Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 46 (1/2016) | styczeń– marzec

 

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Monika Parchomiuk

 

Między partycypacją a emancypacją: włączanie osób niepełnosprawnych w badania

Between participation and emancipation: involving individuals with disability in research

 

 

Streszczenie

Artykuł zawiera analizę zagadnień dotyczących udziału osób niepełnosprawnych w badaniach. Dokonana w nim weryfikacja założeń projektów partycypacyjnych oraz ich przykładów prowadzi do ustalenia ich znaczenia z perspektywy niepełnosprawnych, szczególnie oczekiwanej emancypacji i empowermentu. W zakończeniu pracy sformułowano szereg kwestii problemowych dotyczących postulowanego w środowisku badaczy niepełnosprawnych paradygmatu emancypacyjnego. Wskazano ponadto na zasadność pojęcia „paradygmat włączający” (badania włączające), obejmującego projekty o zróżnicowanym poziomie zaangażowania samych niepełnosprawnych.

 Słowa kluczowe: emancypacja, badania partycypacyjne, paradygmat włączający, empowerment, osoby z niepełnosprawnością

 

Summary

The present paper offers an analysis of issues related to the inclusion of individuals with disabilities in research. Verification of participatory projects (their premises and examples) was used to determine their significance from the perspective of individuals with disability, especially in terms of the expected emancipation and empowerment. Several issues related to the emancipation paradigm postulated by researchers in the field are presented in the concluding section of the paper. The legitimacy of the notion “inclusive paradigm” (inclusive research), encompassing projects with various levels to which individuals with disability were included in research, was pointed out.

 Key words: emancipation, participatory research, inclusive research, empowerment, persons with disability

 

 

ks. Czesław Kustra

 

Wspomaganie procesu wychowawczego programami profilaktyczno-edukacyjnymi w placówce wsparcia dziennego

Supporting the educational process by the preventive and educational programs in the daily support institution

 

Streszczenie

Autor artykułu wskazuje, że działalność placówek wsparcia dziennego dla dzieci i młodzieży z rodzin dysfunkcyjnych w środowisku lokalnym, obok rodziny i dziecka oraz przy współpracy wielu sił i struktur społecznych, jest jak najbardziej pożądana i tylko taka może przynieść daleko idące efekty. Dla ich skutecznej działalności potrzebne są programy profilaktyczno-edukacyjne, które należy dostosowywać w zależności od środowiska lokalnego, środowiska rodzinnego, z którego trafiają dzieci do placówki. Dostrzeganie niedoskonałości i barier winno być wyzwaniem, katalizatorem do wprowadzania zmian i ulepszeń, zarówno dla organizatorów, jak i realizatorów systemu pomocy i wsparcia rodziny i dziecka.

 Słowa kluczowe: programy profilaktyczne, placówka wsparcia dziennego, dzieci i młodzież, rodzina dysfunkcyjna

 

Summary

The author of the article indicates that the activity of day-support centres for children and young people from dysfunctional families in the local community, right next to the family itself and the child as well as with collaboration of many different social forces and structures, is most desirable and only as such can bring far-reaching effects. For its effective operation, introduction of prophylactic programs is necessary. These programs need to be mindful of local community and family environment of the children who attend the centres. Perceiving imperfections and barriers should be a challenge, a catalyst for introducing changes and improvements, both for the organisers and the executors of the assistance and support system for families and children.

