Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 47 (2/2016) | kwiecień – czerwiec

 

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

 

Aneta Bołdyrew

 

Pedagodzy, lekarze i duchowni wobec problemu prostytucji nieletnich w Królestwie Polskim na przełomie XIX i XX wieku [EN]

Pedagogues, doctors and clergymen in the face of juvenile prostitution in the Kingdom of Poland on the turn of the 19th century

 

Streszczenie

Przemiany społeczno-gospodarcze XIX wieku w Królestwie Polskim doprowadziły do wzrostu prostytucji, w tym prostytucji nieletnich. Problem ten stał się przedmiotem zainteresowania działaczy społecznych, którzy próbowali zapewnić pomoc dla dziewcząt z zaniedbanych środowisk, zagrożonych prostytucją oraz zakładali przytułki dla prostytutek. Działania opiekuńczo-wychowawcze organizowały przede wszystkim towarzystwa dobroczynne oraz organizacje działające pod egidą Kościołów. Szczególnie istotna była działalność społeczno-charytatywna prowadzona przez zgromadzenia bezhabitowe. Na początku XX wieku o problemie prostytucji dzieci i młodzieży pisano na łamach czasopism, najpierw w prasie fachowej, później także w czasopismach społecznych. Lekarze, pedagodzy, duchowni i inni działacze społeczni próbowali określić przyczyny tej patologii, jej skalę, pisali o działaniach zapobiegawczych.

 Słowa klucze: prostytucja nieletnich, Królestwo Polskie, zapobieganie, przytułki dla prostytutek

 

Summary

Social and economic changes in the 19th century in the Kingdom of Poland resulted in the rise of prostitution, including juvenile prostitution. The problem became the core of interest of social activists who tried to help the girls from neglected environment who were endangered with prostitution and, additionally, the activists opened the poorhouses for prostitutes. Protective and educational activities were mostly organized by charity communities and other institutions working under the protectorate of the Church. Social and charity activities conducted and organized by non-habit congregations were of special value. At the beginning of the 20th century, the problem of juvenile prostitution was described in newspapers, first in professional magazines, later in social newspapers. Doctors, pedagogues and social activists tried to state the reason for this pathology, its scale and they wrote about preventive measures.

 Key words: juvenile prostitution, Kingdom of Poland, prevention, poorhouses for prostitutes

 

 

Abiola W. Raheem, Samuel O. Adeniyi

 

Wpływ terapii poznawczej na radzenie sobie z cierpieniem psychicznym przez pochodzących z nigeryjskiego stanu Oyo nastolatków mających rodziców z HIV/AIDS [EN]

Effects of cognitive therapy on psychological distress management among adolescents with HIV/AIDS-infected parents in Oyo State, Nigeria

 

Streszczenie

W ostatnim czasie cierpienie psychiczne jest powszechnie ujawniane przez niezainfekowanych nastolatków mających rodziców zainfekowanych wirusem HIV / chorych na AIDS. Celem niniejszego studium było zbadanie wpływu terapii poznawczej na radzenie sobie z cierpieniem psychicznym przez pochodzących z nigeryjskiego stanu Oyo nastolatków mających rodziców z HIV/AIDS. W badaniu uczestniczyło ogółem 50 młodych, niezainfekowanych respondentów. W celu zebrania danych zastosowano Skalę Depresji Becka, Skalę Samooceny Depresji Zunga i Wskaźnik Kompetencji Społecznych Ibudeha. Uzyskane wyniki wskazują, że uczestnicy terapii poznawczej radzą sobie z cierpieniem lepiej niż osoby z grupy kontrolnej; uczestniczki odniosły większą korzyść z terapii aniżeli ich męscy odpowiednicy; uczestnicy posiadający wysokie kompetencje społeczne radzili sobie z cierpieniem lepiej niż osoby z niskimi kompetencjami społecznymi, a oddziaływanie terapii nie było uzależnione od płci i poziomu kompetencji społecznych. W oparciu o te ustalenia, pracownicy socjalni, psycholodzy doradczy i kliniczni mogliby wykorzystać terapię na potrzeby radzenia sobie przez nastolatków z cierpieniem związanym z faktem posiadania rodziców z HIV/AIDS.

