Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 49 (4/2016) | październik – grzudzień

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

 Marek Klimek

 

Przeobrażenia w pomocy społecznej w Polsce w latach 1990–2015 [EN]

Transformations in the social assistance system in the years 1990–2015

 

Streszczenie

Artykuł omawia w ogólnym zarysie ewolucję rozwiązań w zakresie systemu pomocy społecznej w Polsce w latach 1990–2015. Wprowadzane stopniowo nowe regulacje obejmowały zarówno rozwój zakresu świadczeń, weryfikację zasad i kryteriów udzielanej pomocy, standaryzację jednostek pomocy społecznej i inne zmiany prawne, jak i zmianę podejścia do istoty pracy socjalnej z podopiecznymi. W miejsce klientyzmu, prowadzącego do uzależnienia podopiecznych od świadczeń pomocy społecznej, zaczęto kłaść większy nacisk na działania w kierunku ich aktywizacji i usamodzielnienia. Pomoc społeczna zajmowała w omawianym okresie istotne miejsce w strukturze zadań administracji publicznej na szczeblu rządowym i samorządowym, a także w działalności wielu organizacji pozarządowych.

 Słowa kluczowe: pomoc społeczna, świadczenia socjalne, wsparcie społeczne, praca socjalna, problemy społeczne, wykluczenie społeczne

 

Summary

This article is an overview of the evolution of solutions for the social assistance system in Poland in the years 1990–2015. New regulations, gradually introduced, covered the expansion of the range of services, the verification of the principles and criteria of support, the standardization of social assistance, and other legal changes. In addition, the article examines an essential change in approach to the provision of social assistance to clients. Instead of fostering an addictive attitude (clientelism), emphasis was placed on policies conducive to self-empowerment. In the period examined, the social assistance system remained a principal focus of tasks performed by public administration at central and local government levels, as well as in the activities of various NGOs.

 Key words: social assistance, social services, social support, social work, social problems, social exclusion

 

 

Florence U. Akudo, Adesoji Oni

 

Zachowania kierownicze dyrektorów a rotacja kadry w publicznych szkołach średnich w nigeryjskim okręgu samorządowym Onitsha South [EN]

Principals’ leadership behavior and staff turnover in public secondary schools in Onitsha South Local Government Area, Nigeria

 

Streszczenie

Celem niniejszego studium było zbadanie kierowniczych zachowań dyrektorów i rotacji kadry w publicznych szkołach średnich w okręgu samorządowym Onitsha South w nigeryjskim stanie Anambra. Na potrzeby badań zastosowano przegląd opisowy. Badaną próbę stanowiło 100 nauczycieli wybranych z pięciu publicznych szkół położonych na badanym obszarze. Narzędziem służącym zebraniu danych był kwestionariusz ustrukturyzowany. Wyniki przeprowadzonej analizy ujawniły istnienie istotnego związku między cechującym dyrektora demokratycznym stylem kierowania a rotacją kadry, jak też między autokratycznym stylem kierowania i rotacją kadry. Uzyskane rezultaty ukazały następnie, że istnieje istotny związek między cechującym dyrektora nieingerującym stylem kierowania a rotacją kadry, jak też między stylem pseudodemokratycznym i rotacją kadry. W oparciu o wyniki badań zalecono Ministerstwu Oświaty stanu Anambra, by wszczęło czynności uświadamiające poprzez seminaria i warsztaty adresowane do dyrektorów, które umożliwiłby im przyjęcie właściwych stylów kierowania w poszczególnych szkołach w odniesieniu do podlegających im nauczycieli. Można domniemywać, że pomoże im to zarządzać personelem w sposób właściwy, jak też zwiększyć wydajność poszczególnych szkół.

