Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 48 (3/2016) | lipiec – wrzesień

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

 ks. Marek Kumór

 

Nadzieje i zagrożenia współczesnej rodziny w nauczaniu papieża Franciszka

The hopes and threats facing the contemporary family in the teaching of Pope Francis

 

 

Streszczenie

Artykuł podejmuje problem współczesnej rodziny, z jednej strony ukazuje rodzinę i pokładane w niej nadzieje, a z drugiej pragnie ukazać jej zagrożenia zawarte w nauczaniu papieża Franciszka. Rodzina jest nie tylko sprzymierzeńcem Kościoła, ale jest również oknem na świat. Jest to naturalne środowisko życia człowieka, jego rozwoju, dialogu, w którym to przekazywana jest wiara oraz kształtowane są wartości etyczne, moralne i społeczne. To dzięki wartościom zdobywanym w rodzinie zmienia się świat i historia. Niemniej jednak w dobie rozwoju ekonomicznego, przemian kulturowych, społecznych i politycznych wyartykułowano szereg zagrożeń, pochodzących zarówno od wewnątrz (sekularyzacja, brak wiary i modlitwy, zaniedbywanie Eucharystii, hedonizm w podejściu do ludzkiej płciowości, alkoholizm, przemoc domowa, konflikty wewnątrzrodzinne), jak i od zewnątrz (ideologia gender, związki partnerskie, podważanie samej instytucji małżeńskiej, emigracja zarobkowa, konsumpcyjny styl życia). Rosnąca hegemonia rynku, przyczynia się do pogłębiania dyskryminacji, ubóstwa, wykluczenia, przemocy. Kwestionowane są podstawowe relacje, jak również sama podstawa małżeństwa i rodziny, zanika wrażliwość na Boga. Dlatego należy dołożyć wszelkich starań, aby usunąć rozdźwięk, jaki powstał między „Ewangelią rodziny” a współczesną kulturą. Zaangażowanie na rzecz rodziny powinno być priorytetem, bowiem społeczeństwo, które zapomina o rodzinie, traci swą otwartość na przyszłość.

 Słowa klucze: papież Franciszek, rodzina, wiara, kształtowanie postaw, sekularyzacja

 

Summary

The article addresses the problem of the contemporary family. On the one hand, it focuses on the family and its potential, and on the other, it attempts to point out the threats to the family as described in the teaching of Pope Francis. The family is not only an ally to Church but it is also a window to the world. It is a natural environment for human life, human growth and development and the dialogue as a basis for transferring faith and shaping ethical, moral and social values. It is the values instilled in the family that change the world and history. However, in the era of unprecedented economic growth and changes in the cultural, social and political spheres, it is vital to identify a series of threats to the family, which are essentially twofold. The first group includes the internal threats (secularization, lack of faith and prayer, neglect of the Eucharist, hedonistic approach to sexuality, alcoholism, domestic violence, family conflicts) and the second are the external threats (gender ideology, domestic partnerships, the undermining of the institution of marriage, economic emigration or consumption oriented lifestyle). The growing hegemony of the market contributes to increased discrimination, poverty, exclusion and violence. The basic relations between people are questioned, together with the very basis of marriage and family. This is accompanied by the lack of sensitivity towards God. This is why efforts should be made in order to eliminate the hiatus between the “Gospel of the family” and the contemporary culture. Involvement towards promoting family values should be a priority at a time when society abandons the family and thus loses its openness for the future.