 Słowa kluczowe: terapia poznawcza, cierpienie psychiczne, nastolatki, rodzice z HIV/AIDS

 

Summary

Ostatnimi czasy u niezainfekowanych nastolatków mających rodziców z HIV/AIDS powszechnie ujawniane jest cierpienie psychiczne. Celem niniejszego studium było zbadanie wpływu terapii poznawczej na radzenie sobie z cierpieniem psychicznym przez pochodzących z nigeryjskiego stanu Oyo nastolatków, u których rodziców wykryto HIV/AIDS. W badaniu uczestniczyło ogółem 50 młodych, niezainfekowanych respondentów. W celu zebrania danych zastosowano Skalę Depresji Becka, Skalę Samooceny Depresji Zunga i Wskaźnik Kompetencji Społecznych Ibudeha. Uzyskane wyniki wskazują, że uczestnicy terapii poznawczej radzą sobie z cierpieniem lepiej niż osoby z grupy kontrolnej; uczestniczki odniosły większą korzyść z terapii aniżeli ich męscy odpowiednicy; uczestnicy posiadający wysokie kompetencje społeczne radzili sobie z cierpieniem lepiej niż osoby z niskimi kompetencjami społecznymi, a oddziaływanie terapii nie było uzależnione od płci i poziomu kompetencji społecznych. W oparciu o te ustalenia, pracownicy socjalni, psycholodzy doradczy i kliniczni mogliby wykorzystać terapię na rzecz radzenia sobie przez nastolatków z cierpieniem związanym z faktem posiadania rodziców z HIV/AIDS.

 Keywords: cognitive therapy, psychological distress, adolescents, HIV/AIDS-infected parents

 

 

Filip Ciepły

 

Sprawiedliwość jako fundament prawa i porządku społecznego [EN]

Justice as the basis of law and social order

 

Streszczenie

Idea sprawiedliwości obejmuje normatywne sposoby wzajemnego odnoszenia się ludzi do siebie, także za pośrednictwem instytucji społecznych. Autor przedstawia najważniejsze koncepcje sprawiedliwości w kontekście określania podstawowych założeń aksjologicznych systemu prawnego i społecznego. Prezentuje najbardziej doniosłe ujęcia kwestii sprawiedliwości z punktu widzenia filozofii klasycznej, pozytywistycznej i postpozytywistycznej, a więc koncepcje prawa naturalnego, sprawiedliwości materialnej, wyrównawczej i rozdzielczej, wreszcie formalnej i proceduralnej. Wedle autora, koncepcja tzw. czystej sprawiedliwości proceduralnej, rzekomo wolnej od wartościowania, w rzeczywistości ma materialny charakter, opiera się na uprzednich aksjologicznych założeniach liberalnej ideologii.

 Słowa kluczowe: sprawiedliwość, sprawiedliwość proceduralna, bezstronność, prawo, porządek społeczny

 

Summary

The idea of ​​justice refers to interpersonal relationships of individual to individual, also through social institutions. The author presents the most important concepts of justice, considered as the axiological basis of law and social order, in terms of classical philosophy as well as positivistic and post-positivistic approaches. He analyses the problem of justice in such concepts as natural law, substantive justice, commutative and distributive justice, and finally formal and procedural justice. The author claims that the idea of ‘pure procedural justice’, allegedly free of valuating, is in fact substantive and is founded on prior axiological assumptions of liberal ideology.

 Key words: justice, procedural justice, fairness, law, social order

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Pracownik socjalny zorientowany rodzinnie wobec problemu sekt

Family social worker toward the problem of cults

 

Streszczenie

W artykule omówiono kontekst rodzinny, w ramach którego sekty mogą stanowić potencjalne wyzwanie dla pracy socjalnej. W tym celu wpierw określono status zorientowanego rodzinnie pracownika socjalnego, by następnie zarysować problemy generowane w obszarze jego kompetencji przez sekty, a na koniec wskazać wypływające stąd wnioski dla jego praktyki zawodowej. Odniesiono się do trzech konfiguracji: gdy ktoś bliski, najczęściej dziecko, przyłącza się do sekty; gdy cała rodzina zaangażowana jest w działalność grupy kultowej; wreszcie gdy ktoś ze współmałżonków opuszcza sektę, pozostawiając w jej strukturach osoby najbliższe. Skoro w kontekście rodzinnym przeważającym schematem jest porzucenie przez jednostkę dotychczasowego środowiska i stylu życia na rzecz sekty, zwłaszcza przed tego rodzaju problemami może być postawiona osoba świadcząca pomoc w ramach pracy socjalnej. W związku z tym zwrócono uwagę na błędy popełniane przez rodzinę, które bywają przyczyną nieskuteczności podejmowanych działań, ale i przedstawiono zalecane czynności. Tych kwestii nie może też pominąć pracujący z rodziną pracownik socjalny.