Słowa kluczowe: dyrektor, kierownictwo, zachowania, rotacja kadry, szkoła średnia, Nigeria

 

Summary

This study was carried out to examine principals’ leadership behavior and staff turnover in public secondary schools in Onitsha South Local Government Area of Anambra State, Nigeria. Descriptive survey was adopted for the study. The sample of the study was 100 teachers selected from five public schools in the study area. A structured questionnaire was the instrument used to collect data for the study. The results of the analysis revealed that there is a significant relationship between principal’s democratic leadership style and staff turnover, as well as between principal’s autocratic leadership style and staff turnover. The results further showed that there is a significant relationship between principal’s laissez-faire leadership style and staff turnover, as well as between pseudo-democratic leadership style and staff turnover. Based on the findings of the study, it was recommended that the Ministry of Education in Anambra State should embark on creating awareness through seminars and workshops for principals to enable them adopt the appropriate leadership styles in their respective schools in dealing with their teachers. By implication, this will help them in managing their staff properly as well as help to increase the efficiency of respective schools.

Key words: principal, leadership, behavior, staff turnover, secondary school, Nigeria

 

 

ks. Jerzy Dąbek

 

Wychowanie młodego człowieka do życia w prawdzie [EN]

Education of a young person for living in the truth

 

Streszczenie

Autor podejmuje problematykę procesów, które kształtują wychowanie ze wskazaniem na zagrożenia niesione przez współczesną cywilizację. Rozważania dotyczące pojęcia prawdy w procesie nauczania i wychowania zostają dopełnione przez ukazanie zagrożeń płynących ze strony takich zjawisk, jak uzależnienie od gier komputerowych czy niekontrolowane posługiwanie się komputerem i mediami społecznościowymi. Następnie przedstawiono symptomy destrukcyjnego wpływu multimediów na rozwój dziecka. Zwieńczeniem podjętych rozważań jest analiza roli rodziców w procesie wychowania do życia w prawdzie.

 Słowa kluczowe: młody człowiek, wychowanie, mass media, media społecznościowe, komputer, prawda

 

Summary

The author undertakes the problem of the processes of shaping the education with emphasis on the hazards brought by the modern civilization. The discussion concerning the concept of the truth in the process of teaching and education is complemented by presentation of hazards posed by such phenomena as video game addiction or uncontrolled use of computer and social media. Subsequently, the symptoms of destructive effect of the multimedia on child’s development are presented. The discussion is completed with an analysis of the role of parents in the process of education for living in the truth.

 Key words: young person, education, mass media, social media, computer, truth

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

Nurty transmisji młodości w dorosłość

The trends of transition of youth into adulthood

 

Streszczenie

Współcześnie u młodych ludzi obserwuje się odraczanie dorosłości. Wydłużył się czas przejścia z okresu młodości w wiek dojrzały. Młodzi stają się dorosłymi w wieku trzydziestu i więcej lat. W tym procesie wyłoniły się osoby posiadające charakterystyczne cechy i prowadzące styl życia odpowiadający nurtom wchodzenia w dorosłość. Okazuje się, że syndrom Tanguy, Boomerang czy Peter Pan są powszechne. Aktualnie młodość została rozciągnięta na cały bieg dorosłego życia. Oznacza to, że nabiera ona nowego znaczenia: nie traktuje się jej jako okresu w życiu, ale jako dynamiczny proces osobowego rozwoju człowieka. Czy zatem współczesnym społeczeństwom grozi „zdziecinnienie”? Pytanie to pozostaje bez odpowiedzi. Zjawiska opisane w artykule wymagają dalszych badań.

Słowa kluczowe: młodość, dorosłość, przejście do dorosłości, styl życia

 

Summary

It is noticeable that contemporary youth has a tendency to postpone adulthood. The period of transition from youth into adulthood has been extended. The young people become the adults at the age of 30 and even later. There are specific characteristics observable in those who emerged as a result of this delayed process. It turns out that the syndromes of Tanguy, Boomerang and Peter Pan are very common. Nowadays the youth has been extended to the whole course of adult life. This means that adulthood takes on a new meaning: it is not treated as a period in life but as a dynamic process of personal human development. So, are the modern societies threatened by so called dotage? This question remains unanswered. The phenomena which have been described in the article require further research.

