artykule autor wskazał na aksjologiczne i pedagogiczne aspekty narkomanii. Przedstawił etyczne kryteria uzależnienia od narkotyków, odnosząc się do najbardziej destrukcyjnych wymiarów tego zjawiska, ukazując ich specyfikę oraz negatywne następstwa w podstawowych sferach życia człowieka. Ponadto autor wskazał na problem autonomii i wolności osoby uzależnionej od narkotyków. Poruszył kwestię zdolności narkomana do podejmowania decyzji na podstawie świadomości motywów i skutków własnego działania. Podjął także próbę etycznej oceny narkomanii oraz przedstawił propozycje pedagogiczne ukierunkowane na uniknięcie zagrożeń związanych z zażywaniem narkotyków. W artykule wskazano ponadto na znaczenie pedagogiki personalistycznej w kształtowaniu postawy wobec narkotyków oraz innych środków odurzających i substancji psychoaktywnych.

Słowa kluczowe: narkotyki, uzależnienie, aksjologia, etyka, personalizm, pedagogika

 

Summary

In this article the author explores axiological and pedagogical aspects of drug addiction. The ethical criteria for drug dependence, with reference to the most destructive dimensions of this phenomenon, are presented, their specificity and negative consequences in the basic spheres of human life are being exposed. The issues of autonomy and liberty of a person addicted to drugs are also examined. The ability to make decisions by a drug addicts is questioned, especially in terms of motivation awareness and consequences of their actions. Ethical evaluation is attempted and pedagogical proposals, aimed at avoiding the risk associated with drug use, are being put forward here. The article further indicates the importance of personalistic pedagogy in shaping attitudes towards drugs and other intoxicants and psychoactive substances.

 Keywords: drugs, addiction, axiology, ethics, personalism, pedagogy

 

 

Małgorzata Gruchoła

 

Web 3.0 w społeczeństwie transgresyjnym: internet wykluczania?

Web 3.0 in the transgressive society: the Internet of exclusion?

 

 

Streszczenie

Jednym z kolejnych etapów rozwoju technologii internetowych jest Web 3.0, określany jako „internet semantyczny”. Celem artykułu była próba znalezienia odpowiedzi na pytanie, czy Web 3.0 może być narzędziem włączania osób do życia społecznego, czy tylko wykluczania? Po wstępnych rozważaniach teoretycznych dotyczących zjawiska wykluczenia cyfrowego, przedstawiono cztery rodzaje dostępu do ICT (motywacyjny, materialny, kompetencyjny oraz użytkowy). Tytułowy problem został ukazany na tle wyodrębnionych trzech warstw internetu: informacyjnej, technicznej i społecznej. Problem zalewu informacyjnego przedstawiono w pierwszej z wymienionych warstw. W drugiej warstwie, poprzez zaprezentowanie różnic pomiędzy Web 2.0 a Web 3.0, ukazano nowe możliwości rozwiązywania problemów przeciążenia informacyjnego w postaci internetu semantycznego. Natomiast w trzeciej warstwie podano przykłady włączania osób do życia społecznego poprzez zastosowanie rozwiązań Web 3.0, w tym rzeczywistości rozszerzonej. Podjęte w artykule rozważania pozwoliły sformułować wniosek końcowy, iż Web 3.0 w społeczeństwie transgresyjnym nie musi być narzędziem wykluczania. W publikacji zastosowano metodę analityczno-syntetyczną.

Słowa kluczowe: Web 3.0, internet semantyczny, rzeczywistość rozszerzona, społeczeństwo transgresyjne, wykluczenie cyfrowe

 

Summary

One of the forthcoming steps in the development of the Internet technology is Web 3.0, referred to as the Semantic Web. The article attempts to find an answer to the question of whether Web 3.0 can be a tool which enables greater inclusion of people in social life or whether it is just a tool of exclusion. After the initial theoretical considerations concerning the digital divide, four types of access to ICT (motivational, material, skills and usage access) are described. The problem in question is demonstrated in reference to three separate layers of the Internet: informational, technical and social. The problem of the flooding of information is presented in the first of these layers. In the second layer, new possibilities of solving the problems of information overload that the Semantic Web offers are shown. This is done by presenting the differences between Web 2.0 and Web 3.0. In the third layer, examples of including people in social life with the help of Web 3.0 solutions, including augmented reality, are presented. The discussion helps to formulate the final conclusion that Web 3.0 in the transgressive society need not be a tool of exclusion. In this study, the analytical-synthetic method is employed.