 Słowa kluczowe: pracownik socjalny, rodzina, dziecko, małżeństwo, sekta

 

Summary

The paper discusses family context within which cults and related phenomena constitute potential challenge for social work. For this purpose, the status of a family social worker has been specified first; it is followed by an outline of the problems generated by cults within the area of his competence, to finally indicate the conclusions drawn from it for his professional practice. Three configurations have been described: when a relative – usually a child – joins a cult; when an entire family is involved in the activities of a cult; eventually when a spouse leaves a cult leaving their next of kin in the cult structures. Since the prevailing model in the family context is an individual abandoning their former environment and lifestyle for a cult, this kind of problems may be faced by a person providing assistance under social work service. Therefore, the emphasis has been put on the mistakes made by family, which are sometimes the reason for ineffectiveness of undertaken actions, but also recommended actions have been presented. Moreover, these issues can’t be omitted by a family social worker.

 Key words: social worker, family, child, marriage, cult

 

 

Łukasz Szwejka

 

Rola monitoringu wizyjnego w prewencji kryminalnej

The role of closed-circuit television in crime prevention

 

Streszczenie

W wielu europejskich krajach system monitoringu wizyjnego jest istotnym filarem programów prewencyjnych, a prym w tym zakresie wiedzie Wielka Brytania. Również w Polsce obserwuje się zwiększone zainteresowanie tym rozwiązaniem, co potwierdza raport Najwyższej Izby Kontroli, w którym jednoznacznie stwierdzono, że monitoring wizyjny obsługiwany przez organy ścigania obecny jest we wszystkich miastach wojewódzkich oraz w 85 proc. miast powiatowych. Z powyższego względu, w naukach społecznych poszukuje się podejść teoretycznych, które przyczyniają się do optymalnego wykorzystania monitoringu wizyjnego. W tym zakresie wymienia się teorię racjonalnego wyboru, teorię działań rutynowych i teorię wzoru przestępczego. Ostatnia część artykułu dotyczy kwestii efektywności monitoringu wizyjnego w zakresie prewencji kryminalnej. W tym kontekście prowadzi się różnorodne badania ewaluacyjne, w efekcie których konstruowane są zaawansowane modele decyzyjne.

 Słowa kluczowe: monitoring wizyjny, prewencja, redukcja przestępczości, problemy społeczne

 

Summary

In many European countries, Closed Circuit Television (CCTV) is an important pillar of crime prevention programs, and United Kingdom is leading in this range. Also in Poland, the increased interest in this solution is observed, what confirms the report of the Supreme Audit Office, which clearly states that CCTV supported by the law enforcement agencies are presented in all provincial cities and in 85 pct. of district towns. With this regard, the social sciences look for the theoretical approaches that contribute to the optimal use of CCTV. In this respect, the rational choice perspective, the routine activities approach and the crime pattern theory are mentioned. The last part of the article concerns the effectiveness of CCTV in crime prevention. In this context, the wide range of evaluation studies are conducted, in result of which the advanced decision models are created.

 Key words: closed circuit television, prevention, crime reduction, social problems

 

 

Małgorzata Gruchoła

 

W pajęczynie globalnej sieci: szanse i zagrożenia

In the web of the global net: chances and dangers

 

Streszczenie

Celem artykułu była analiza szans i zagrożeń, jakie niesie ze sobą internet. W niniejszym tekście rozumiany jest on jako: 1) rozległa, rozproszona sieć komputerowa złożona z połączonych ze sobą mniejszych sieci, 2) społeczność, która korzysta z wyżej wymienionej sieci i ją rozwija, jak też 3) zbiór zasobów, które znajdują się w tej sieci. Postawiono tezę, iż korzystanie z globalnej sieci zwiększa zarówno szanse, jak i zagrożenia w wymiarze technologicznym i społecznym. Tytułowy problem został ukazany na trzech płaszczyznach: technicznej, społecznej (w tym występujące zróżnicowanie w społeczeństwie informacji/sieci, zmiany w kontaktach międzyludzkich, niewłaściwe użytkowanie i uzależnienie od internetu) oraz informacyjnej. Artykuł kończą wnioski wynikające z literatury przedmiotu. W pracy zastosowano metodę analityczno-syntetyczną badań.