Key words: youth, adulthood, transition into adulthood, style of life

 

 

Piotr T. Nowakowski

 

Wokół wybranych stereotypów dotyczących sekt i zjawisk pokrewnych

Talking about selected stereotypes concerning cults and related phenomena

 

Streszczenie

Autor dokonuje analizy wybranych stereotypów dotyczących sekt i zjawisk pokrewnych. Swe rozważania rozpoczyna od wskazania błędów i przekłamań natury merytorycznej, następnie przechodzi do kwestii miejskich legend, dla których dobrą pożywkę stanowi problem sekt, zwłaszcza o proweniencji satanistycznej. W dalszej kolejności omawia przesądy pokrewne jakościowo, a dotyczące kolejno rzekomej siły oddziaływania sekt, domniemanej liczby grup kultowych i jej członków, wreszcie roli celebrytów kojarzonych z kontrowersyjnymi organizacjami religijnymi. Całość autor kończy określonymi wnioskami dla teorii i praktyki.

Słowa kluczowe: sekty, kontrowersje, miejskie legendy, stereotypy, mass media

 

Summary

The author analyzes selected stereotypes concerning cults and related phenomena. He starts his deliberations from indicating the mistakes and misrepresentations of substantive nature, then he moves on to the issue of urban legends, for which a good fodder constitutes the problem of cults, especially of Satanist provenance. Furthermore, he discusses the affined misconceptions which refer sequentially to alleged poignancy of cults, supposed number of cults and their members, and finally the role of celebrities associated with controversial religious organizations. The author ends with specified conclusions for theory and practice.

Key words: cults, controversies, urban legends, stereotypes, mass media

 

 

Agnieszka Regulska

 

Odejście od instytucjonalnych form opieki zastępczej nad dzieckiem? Zmiany w funkcjonowaniu placówek opiekuńczo-wychowawczych w latach 2000–2014

Walking away from institutional forms of the foster care of the child? Changes in functioning of institutions of care and education in the years 2000–2014

 

Streszczenie

Od czasu przejęcia przez resort pomocy społecznej zadań związanych z organizowaniem systemu pieczy zastępczej nad dzieckiem, dostrzegane są tendencje do ograniczania liczby i wielkości placówek opiekuńczo-wychowawczych. Wskazuje to na nową perspektywę w opiece nad osieroconymi dziećmi: odchodzenie od instytucjonalnych na rzecz rodzinnych form pieczy zastępczej. Rozwiązania wprowadzone w 2012 roku ukazują wyraźną zmianę paradygmatu polityki prorodzinnej w tym obszarze: prymat pracy z rodziną naturalną nad opieką zastępczą. W artykule została podjęta próba określenia podstawowych zmian prawnych i organizacyjnych dotyczących funkcjonowania placówek opiekuńczo-wychowawczych, co pozwoliło na wskazanie głównych kierunków deinstytucjonalizacji systemu pieczy zastępczej.

Słowa kluczowe: placówki opiekuńczo-wychowawcze, deinstytucjonalizacja, piecza zastępcza, rodzina, dziecko

 

Summary

Due to the overtake by the Department of Social Welfare the tasks connected with organizing the system of the foster care of the child, tendencies of reducing the number and size of institutions of care and education are noticed. This indicates the new perspective in the care of orphaned children: resigning from institutional in favor of family forms of the foster care. However, the solutions implemented in 2012 are portraying the distinct paradigm shift of the pro-family policy in this area: primacy of the work with the natural family over the foster care. The article describes an attempt to determine basic legal and organizational changes concerning functioning institutions of care and education. This in turn shows the main directions of the deinstitutionalization of the system of the foster care.