 Key words: Pope Francis, family, faith, shaping of attitudes, secularization

 

 

Wioletta Szymczak

 

Od doświadczenia podmiotu do idei działania: aktywizacja społeczna i obywatelska w opinii osób zaangażowanych społecznie

From experiencing a subject to the idea of action: social and civic activation in the opinion of socially involved people

 

 

Streszczenie

Celem tekstu jest prezentacja opinii osób działających społecznie (non-profit) na temat aktywizacji społecznej, a w szczególności zrekonstruowanie ich wyobrażeń dotyczących podstaw i zasad tejże aktywizacji. Przedmiotem analiz są wywiady jakościowe realizowane w ramach badań partycypacji społecznej, przeprowadzone wśród członków organizacji pozarządowych, wolontariuszy, społeczników działających bez afiliacji i członków organizacji religijnych. Spostrzeżenia osób społecznie zaangażowanych na temat tego, czy i w jaki sposób aktywizować innych do działań społecznych i obywatelskich, stanowią cenne źródło wiedzy, komplementarnej do ustaleń socjologów, polityków społecznych czy praktyków realizujących projekty aktywizacyjne. Analiza doświadczeń praktyków ukazuje proces, który przebiega od systematycznego działania w społeczeństwie obywatelskim i współdziałania z innymi, poprzez przetwarzanie skumulowanych doświadczeń, ku stopniowemu internalizowaniu idei społecznej partycypacji i precyzowaniu tez, które z perspektywy badacza składają się na względnie spójny model aktywizacji społecznej. W wymiarze indywidualnym zwrócono uwagę na fundament działań aktywizacyjnych: ich podmiotowy charakter. Wynika z niego pięć zasad: świadomego wyboru i odnalezienia swego miejsca we współdziałaniu, dobrowolności, konkretyzacji, argumentacji personalnej, identyfikowania zasobów. Drugi postulat w wymiarze indywidualnym dotyczył formuły działań aktywizacyjnych: zdaniem badanych, rdzeniem aktywizowania jest oddziaływanie poprzez doświadczenie i przykład. W wymiarze społecznym wyodrębniono cztery główne zasady aktywizacji: zasadę informacji i promocji działań non-profit, docierania z ofertą do osób potencjalnie zainteresowanych aktywnością i zachęty nowych, wyzwalania w ludziach potrzeby zaangażowania, tworzenia przestrzeni do działania.

 Słowa kluczowe: zaangażowanie społeczne, aktywizacja społeczna, fundamenty aktywizacji, zasady aktywizacji

 

Summary

The purpose of this paper is to present the opinions of people who carry on social work (non-profit). It is concerned with the idea of social activation and, in particular, with how people reconstruct their attitudes and principles for such activation. The subject of the analysis are qualitative interviews carried out through our research on social participation conducted among members of non-government organizations, volunteers, community workers operating without affiliation to groups and members of religious organizations. We included the observations of these socially engaged people in order to show how to activate other social and civil activities. These are a valuable source of knowledge complementing the findings of sociologists, social politicians and practitioners implementing projects for activation. Our analysis of the experience of practitioners shows a process that runs from systematic action in civil society and interaction with others, through the processing of accumulated experience to the gradual internalization of ideas for ​​social participation and clarifying the theses from the perspective of the researcher that creates a relatively coherent model of social activation. We highlighted the foundation of activation work on the individual dimension, its subjective character. The following five principles were identified as the result of our research: conscious decision making and finding one’s place through cooperation, volunteering, concrete activity, personal argumentation and identifying resources. The second postulate on the individual dimension concerned the formulation of activation work. According to the respondents, activation, at its core, is mobilized through experience and example. On the social dimension, we identified four main principles of activation: information and promotion of non-profit organizations, reaching out to those potentially interested in an activity with an offer, encouraging people to take on new activities, evoking in people the need to get involve, and to create a space for undertaking actions.

 Keywords: social engagement, social activation, foundations for activation, activation principles

 

 

Teresa Zbyrad

 

Ciała konstruowane społecznie z dyskryminacją w tle: współczesne problemy socjologii ciała

Body socially constructed with discrimination in the background: contemporary problems in the sociology of the body

 

 

Streszczenie

Artykuł podejmuje problemy związane ze społeczną konstrukcją ciała. Wpływ społeczeństwa na nasze ciało jest ogromny. Wiąże się z licznymi napięciami pomiędzy naturą a społeczną kontrolą niejako wymuszającą poddanie się obowiązującym trendom. Współczesna medycyna oferuje człowiekowi bezprecedensową w historii ludzkości możliwość przekształcania swego ciała. Dostosowanie się do społecznych wymagań nie tylko rodzi konflikty wewnętrzne, ale także pociąga za sobą skutki uboczne. Jednym z nich jest wykluczenie i dyskryminacja tych, którzy nie mogą bądź nie potrafią sprostać oczekiwaniom społecznym.