 Słowa kluczowe: internet, szanse, zagrożenia, społeczeństwo informacyjne

 

Summary

The aim of the article is to analyze both chances and dangers brought by the Internet. The Internet in this article is understood as 1) a widespread, scattered computer net composed of nets connected with one another, 2) a community which uses the earlier mentioned net and develops it, and 3) a set of resources the net contains. The thesis is that the use of the global net increases both offers opportunities and presents dangers with regard to the net’s technological and social dimension. The problem mentioned in the title is analyzed on the basis of the three grounds: technical, social (including diversities in the information/net society, changes in interpersonal contacts, misuse and addiction to the Internet), and informational. The article ends with a summary of conclusions from the literature on this subject of the study. In this work, the analytical-synthetic research approach is employed.

 Key words: Internet, chances, risks, information society

 

 

Dorota Ruszkiewicz

 

Przyczyny własnej bezdzietności w narracji kobiet dojrzałych

Causes of own childlessness in the narrative of mature women

 

Streszczenie

Podjęta problematyka została usytuowana w metodologii jakościowej. Badaniami objęto 38 niezamężnych i bezdzietnych kobiet w wieku 35–42 lat. Celem badań było poznanie przyczyn bezdzietności w narracji kobiet dojrzałych. W badaniu zastosowano jedną z odmian studium przypadku, tj. metodę biograficzną. Materiał został pozyskany za pomocą zmodyfikowanej techniki wywiadu autobiograficzno-narracyjnego. Większość rozmówczyń wskazała na niezamierzoną bezdzietność (brak partnera). Część kobiet będących w związku uległa presji mężczyzny, który nie chce mieć dzieci. W imię miłości do niego zrezygnowały one z własnej dzietności. W repertuarze przyczyn niezamierzonej bezdzietności pojawiły się również trudności z zajściem w ciążę i tzw. różne okoliczności życiowe. Kobiety, które nie chciały mieć dziecka, wskazały na takie oto przyczyny swej decyzji: brak instynktu macierzyńskiego, strach przed otyłością po ciąży, strach przed uciążliwościami psychofizycznymi związanymi z ciążą i porodem, obawa o jakość związku po urodzeniu się dziecka oraz ograniczenie możliwości pracy i kariery zawodowej.

 Słowa kluczowe: kobieta, macierzyństwo, zamierzona bezdzietność, niezamierzona bezdzietność

 

Summary

The undertaken problem was set within qualitative methodology. The study included 38 unmarried and childless women aged 35–42 years. The aim of the study was to investigate the causes of childlessness in the narrative of mature women. The study used one of the varieties of case study, i.e. the biographical method. The material was obtained due to the modified technique of autobiographical and narrative interview. The majority of interviewees pointed to unintended childlessness (no partner). Some women who are in a relationship succumbed to the pressure of man who does not want to have children. In the name of love for him, they resigned from their fertility. The repertoire of causes of unintended childlessness included also difficulties with getting pregnant and so-called various circumstances of life. Women who do not want to have a child pointed to the following reasons for their decision: the lack of maternal instinct, fear of obesity after pregnancy, fear of psychophysical discomfort associated with pregnancy and childbirth, anxiety about the quality of the relationship after the birth of the child and limitation of job and career opportunities.