Key words: institutions of care and education, deinstitutionalization, foster care, family, child

 

 

Artur Lis

 

Więzi rodzinne w Polsce pierwszych Piastów

Family ties of the first monarchs of the Piast dynasty in Poland

 

Streszczenie

Charakter rodziny w średniowiecznej Polsce był zróżnicowany w zależności od grupy społecznej, stopnia zamożności, sytuacji własnościowej, tradycji, regionu oraz wielu innych czynników. Rodzina określała, od chwili narodzin, przynależność stanową swych członków. Silne w okresie średniowiecza poczucie solidarności grupowej i stanowej opierało się przede wszystkim na wzajemnym wspieraniu się członków rodziny. Najważniejszymi funkcjami rodziny były: prokreacyjna, gospodarcza, wychowawcza, kulturalna i zabezpieczająca. Należy podkreślić, iż potrzeby człowieka w okresie średniowiecza były realizowane głównie w rodzinie. Stanowiła ona oparcie dla poszczególnych jej członków i zapewniała bezpieczeństwo. Powolna przebudowa podstaw władzy wpływała na kształtowanie się tożsamości grup rodzinnych i rodowych.

Słowa kluczowe: kobieta, małżeństwo, rodzina, prawo średniowiecza

 

Summary

The nature of the family in medieval Poland was varied depending on the social group, wealth, ownership situation, tradition, region, and many other factors. The family originally has defined the status of its members. In the Middle Ages, the strong feeling of solidarity between the group and the state was primarily based on the mutual support of family members. The most important functions of the family were procreative, economic, educational, cultural and protective. It should be emphasized that the needs of people in the Middle Ages were implemented mainly in the family. The family provided support and security for each of its members. The slow reconstruction of the power structures influenced the formation of the family and kinship identities.

Key words: woman, marriage, family, the law of the Middle Ages

 

 

Anna Kowalska-Różyło

 

Multidyscyplinarna recepcja znaczeń jako metoda uobecniania perspektywy religijnej w przestrzeni publicznej na przykładzie koncepcji „Leksykonu papieskiego”

Multidisciplinary reception of meanings as a method of presenting religious perspectives in public space on the example of the concept of "Papal Lexicon"

 

Streszczenie

W artykule przedstawiono założenia Leksykonu myśli pedagogicznej Jana Pawła II, które dotyczą jak najpełniejszego odtworzenia, przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych, znaczeń łączonych w tekstach Karola Wojtyły – Jana Pawła II z wybranymi słowami, które są zarazem terminami pedagogicznymi. Wskazano cechy tego projektu, zarówno naukowe, jak też związane z warunkami odbioru społecznego i formami publikacji: książkowej i elektronicznej, które mogą przyczyniać się do multidyscyplinarnej aktualizacji tytułowej kwestii w przestrzeni publicznej.

Słowa kluczowe: Karol Wojtyła, Jan Paweł II, myśl pedagogiczna, leksykon

 

Summary

The article presents the assumptions of the Lexicon of John Paul II’s pedagogical thought, which concern the most complete reproduction, by the representatives of various academic disciplines, of meanings combined in the texts of Karol Wojtyła – John Paul II with selected words which are also pedagogical terms. A number of the project’s characteristics, both academic and relevant to the conditions of social reception as well as the form of book and electronic publications, are presented. These may contribute to the future multidisciplinary and public discourse consideration.

Key words: Karol Wojtyła, John Paul II, pedagogical thought, lexicon

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Ewelina Giżka

 

Nauczyciel i przyjaciel: o działalności wychowawczej Józefa Kalinowskiego

The teacher and the friend: the educational work of Joseph Kalinowski

 