 Key words: prophylactic programs, day-support centre, children and youth, dysfunctional family

 

 

Aleksandra Pilarska, Anna Suchańska

 

Zdolność do bliskości w relacjach a przywiązanie i poczucie własnej tożsamości

Capacity for relationship closeness in relation to adult attachment and the sense of personal identity

 

Streszczenie

Celem niniejszego artykułu była empiryczna weryfikacja tezy o znaczeniu relacji przywiązania i poczucia osobistej tożsamości dla zdolności do bliskości. W badaniu z udziałem 89 osób wykorzystano Zrewidowany Kwestionariusz Doświadczeń w Bliskich Relacjach R.C. Fraleya, N.G. Wallera i K.A. Brennan w polskim opracowaniu M. Wajs, Wielowymiarowy Kwestionariusz Tożsamości A. Pilarskiej oraz Kwestionariusz Bliskości M. Karbowej. Analiza otrzymanych w badaniu rezultatów pokazała, że bezpieczne przywiązanie, wolne od lęku i unikania, istotnie wiąże się z silnym poczuciem osobistej tożsamości. Ponadto udało się ustalić efekt sumowania się wpływów stylu przywiązania i poczucia tożsamości dla zdolności do bliskości: dojrzałe poczucie tożsamości wzmacnia korzystny wpływ ufnego przywiązania na zdolność do bliskości, a trudności w tym obszarze, wynikające z pozabezpiecznego przywiązania, są pogłębiane deficytami poczucia tożsamości.

 Słowa kluczowe: styl przywiązania, dymensje przywiązania, poczucie tożsamości, bliskość w relacji

 

Summary

The purpose of this paper was to verify empirically the thesis about the contribution of attachment and sense of personal identity to the development of capacity for relationship closeness. The sample consisted of 89 participants who completed the Experiences in Close Relationships – Revised by R.C. Fraley, N.G. Waller and K.A. Brennan in the adaptation of M. Wajs, the Multidimensional Questionnaire of Identity by A. Pilarska, and the Closeness Questionnaire by M. Karbowa. Analyses of the data showed that secure attachment, low in anxiety and avoidance, was significantly and positively associated with a strong sense of identity. Additionally, the obtained results indicated an additive effect of attachment style and sense of identity on capacity for closeness: a mature sense of identity enhanced the beneficial effects of a secure attachment on the capacity for closeness, whereas difficulties in this area, resulting from an insecure attachment, were augmented by identity deficits.

 Key words: attachment style, attachment dimensions, sense of identity, relationship closeness

 

 

Irena Pufal-Struzik, Agnieszka Szewczyk

 

Poczucie funkcjonalności systemu rodzinnego a postawa twórcza młodzieży

The sense of family system functionality and creative attitude of youth

 

Streszczenie

W artykule analizie poddano problem funkcjonalności systemu rodzinnego w percepcji młodzieży (n = 335, wiek 16–18 lat) o zróżnicowanym poziomie postaw twórczych i odtwórczych. Kontrolowano również wpływ cech społeczno-demograficznych w charakterze zmiennych interweniujących. Do analizy materiału empirycznego zastosowano jednoczynnikową analizę wariancji oraz rachunek korelacyjny. Wprawdzie rezultaty analizy nie wykazały istotnych zależności pomiędzy spostrzeganiem rodziny a poziomem postaw twórczych i postaw odtwórczych, jednak dane świadczące o znaczeniu zmiennych interweniujących dla tych zależności stanowią przyczynek do dalszych badań nad rodzinnymi uwarunkowaniami kształtowania się postaw twórczych u młodzieży.

 Słowa kluczowe: rodzinne uwarunkowania twórczości, podejście systemowe, postawa twórcza, postawa odtwórcza

 

Summary

This article analyzes the problem of family functionality in the perception of adolescents (n = 335, aged 16–18 years) with different levels of creative and imitative attitudes. The impact of socio-demographic factors was monitored as intervening variables. A univariate analysis of variance and correlation calculus were used in the investigation of the empirical material. Although the results of the analysis showed no significant correlations between the perception of the family and the level of creative and imitative attitudes, data which reveals the importance of intervening variables for these relationships constitute a contribution to the further research on the family determinants of the development of creative attitudes in adolescents.

