Społeczeństwo i Rodzina


Nr 5 (4/2005) | październik – listopad grudzień



Ks. Mieczysław Albert Krąpiec


Rozwój osoby w państwie
Development of Human Being in a State


Zamieszczony w kwartalniku tekst jest zapisem żywego słowa. Wykład ten miał miejsce na Wydziale Zamiejscowym KUL w Stalowej Woli 11 czerwca 2005 roku, gdzie stał się bardzo ważnym wydarzeniem. Jest to wypowiedź świadka XX wieku, a przy tym księdza i profesora filozofii, wieloletniego rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, który przekazywane treści przemyślał osobiście, a nie tylko przeczytał i zapamiętał. Ojciec Profesor Mieczysław Albert Krąpiec dzieli się tutaj z nami swoim istotnym życiowym doświadczeniem, w którym wiara i filozofia grają główne role.


Placed in Quarterly text is  live word recording. The lecture taken place at Off-Campus of Social Sciences KUL in Stalowa Wola 11th of June 2005, where became an very important event. It is a statement  of a witness of the 20th  century and simultaneously a priest and a pro-fessor of philosophy, long-term rector Lublin Catholic University who transmitted contents rethought personally, and not only read and remembered. Herein Friar Professor Mieczysław Albert Krąpiec  shares himself with us his own essential experience in which faith and phi-losophy play leading roles.


 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 


ks. Witold Jedynak


Wartości religijno-społeczne w nauczaniu bpa Józefa Pelczara
Religious-Social Values in Archbishop Joseph Pelczar’s  Teaching


Nauczanie i działalność bpa Pelczara ukazują ponadczasowe wartości, które są aktualne również dzisiaj  w świecie poszukującym zbliżenia między narodami, a jednocześnie przeżywającym podziały z powodu egoizmu i nienawiści. Ordynariusz przemyski zachęcał Polaków do budowania przyszłości swojego narodu na jedynie trwałym fundamencie , jaki stanowią wartości ewangeliczne. Dlatego wielki nacisk  kładł na potrzebę realizowania w życiu każdego chrześcijanina przykazania miłości Boga i człowieka. Przypominał wiernym , że z autentycznej wiary powinny wynikać uczynki miłosierdzia chrześcijańskiego. Biskup szczególną troską i opieką obejmował prosty lud, najbardziej potrzebujący materialnego oraz duchowego wsparcia. Zachęcał kapłanów aby oprócz posługi duszpasterskiej angażowali się w pracę społeczną, zmierzającą do niesienia pomocy robotnikom i chłopom. W praktyce działalność ta przejawiała się w tworzeniu i wspieraniu różnych organizacji , a także instytucji, świadczących stałą  oraz niezbędną pomoc potrzebującym. Podejmowana przez ordynariusza przemyskiego praca społeczna i charytatywna zmierzała do zaradzenia najbardziej uciążliwym bolączkom społecznym. Jego świadectwo życia stanowi dla współczesnych piękny wzór do naśladowania i jest aktualnym przesłaniem zachęcającym do niesienia pomocy każdemu cierpiącemu człowiekowi.



Ks. Roman Jusiak


 Wartości chrześcijańskie w szkolnictwie polskim po II wojnie światowej
Christian Values in Polish Education System after World War II


Główne  instytucje obciążono obowiązkiem brania odpowiedzialności za wychowanie młodych ludzi, mianowicie rodzina i szkoła zawodzi we właściwym wypełnianiu ich socjali-zacyjnej roli. Zjawisko to jest obecnie nazywane kryzysem wychowawczym. Dlatego podno-szone są głosy wyrażające potrzebę zastosowania odpowiednich środków, żeby zapewnić lepsze rezultaty wychowawcze. Wiele przykładów wziętych z polskiego szkolnictwa potwierdza pogląd, że włączenie chrześcijańskich wartości do wychowawczego oddziaływania sprawowanego przez rodzinę, szkołę i Kościół prowadzi pozytywnych wyników nauczania poprzez osiągnięcie zintegrowa-nego rozwoju osobowego. Współczesna szkoła powinna zapewnić uczniom najlepsze szanse wyczerpującego rozwoju moralnego, religijnego i intelektualnego. Osiągnięcie tego celu jest możliwe poprzez promowanie chrześcijańskich wartości, nie tylko w formie religijnej instrukcji, ale jednakże poprzez całkowitą akceptację tamtych (religijnych) wartości w procesie nauczania.  