 Słowa kluczowe: ciało, społeczna kontrola, moda, typy idealne, wykluczenie, dyskryminacja

 

Summary

The article deals with the problems associated with the social construction of the body. The impact of society on our body is huge. It is associated with a number of tensions between nature and social control forcing submission to the current trends. Modern medicine provides human with the unprecedented in the history of humankind possibility of transforming their own body. Adapting to social demands not only generates internal conflicts but also entails side effects. One of them is the exclusion and discrimination of those who cannot or are not able to meet the expectations of society.

 Key words: body, social control, fashion, ideal types, exclusion, discrimination

 

 

Beata Wołosiuk

 

Rozwijanie komunikacji językowej u osób z zespołem Downa

The development of language communication of people with Down syndrome

 

 

Streszczenie

W artykule przedstawiono zagadnienie dotyczące komunikacji językowej u osób z zespołem Downa. Omówiono proces kształtowania mowy dziecka z zespołem Downa. Rozwój mowy przebiega różnorodnie i zależy przede wszystkim od stopnia niepełnosprawności intelektualnej, warunków anatomicznych, motywacji, czasu rozpoczęcia oraz intensywności terapii logopedycznej. Zwrócono uwagę na czynniki utrudniające porozumiewanie werbalne. Zaburzenia artykulacyjne są najczęściej spowodowane u dzieci z zespołem Downa nieprawidłową budową i funkcjonowaniem narządów artykulacyjnych. Wskazano na konieczność wczesnego wspomagania rozwoju mowy i przedstawiono program temu służący, zwracając uwagę na konieczność dobrania indywidualnych metod terapii logopedycznej, dostosowanej do możliwości i zainteresowań dziecka.

 Słowa kluczowe: mowa, terapia logopedyczna, zaburzenia mowy, zespół Downa

 

Summary

The article presents the issue of language communication of people with Down syndrome. It describes the process of the development of speech, which may have different course depending on the degree of mental disability, anatomical conditions, motivation, the beginning of speech therapy and its intensity. The author pays attention to factors which may make verbal communication more difficult. The main reasons for the articulation of disorders of children with Down syndrome are usually abnormal structure and functioning of articulator. The article emphasizes the necessity of early support for speech development. It presents the program of speech development for a child with Down syndrome and stresses the importance of individual methods of speech therapy, adjusted to child’s abilities and interests.

 Key words: speech, speech therapy, articulation disorders, Down syndrome

 

 

Kinga Kaleta

 

Satysfakcja z małżeństwa a poczucie stresu i strategie radzenia sobie wśród kobiet

Marital satisfaction, perceived stress and coping strategies among women

 

 

Streszczenie

W artykule przedstawiono rezultaty badań przeprowadzonych wśród 220 zamężnych kobiet. Analizowano związek satysfakcji z małżeństwa z poczuciem stresu i strategiami radzenia sobie. Wyniki wykazały, że większa satysfakcja z małżeństwa, zarówno na poziomie ogólnym, jak i w wymiarach intymności, samorealizacji i podobieństwa, wiąże się z niższym ogólnym poczuciem stresu oraz mniejszym napięciem emocjonalnym, stresem zewnętrznym i intrapsychicznym. W przypadku rozczarowania odnotowano zależność odwrotną. Wyższe zadowolenie małżeńskie u kobiet współwystępowało też z częstszym stosowaniem takich strategii, jak aktywne radzenie sobie, planowanie, pozytywne przewartościowanie, akceptacja i poszukiwanie wsparcia emocjonalnego, a także rzadszym zajmowaniem się czymś innym, zaprzeczaniem, zażywaniem substancji psychoaktywnych, zaprzestaniem działań i obwinianiem siebie. Zgodnie z przyjętą perspektywą teoretyczną, wyodrębniono ponadto trzy grupy mężatek: zadowolone, ambiwalentne i rozczarowane, które istotnie różniły się w zakresie wszystkich rodzajów stresu i w większości strategii radzenia sobie z nim.