 Key words: family factors of creativity, a systems approach, creative attitude, imitative attitude

 

 

ks. Roman Janiec

 

Rozwój społeczny dziecka w rodzinie [EN]

The social development of the child within the family

 

Streszczenie

Rodzina stanowi podstawowe środowisko rozwoju człowieka. Rozwój ten następuje na różnych płaszczyznach. Artykuł ukazuje społeczny rozwój młodego człowieka. Bardzo ważnym czynnikiem dokonującym się w rodzinie jest otwarcie dziecka na społeczność. Rodzina nie niszczy jego indywidualności, ale uczy funkcjonowania we wspólnocie osób. Ważnym podkreślenia jest fakt, że dziecko wpływa także na rozwój innych osób, które tworzą rodzinę, w tym dorosłych. Proces socjalizacji zaczyna się od najwcześniejszego okresu życia dziecka i dokonuje się jednocześnie w sferach: biologiczno-popędowej, psychiczno-uczuciowej, społeczno-kulturowej, świadomościowo-moralnej. Młody człowiek w początkowym okresie swego życia jest bardzo podatny na wpływy innych ludzi – rodziców lub wychowawców – dlatego też spoczywa na nich ogromna odpowiedzialność. Biorąc powyższe pod uwagę, autor ukazał proces społecznego rozwoju dziecka, dokonujący się w rodzinie.

 Słowa kluczowe: rozwój społeczny, dziecko, rodzina, socjalizacja

 

Summary

The family constitutes the basic environment of human development. This growth takes place at various levels. The article presents the social development of a young person. A very important factor occurring in the child’s family is his/her opening on the society. The family does not negate the child’s individuality but it teaches him/her to function properly in the community. It is important to emphasize the fact that the child also influences the development of other members who form the family, including adults. The socialization process begins in the earliest period of the child’s life and is carried out simultaneously in the bio-impulsive, psycho-emotional, socio-cultural, and conscious-moral areas. The young person in the early period of his/her life is very susceptible to the impact of other people – parents or educators – and, therefore, a huge responsibility is taken by them. In a nutshell, the author shows in his article the process of a child’s social development that occurs within a family.

 Key words: social development, child, family, socialization

 

 

ks. Bartłomiej Krzos

 

Wokół sposobów manipulacji w mass mediach [EN]

Concerning on the means of manipulation in mass media

 

Streszczenie

Zasięg manipulacji w mass mediach jest szeroki, a środki stosowane do tego celu mogą być bardzo różne. Tym bardziej staje się jasne, że wraz ze zmieniającym się obliczem społeczności odbiorców treści przekazu medialnego, zmieniają się środki, techniki i metody manipulacji. Z tego powodu problem omawiany w tym artykule streszcza się w pytaniach dotyczących tego, jak przedstawiają się obecnie środki manipulacji w nowoczesnych mass mediach i jak te środki się zmieniają. W istocie chodzi tu o zmiany środków manipulacji podyktowane współczesną filozofią postmodernizmu, która kształtuje tożsamość odbiorcy. Warto również wspomnieć o zmianach, które wynikają z rozwoju technologicznego mass mediów. Przede wszystkim możemy założyć, że postmodernistyczne filozofia, kultura i społeczeństwo wyrosły na istniejących wcześniej filozofii, kulturze i społeczności. Jedną z takich wczesnych filozofii jest materializm. Możemy dalej zobaczyć jak – w obliczu zmian wychodzących naprzeciw postmodernizmowi – zmieniają się też środki manipulacji w mediach. Dało się zauważyć, że nie są to zmiany w treści przekazywanych informacji, lansowanych wartości i wynikających z nich uczuć. Raczej polegają one na typowej dla postmodernizmu dekonstrukcji i zmianach strukturalnych. Istota tych zmian opiera się na akcentowaniu nie substancji, ale nowych form informacji, wartości, uczuć, jak i środków manipulacji. Można także dostrzec, na jakiej formie komunikacji polegają dzisiejsze media, by uczynić zadość oczekiwaniom postmodernistycznych odbiorców. To przynosi zupełnie nowy rodzaj emocji i wrażeń zespolonych z szybką i sensacyjną formą komunikacji, na którą otwarta jest współczesna publiczność. Ta oferta nowoczesnych mass mediów w sposób oczywisty dostarcza całą gamę nowych środków manipulacji.