Streszczenie

Celem niniejszego szkicu jest przedstawienie działalności wychowawczej Józefa Kalinowskiego, syna cenionego pedagoga, inżyniera, żołnierza, zesłańca syberyjskiego, w okresie jego świeckiego życia, przed wstąpieniem do zakonu karmelitów bosych w 1877 roku. Artykuł ukazuje Kalinowskiego jako piękny, godny naśladowania wzór wychowawcy, odznaczającego się: wyrozumiałością, cierpliwością, tolerancją, miłością i szacunkiem dla drugiego człowieka. Poszczególne części artykułu, posiadające w tytule imiona bądź nazwiska wychowanków Kalinowskiego, zawierają informacje dotyczące: samych uczniów (narodowość, charakter, zdobyte wykształcenie), okoliczności, w jakich dzieci trafiały pod opiekę Józefa (wola rodziców poszukujących dobrego nauczyciela, samodzielna decyzja o zajęciu się przybranymi synami), oraz roli, którą odegrał w ich wychowaniu, zmianie stosunku młodych Rosjan względem Polaków. Praca pedagogiczna, intensywnie wypełniająca świecki etap życia autora Wspomnień, dawała Kalinowskiemu wiele radości, ale i dostarczała niemało trosk o przyszłość jego małych przyjaciół w historycznie trudnych czasach.

Słowa kluczowe: Józef Kalinowski, nauczyciel, przyjaciel, dziecko, zesłaniec, Syberia

 

Summary

The aim of the present work is to provide the educational activities of Joseph Kalinowski, the son of an appreciated teacher, engineer, soldier, Siberian exile, during his secular life before joining the Order of the Discalced Carmelites in 1877. The article shows Kalinowski as a beautiful role model teacher who is characterized by: forbearance, patience, tolerance, love and respect for another human being. Different sections of the article are dedicated to Kalinowski’s pupils and include information on: the students themselves (nationality, character, gained education), the circumstances in which children were placed under care of Joseph (the will of the parents, independent decision to take the adoptive sons), and the role he played in their upbringing, changing the ratio of young Russians with respect to the Poles. The pedagogical work intensively fulfilling the secular life of the author of Memories gave him a lot of fun but also provided quite a few concerns about the future of his little friends in historically difficult times.

Key words: Joseph Kalinowski, teacher, friend, child, exile, Siberia

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Artur Lis

 

Wokół egzorcyzmu (rec. Antoni Drabowicz, Egzorcyzm w walce z demonami, U.P.Z.P. Dorand Teresa, Stanisław Cisek, Starachowice 2016, stron: 315)

Talking about exorcism (review of Antoni Drabowicz, Egzorcyzm w walce z demonami, U.P.Z.P. Dorand Teresa, Stanisław Cisek, Starachowice 2016, pages: 315)

 

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Natalia D. Wołodarska

 

Procedury wszczęcia procesu samookreślania rozwoju niepełnosprawnej osobowości [EN]

The procedures for activation of the self-determination process of a disabled personality development

 

Streszczenie

W artykule dokonano analizy teoretycznych metod badania samookreślenia rozwoju osobowości. Wskazano niedostatecznie przebadane właściwości rozumienia sytuacji życiowych. Rozważono również cechy orientacji życiowych adolescentów mających problemy zdrowotne. Zaproponowano metody pracy grupowej, jak też określono możliwości każdej z metod. Specjalną uwagę zwrócono na budowę dialogu w grupie i pracę indywidualną.

Słowa kluczowe: samookreślenie, rozwój osobisty, terapia Gestalt, model dialogiczno-fenomenologiczny

 

Summary

The analysis of theoretical approaches to researching the self-determination of development of a personality was presented in the article. The insufficiently investigated features of comprehension of life situations were designated. The features of life orientations of adolescents with health problems were considered as well. The methods of group work were proposed and the capabilities of each method were designated. The special attention was paid to the construction of a dialogue in group and individual work.

Key words: self-determination, personal development, Gestalt therapy, dialog-phenomenological model

 

 

Mateusz Szast

 

O kategoriach rozumienia w ujęciu Herberta Blumera i Alfreda Schütza

About the categories of understanding as seen by Herbert Blumer and Alfred Schütz

 

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

CONTENTS

 

 

Zestawienie recenzentów współpracujących z kwartalnikiem „Społeczeństwo i Rodzina” w roku 2016

List of reviewers cooperating with the quarterly “Society & Family” in the year 2016

 

 

 

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 27.09.2017, godz. 20:07 - Mirosław Rewera