 Słowa kluczowe: kobiety pozostające w związkach małżeńskich, satysfakcja z małżeństwa, poczucie stresu, strategie radzenia sobie ze stresem

 

Summary

The article presents the results of a study conducted among 220 married women. The relationships between marital satisfaction, perceived stress and coping strategies were analysed. The results indicated that high level of marital satisfaction on global level and in terms of intimacy, self-realization and similarity is related to low feeling of global stress, emotional tension, external and intrapsychic stress, and there was an inverse relationship between satisfaction and disappointment in marriage. Higher marital satisfaction also coincided with better active coping, planning, positive revaluation, acceptance and emotional support seeking, and lower tendency to attending to something else, denying, substance using, behavioral cessation and self-blaming. Additionally, accordingly to theoretical perspective there were identified three groups of married women: satisfied, ambivalent and disappointed, which were significantly different in all kinds of stress and most coping strategies.

 Key words: married women, marital satisfaction, perceived stress, coping strategies with a stress

 

 

Anna Witkowska-Paleń

 

Przemoc w percepcji mężczyzn odbywających karę pozbawienia wolności za przestępstwo znęcania się w rodzinie

Violence in the perception of men imprisoned for the offense of abuse in the family

 

 

Streszczenie

Artykuł ukazuje zjawisko przemocy w rodzinie w oparciu o wyniki badań ankietowych na populacji 277 mężczyzn skazanych za znęcanie się na członkami rodziny. W oparciu o zgromadzony materiał, autorka podjęła próbę udzielenia odpowiedzi na następujące pytania: jakich form przemocy w rodzinie najczęściej dopuszczają się jej sprawcy? Wobec kogo najczęściej akty przemocy są kierowane? Jak sprawcy przemocy wyjaśniają motywy swego postępowania? Jakie postawy przyjmują wobec własnych zachowań? Czy akty, których się dopuszczali wobec najbliższych, uznają za przemoc? Badania dowiodły, że skazani sprawcy często obwiniają za przemoc ofiary (żony, partnerki życiowe lub matki), swe zachowania tłumaczą też nadużywaniem alkoholu. Badania pokazały ponadto, że 1/4 ankietowanych w ogóle nie przyznaje się do stosowania przemocy w rodzinie.

 Słowa kluczowe: przemoc w rodzinie, formy i przejawy przemocy, ofiary i sprawcy przemocy, przestępstwo znęcania się

 

Summary

This article presents the phenomenon of domestic violence based on the results of surveys in population of 277 men convicted of mistreating family members. On the basis of the collected research material, the author of the paper has attempted at answering the following questions: what forms of violence usually are committed by its perpetrators? Who most often is the victim of domestic violence? How do perpetrators explain their behavior? What are their attitudes towards their own behaviors? Do they consider their behavior to be violent? The studies have proven that the convicted offenders often blamed their victims (wives, partners or mothers) for the violence and they explained their own behaviors by abusing of alcohol. The study also showed that a one-fourth respondents disavowed the use of violence in the family.