 Słowa kluczowe: media, manipulacja, postmodernizm, społeczność, web 3.0

 

Summary

The range of manipulation in the mass media is broad and the means used to carry it out can be very different. Moreover, it is clear that with the changing face of the media broadcast’s content receivers’ community, the means, techniques, and methods of manipulation are also changing. For this reason, the problem described in this paper is summed up in the questions of what some means of manipulation in modern mass media look like currently and how they are changing. In essence, it is about a change in the means of manipulation dictated by the popular contemporary philosophy of postmodernism, which alters the profile of the recipient. The changes that results from advances in technological development of the mass media are also worthy of note. First of all, we can see how postmodern philosophy, culture and society grows out of the pre-existing philosophy, culture, and society. One of those pre-existing philosophies is materialism. Then, one could see how – in face of changes heading towards post-modernism – means in the mass media manipulation changed as well. It is noticeable that they are not changes of the content of information provided, the promoted values, or induced feelings. Rather, they rely on the deconstruction and structural changes typical of postmodernism. The essence of these changes is based on emphasizing not the substance but the new forms of information, values, feelings, and means of manipulation. It can also be seen on what form of communication the mass media rely today in order to satisfy the expectations of postmodern audiences. This offers a completely new kind of affects and sensations associated with rapid and sensational form of communication to which the world of contemporary audiences is open. That offer of modern mass media obviously brings up a whole range of new means of manipulation.

 Key words: media, manipulation, postmodernism, society, web 3.0

 

 

Aneta S. Baranowska

 

Tutoring rodzinny jako forma wsparcia rodziców dziecka niepełnosprawnego

Family tutoring as a form of helping in adjusting to being a parent of a disabled child

 

Streszczenie

W artykule przedstawiono możliwość wykorzystania tutoringu rodzinnego w procesie wsparcia rodziców dzieci niepełnosprawnych. Przyjście na świat potomka o zaburzonym rozwoju jest traumatycznym wydarzeniem w biografii większości rodziców. W obliczu doświadczanych trudności rodzice dzieci niepełnosprawnych wymagają odpowiedniej pomocy. W ostatnim czasie pojawiły się alternatywne formy pracy z rodzicami dziecka o zaburzonym rozwoju, m.in. tutoring rodzinny, który zakłada osobiste podejście do rodziców z uwzględnieniem ich indywidualnych pragnień i predyspozycji. Tutoring rodzinny opiera się również na założeniu, że każdy rodzic posiada potencjał, który w odpowiednich warunkach może się ujawnić. Jego siła wynika także z relacji, z jakości spotkania i dialogu między tutorem a rodzicami.

 Słowa kluczowe: rodzina, dziecko niepełnosprawne, proces adaptacji, tutoring rodzinny, tutor

 

Summary

The article presents the possibility of using family tutoring in a process of supporting parents of disabled children. Most parents experience a traumatic event when the newborn child is disordered. In the face of the experienced difficulties, parents of disabled children require appropriate help. Recently alternative forms of work between parents and disabled children have occurred, among others family tutoring. They are based on a personal attitude towards the parents considering their individual desires and predispositions. Family tutoring is also based on a premise that every parent has a potential which may be revealed in suitable conditions. The power of family tutoring results in a relation, quality and dialogue between a tutor and parents.