 Keywords: woman, motherhood, intentional childlessness, involuntary childlessness

 

 

Sławomir Zwolak

 

Kształcenie ustawiczne jako element społeczeństwa informacyjnego

Lifelong learning as part of the information society

 

Streszczenie

Wiek XXI to przede wszystkim era społeczeństwa informacyjnego i gospodarki opartej na wiedzy, w którym edukacja w większym stopniu niż w to było w przeszłości zyskuje na znaczeniu. Istniejące duże zapotrzebowanie na badania, dokształcanie i doskonalenie spowodowało, że kształcenie ustawiczne stało się ideą i wizją kierunku współczesnej oświaty. Kształcenie ustawiczne włączono w szeroko rozumiane usługi społeczne, a obserwowane dzisiaj procesy zmian przekonują, że ta forma edukacji jest skuteczna na potrzeby pełnienia funkcji ekonomicznych i politycznych.

 Słowa kluczowe: edukacja, społeczeństwo informacyjne, kształcenie ustawiczne, oświata

 

Summary

The 21th century is primarily the era of the information society and knowledge-based economy in which education, to a greater extent than it was in the past, is gaining in importance. Existing considerable need for research, training and improvement caused that lifelong learning has become an idea and a vision of modern education. Continuing education entered in the broad sense of social services and the processes of change observed today suggest that this form of education is effective for the need of performing economic and political functions.

 Key words: education, information society, lifelong learning, education

 

 

Iwona Wolańska

 

Mediacje między sprawcami przestępstw i ich ofiarami (na przykładzie Sądu Rejonowego w Kielcach)

The mediation process between the perpetrators of crimes and their victims (on the example of District Court in Kielce)

 

Streszczenie

Artykuł stanowi próbę odpowiedzi na pytanie problemowe: jakie znaczenie mają mediacje karne w relacjach między sprawcami przestępstw a ich ofiarami? W badaniu przyjęto strategię jakościową, a jako metodę badawczą zastosowano monografię pedagogiczną i metodę indywidualnych przypadków. Przeanalizowano przypadki sprawców przestępstw i ich ofiar w świetle spraw karnych skierowanych do mediacji na przykładzie Sądu Rejonowego w Kielcach. Omówiono przebieg posiedzenia mediacyjnego między oskarżonymi a pokrzywdzonymi, warunki ugody mediacyjnej oraz rolę, jaką pełnił w procesie mediacyjnym mediator. Całość zwieńczyło podsumowanie poświęcone znaczeniu mediacji karnych w kształtowaniu relacji między sprawcami przestępstw i ich ofiarami.

 Słowa kluczowe: mediacja karna, mediator, ofiara, przestępstwo, sprawca

 

Summary

The article is an attempt to answer the question: what is the meaning of the process of mediation in criminal cases in relations between the perpetrators of the crimes and their victims? In the research, there was adopted the qualitative strategy. The pedagogical monograph and the individual cases method were used as the method of research. The cases analyzed were of the perpetrators of the crimes as well as their victims in the light of the criminal cases which were to undergo mediation process in District Court in Kielce. The course of the mediation session between defendants and victims, the terms and conditions of a settlement made by way of mediation, and the role of mediator in the whole process are discussed here. The concluding part offers a summary on the role of mediation in criminal cases and its impact on the relations between the perpetrators of the crimes and their victims.

 Key words: criminal mediation, intermediate, victim, crime, perpetrator

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

Wielki Człowiek, Naukowiec, Nauczyciel i Wychowawca: w hołdzie Profesorowi Kazimierzowi Denkowi

The outstanding Man, Scientist, Teacher and Educator: the tribute to Professor Kazimierz Denek

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Błażej Kmieciak

 

Piękno komunii osób (rec. Wanda Półtawska, Uczcie się kochać, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2015, stron: 171)

The sublimity of the communion of persons (review of Wanda Półtawska, Uczcie się kochać, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2015, pages 171)

 

 

Sławomir Wilk

 

O społecznościach lokalnych w Rzeszowie (rec. Witold Jedynak, Lokalne społeczności parafialne w Rzeszowie. Studium socjologiczno-pastoralne, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, stron: 393)

About local communities in Rzeszów (review of Witold Jedynak, Lokalne społeczności parafialne w Rzeszowie. Studium socjologiczno-pastoralne, Wydawnictwo Uniwersytetu Rzeszowskiego, Rzeszów 2012, pages: 393)

 

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Małgorzata Przybysz-Zaremba

 

O wartości rodziny, diagnozie zagrożeń i wsparciu

About the value of family, diagnoses of threats to it, and family support

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 30.03.2017, godz. 11:38 - Mirosław Rewera