 Key words: domestic violence, forms and methods of violence, victims and perpetrators of violence, offense of abuse

 

 

Bogdan Więckiewicz

 

Małżeństwo jako wartość i cel życiowy w opinii młodzieży akademickiej

Marriage as the value and aim in life according to university students

 

 

Streszczenie

Artykuł prezentuje socjologiczne badania empiryczne przeprowadzone w latach 2010–2015 wśród polskich studentów na temat wartości, celów życiowych oraz małżeństwa i rodziny. Uzyskane wyniki świadczą o tym, że młodzi ludzie w hierarchii wartości najczęściej wskazują na rodzinę. Małżeństwo i rodzina dla większości badanych stanowią najważniejszy cel w życiu. Należy jednak zauważyć, że wzrasta także ranga wartości związanych z samorealizacją i pracą zawodową. Współczesna kultura promuje wartości indywidualne, a te przede wszystkim związane są z zaspokojeniem własnych potrzeb i wartości. Według studentów, osiągnięcie zaplanowanych celów życiowych gwarantują upór, ambicja i pracowitość. Fundamentem prawidłowo funkcjonującej rodziny jest zaufanie i szacunek oraz miłość, która gwarantuje harmonię i rozwój każdego związku. Pomimo widocznych zmian społecznych i kulturowych, większość młodzieży studiującej wciąż wybiera model rodziny zbliżony do tradycyjnego.

 Słowa kluczowe: małżeństwo, rodzina, studenci, wartości

 

Summary

The article presents empirical sociological research conducted between 2010–2015 among Polish students concerning values, life goals, marriage and family. The results suggest that young people within the aforementioned hierarchy of values most frequently indicated family. The majority of surveyed students affirmed that marriage and family were the most important aims in life. One should note, however, that this also increases the rank values of self-realization and professional work. Contemporary culture promotes the values of the individual, and these primarily are associated with satisfying their own needs and values. According to the students, achieving the planned goals in life is guaranteed by stubbornness, ambition and industriousness. The foundation of properly functioning family is trust and respect and love, which ensures the harmony and development of each compound. Despite the obvious social and cultural changes, the majority of university students still choose a model similar to the traditional family.

 Keywords: marriage, family, students, values

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Dorota Grabowska-Pieńkosz

 

Ernest Krieck jako główny przedstawiciel wychowania nacjonalistycznego

Ernest Krieck as the main representative of the nationalist education

 

Streszczenie

Celem artykułu jest ukazanie różnych obszarów działalności głównego przedstawiciela wychowania narodowosocjalistycznego w Trzeciej Rzeszy – Ernesta Kriecka. Należał on do grona pedagogów, którzy mieli decydujący wpływ na niemiecką oświatę w okresie rządów Adolfa Hitlera. Analiza biografii Kriecka pozwala lepiej poznać i zrozumieć wydarzenia, które kształtowały jego osobowość oraz wpływały na głoszone przez niego poglądy. Dlatego wiele miejsca w artykule poświęcono na zaprezentowanie przebiegu drogi edukacyjnej, zawodowej, a także działalności organizatorskiej, ze wskazaniem różnorodnych zdarzeń, które determinowały życie tego niemieckiego pedagoga

 Słowa kluczowe: Ernest Krieck, wychowanie, pedagogika polityczna, ideologia narodowosocjalistyczna, rodzina, zawód, państwo

 

Summary

The aim of this article is to show the various areas of the main representative of the national socialism upbringing in the Third Reich – Ernest Krieck. He belonged to a group of educators who had decisive influence on the German education during the rule Adolf Hitler. The analysis of the biography of Krieck aims to help to get to know and better understand the events that formed his personality and influenced the views preached by him. Much space in the article is devoted to the presentation of the path of educational, professional and organizational activity, indicating the various events that determined the life of this German educator.

Keywords: Ernest Krieck, upbringing, political education, ideology of National Socialism, family, profession, state

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Justyna Krajewska

 

Szanse i zagrożenia rodzicielstwa adopcyjnego

Chances and risks of adoptive parenthood

 

 

Joanna Owanek-Krakowiak

 

Problem bezdzietności

The problem of childlessness

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Justyna Siemionow

 

Idea leseferyzmu w wychowaniu a poziom agresji u dzieci w wieku 6 lat

The idea of laisser-faire in the process of education and the level of aggression in the group of six years old children

 

 

Anna Mazur

 

Codzienność z autyzmem

Everyday life with autism

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 25.06.2017, godz. 16:00 - Mirosław Rewera