 Key words: family, disabled child, adaptation process, family tutoring, tutor

 

 

Tomasz Kowal

 

Problem inicjacji narkotykowej wśród młodzieży: profilaktyka zjawiska i leczenie

The problem of initiation of drug use among young people: the prevention of the phenomenon and treatment

 

Streszczenie

Szeroki wybór środków psychoaktywnych oraz kreowanie pozytywnego wizerunku narkotyków w mediach sprawia, że problem narkomanii dotyczy potencjalnie dużej liczby osób. Wiek inicjacji narkotykowej spada, co wymaga drastycznego zwiększenia działań profilaktycznych już w szkołach podstawowych. Pierwszy kontakt z narkotykami przypada najczęściej na okres adolescencji. Wchodząc w dorosłe życie, młodzi ludzie dążą często do autoidentyfikacji oraz zyskania akceptacji własnego „ja” przez otoczenie. Niestety, rodzi to duże ryzyko uzależnienia od substancji psychoaktywnych. Autor artykułu usiłuje przybliżyć okoliczności i przyczyny pierwszego kontaktu z narkotykami, zagrożenia, jakie może on przynieść w przyszłości oraz działania profilaktyczne, które należy podjąć w celu uniknięcia lub znacznego ograniczenia zjawiska. Dalsza część artykułu poświecona jest leczeniu uzależnienia.

 Słowa kluczowe: narkotyki, narkomania, inicjacja narkotykowa, uzależnienie

 

Summary

The broad range of psychoactive substances and the creation of a positive image of drugs in the mass media contributes to an increasing number of drug users. Age of initiation of drug decreases, which requires a drastic increase in prevention activities, even in primary schools. The first contact with drugs falls mostly on the period of adolescence. In the period of entering adult life, young people often strive to gain self-identity and acceptance of one’s “self” in society. Unfortunately, this creates a high risk of substance abuse. The author of this paper hopes to show the circumstances and causes of first contact with drugs, the risks it may bring in the future and explores the preventive measures to be taken in order to avoid or significantly reduce the phenomenon. The rest of the article is devoted to the treatment of addiction.

 Key words: drugs, drug addiction, drug initiation, addiction

 

 

Karolina Sigda, Renata Matusiak

 

Dysfunkcjonalność współczesnej rodziny skutkiem różnego rodzaju uzależnień

Modern family dysfunctionality as an effect of different kinds of addictions

 

Streszczenie

W ostatnich latach sytuacja rodziny we współczesnej Polsce uległa przeobrażeniom. Zadaniem rodziców jest zadbać o prawidłowy rozwój dziecka i przygotować go do życia w społeczeństwie. W tym celu powinni oni zaspokajać jego potrzeby i być dla niego wsparciem w procesie socjalizacji. Niestety, rodzina jest narażona na różnego rodzaju zagrożenia, w tym uzależnienia od alkoholu, narkotyków, hazardu czy serwisów społecznościowych, co ma istotny wpływ na funkcjonowanie rodziny, a przede wszystkim na rozwój i wychowanie dziecka. Wszelkie nieprawidłowości, jakie występują w rodzinie, mogą wywołać poważne skutki w przyszłym życiu już dorosłego człowieka.

 Słowa kluczowe: rodzina dysfunkcyjna, potrzeby dziecka, socjalizacja, uzależnienia

 

 Summary 

The situation of family in Poland in modern times has undergone many transformations. The task of parents is to take care of the proper development of their child and to prepare them for life in society. Thus parents should meet the different needs of their child (economic, emotional, caring and household) and support them in the process of socialization. Unfortunately, the family is exposed to different risks and dependences, including that of alcohol, drugs, gambling or social media, all of which have a significant impact on the functioning of the family and, above all, the development and upbringing of the child. Any irregularities that occur in the family may have serious implications in the future life of an already grown up person.