Keys words: Web 3.0, Semantic Web, augmented reality, transgressive society, digital divide

 

 

ks. Jacek Kucharski

 

Ozdobny kamień z synagogi w Magdali w interpretacji Mordechaia Aviama: konteksty socjologiczno-religijne życia galilejskich Żydów w czasach Jezusa Chrystusa

The decorated stone from the synagogue in Migdal in the interpretation
of Mordechai Aviam: socio-religious contexts of life of Galilean Jews at the time of Jesus

 

 

Streszczenie

Artykuł nawiązuje do odnalezionego w 2009 r. przez izraelskich archeologów Dinę Ashalom-Gorni i Arfana Najara w synagodze w Magdali dużego ozdobnego kamienia oraz jego interpretacji symbolicznej dokonanej przez Mordechaia Aviama. Odnaleziony kamień, wsparty na czterech krótkich nogach, pokryty był ozdobno-symbolicznymi elementami po czterech bokach i na powierzchni górnej. Na frontonie kamienia widniała świątynna menora. Była ona dla Żydów symbolem świątyni jerozolimskiej. Jej obecność na ozdobnym kamieniu podsunęła Aviamowi myśl, iż również wszystkie pozostałe obiekty nie są prostymi dekoracjami, ale na sposób symboliczny nawiązują i należą do świątyni oraz jej kultycznego wyposażenia. Powołując się na świadectwa biblijne, literaturę rabiniczną, apokryficzną, dzieła Józefa Flawiusza, Filona z Aleksandrii oraz archeologię na szerokim tle historyczno-kulturowym dokonał przekonującej interpretacji każdego z dekoracyjnych elementów obecnych na kamieniu, konkludując, iż świadczą one o silnym związku istniejącym pomiędzy Galileą i Jerozolimą ze świątynią. Ozdobny kamień służył jako podstawa stołu do czytania Tory w synagodze. Słusznie ocenia go Aviam, że odsłania przed nami obraz socjologiczno-religijny życia galilejskich Żydów w czasach Jezusa.

 Słowa kluczowe: Mordechai Aviam, synagoga, czytanie Tory, menora, stół chlebów pokładnych, Henoch, Magdala, Galilea

 

Summary

The article refers to a large decorated stone block which was discovered by Israeli archaeologists Dina Avshalom-Gorni and Arfan Najar in 2009 in a synagogue in Magdal and it explores its symbolic interpretation by Morchechai Aviam. The stone with four short legs was covered with decorative-symbolic elements on four sides and on the upper face. On the facade there was the temple’s menorah which symbolizes the temple in Jerusalem. Its presence on the stone, for Aviam, means that all other objects are not simple decorations but they symbolize the temple and its cultic decorations. ‘Aviam’ – who is referring to biblical sources, rabbinic literature, apocryphal literature, the works of Flavius Josephius, Filon of Alexandria and the archaeology with wide historical-cultural background – interpreted every single element found on the stone. Thus, he came to a conclusion that, through the temple, there is a strong connection between Galilee and Jerusalem. The ornamented stone was used as a base for the Torah reading table in the synagogue. Aviam claims that the stone shows to us a socio-religious image of life of the Galilean Jews at the time of Jesus.

Key words: Mordechai Aviam, Synagogue, Torah-reading, Menorah, Showbread Table, Enoch, Magdala, Galilee

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Joanna Kopacz

 

Biskup Edward Frankowski: kapelan robotników, Ojciec Miasta, założyciel wydziału zamiejscowego KUL w Stalowej Woli (część 1)

Bishop Edward Frankowski: a workers’ chaplain, the Father of the Town, the founder of the off-campus faculty of KUL in Stalowa Wola (part 1)

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Błażej Kmieciak

 

Dyskusja wokół godnego umierania: między pytaniem a odpowiedzią (rec. J. Kaczkowski, K. Jabłońska, Szału nie ma, jest rak. Z ks. Janem Kaczkowskim rozmawia Katarzyna Jabłońska, Towarzystwo „Więź”, Warszawa 2013, stron: 140)

Discussion on dying with dignity: between the question and the answer (review of J. Kaczkowski, K. Jabłońska, Szału nie ma, jest rak. Z ks. Janem Kaczkowskim rozmawia Katarzyna Jabłońska, Towarzystwo “Więź”, Warszawa 2013, pages: 140).

 

 

Agnieszka Bzymek

 

Głos rysunku głosem dziecka (rec. Małgorzata A. Karczmarzyk, Co znaczą rysunki dziecięce?, Wydawnictwo ANWI, Gdańsk 2014, stron: 291)

The voice of drawing as the voice of a child (review of Małgorzata A. Karczmarzyk, Co znaczą rysunki dziecięce?, Wydawnictwo ANWI, Gdańsk 2014, pages: 291)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Roman B. Sieroń

 

W pięćdziesięciolecie dialogu chrześcijańsko-żydowskiego

On the 50th anniversary of Christian-Jewish dialogue

 

 

John Connelly

 

Nostra aetate: niezauważona rewolucja

Nostra aetate: the unrecognized revolution

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 09.10.2015, godz. 13:56 - Mirosław Rewera