 Key words: dysfunctional family, child’s needs, socialization, addictions

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

s. M. Loyola Opiela

 

Rola miłości we wczesnym wychowaniu w systemie pedagogicznym Edmunda Bojanowskiego

The role of love in early upbringing in the pedagogical system of Edmund Bojanowski

 

Streszczenie

Edmund Bojanowski jedynie na drodze wychowania widział możliwość wyprowadzenia ludzkości z błędnej drogi zbyt rozumowego, a przy tym dalekiego od prawdy urządzania świata. Ukazał sposób wchodzenia i wprowadzania na tę drogę nowych pokoleń w duchu miłości, czyli z pełnym poszanowaniem ludzkiej wolności. W jego życiu i myśli pedagogicznej „Miłość” jest przyczyną sprawczą i wzorczą wychowania, a „miłość” jest zasadą życia i działania każdej osoby i wspólnoty, jest przykazaniem i cnotą, jest darem i zobowiązaniem, jest drogą do pełnej dojrzałości ludzkiej i chrześcijańskiej. We wczesnym dzieciństwie życia człowiek jest szczególnie narażony w swym rozwoju na zagrożenia, które mogą stać się przeszkodą rozpoznaniu i osiąganiu celu w życiu. Potrzebuje więc Boga i innych ludzi, potrzebuje ze strony dorosłych ochrony przed niebezpieczeństwami, pomocy i wsparcia w poznawaniu prawdy oraz przykładu w wybieraniu dobra. Drogą pełnego rozwoju człowieka i ludzkości jest wychowanie integralne, w którym realizuje się odpowiedzialna miłość polegająca na wprowadzaniu dziecka w świat wartości, życie nimi w harmonii i braterstwie.

 Słowa kluczowe: Bóg, Miłość, osoba, dziecko, kobieta, miłość, wczesne wychowanie

 

Summary 

Edmund Bojanowski saw the possibility of leading humanity out from the wrong path through a proper upbringing. He conceived the wrong path as being overtly rational and far from the truth about how the world should be organized. He showed the way on how, in the spirit of love which respects human freedom, to lead the new generations onto this path. In his life and his pedagogical thoughts “Love” is the causative and exemplary reason of upbringing and “love” is the basis of life and action of every person and community; it is a commandment, and virtue; it is a gift and commitment; it is the way to full human and Christian maturity. In early childhood, a human being is particularly exposed in his development to the threats which may become an obstacle to recognizing and achieving his goals in life. So human beings need God and other people. From adults he needs protection from dangers, help and support in knowing the truth, and example on how to choose good. The way of full development of man and of humanity is an integral upbringing in which a responsible love is carried on. This responsible love means introducing a child into the world of values and following these values in life in harmony and brotherhood.

 Keywords: God, Love, person, child, woman, love, early upbringing

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Monika Wojtkowiak

 

O technikach twórczej dyskusji (rec. Zofia Okraj, Twórcze rozwiązywanie problemów z zastosowaniem nowych technik dyskusji. Teoria. Badania. Trening, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce 2015, stron: 224)

About the techniques of creative discussion (review of Zofia Okraj, Twórcze rozwiązywanie problemów z zastosowaniem nowych technik dyskusji. Teoria. Badania. Trening, Uniwersytet Jana Kochanowskiego, Kielce 2015, pages: 224)

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

O stalowowolskim kole naukowym studentów socjologii (rec. Mirosław Rewera, Mateusz Szast [red.], Działalność Koła Naukowego Studentów Socjologii „Societas” [zbiór publikacji z lat 2008–2015], Wydział Zamiejscowy Prawa i Nauk o Społeczeństwie KUL, Stalowa Wola 2016, stron: 241)

About sociology students research circle in Stalowa Wola (review of Mirosław Rewera, Mateusz Szast [ed.], Działalność Koła Naukowego Studentów Socjologii “Societas” [zbiór publikacji z lat 2008–2015], Wydział Zamiejscowy Prawa i Nauk o Społeczeństwie KUL, Stalowa Wola 2016, pages: 241)

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Anna Mazur

 

O rodzinie wielopokoleniowej w Janowie Lubelskim

About multigenerational family in Janów Lubelski

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 30.09.2016, godz. 16:30 - Rafał Podleśny