The main institutions charged with the responsibility for the upbringing of young  people, namely, the family and school, are failing to fulfil their socialization role properly. This phenomenon is now being called an educational crisis. Therefore, voices expressing the need to device appropriate means to secure better educational outcomes are now being raised.  Many examples, taken from the Polish educational system, confirm the view that the incorporation of Christian values into the educational influence wielded by the family, school and Church  leads to positive teaching results by the achievement of integrated personal de-velopment. Contemporary school should ensure pupils' best chances of comprehensive moral, re-ligious and intellectual development. Achieving that aim is possible by promoting Christian values, not only in the form of religious instruction, but though total acceptance of those val-ues in the process of education.



Marian Kozaczka


Z dziejów ziemiaństwa w województwie lwowskim w latach 1921-1939
From History of the Gentry in Lviv Province in Years 1921-1939


W latach 1921-1939 ziemiaństwo w województwie lwowskim liczyło około 4350 osób, co stanowiło 0,15 proc. całego społeczeństwa. Stanowili oni grupę społeczną która była mała ale aktywna w obszarze gospodarczym i społecznym. Byli w posiadaniu około 25 proc. terytorium województwa, 219 gorzelni, 166 młynów, 105 tartaków, 54 mleczarń, 14 browa-rów i mniejszej ilości innych zakładów rozszerzających ich działalność gospodarczą.
Majątek w ich posiadaniu był podstawą ich życia i aktywności w dziedzinie społecz-nej. Ziemiaństwo utrzymywało biblioteki, przyczyniło się do budowy kościołów i instytucji użytku publicznego. Ten aspekt ich działalności wynikał z tradycji i kultywowania paternali-zmu wobec innych grup społecznych.


In the years 1921 – 1939 the gentry in the Lviv province amounted to about 4350 per-sons, which made 0.15% of the whole society. They constituted a social group that was small but active in the economic and social fields. They held about 25% of the territory of the prov-ince, 219 alcohol distilleries, 166 flourmills, 105 sawmills, 54 creameries, 14 breweries and a smaller number of other plants extending their economic activity.
The property in their possession was the basis of their living and activity in the social field. The gentry maintained libraries, contributed to the building of churches and public util-ity institutions. This aspect of their activity resulted from tradition and the cultivation of pa-ternalism towards other social groups.

 


Zbigniew Kwaśnik


Wykorzystanie public relations w kształtowaniu tożsamości firm sektora małych i średnich przedsiębiorstw
Using Public Relations in Forming Identity of Firms of the Sector Small and Medium Enterprises


Artykuł wskazuje pewne bodźce i możliwości które mogą być stworzone przez aktyw-ne public relations małych i średnich przedsiębiorstw. Wielu właścicieli i zarządów zaczyna zauważać zasadnicza rolę public relations i kładzie niepomyślne dokonania ich działalności na karb braku funduszy. Marketing jest całościowym systemem który może wpływać na rynek, w którym produkt, cena, promocja, miejsce i aspekty reklamy produktu powinny być rozwijane i wdrażane razem. Zaniedbanie jednego z tych czynników pociąga za sobą poważne straty. Nie zauważanie  public relations jako globalnego zagadnienia jest powszechnym grzechem większości polskich małych i średnich przedsiębiorstw.

The paper points at some stimuli and opportunities that can be created by the active public relations of small and medium enterprises. Many owners and executives fall to notice the essential role of public relations and put the unsuccessful performance of their down to a lack of capital. Marketing is a whole system, which can influence the market, in which the product, price promotions /public relations/, place and packaging aspects should be developed and implemented together. Neglecting one of these factors entails serious losses. Failing to perceive public relations as a global issue is a common sin of the majority of  Polish small and medium enterprises.



Rafał Olko, Kinga Ochnik, Antoni Stasch


E-ekonomia. Szanse i zagrożenia dla społeczeństwa i rodziny trzeciego tysiąclecia
E-economy. Chances and Threats for Society and Family of Third Millennium

 
Artykuł jest opisem a także próbą opisania e-gospodarki – nowej dziedziny wiedzy na którą składa się powiązanie kilku technologii: komputerowych, gospodarczych  i telekomuni-kacyjnych. W oddzielnych rozdziałach autorzy stopniowo rozbierają na części to pojęcie i analizują pod kątem szans i zagrożeń dla obecnej rodziny. W artykule zostały dotknięte na-stępujące kwestie: e-studiowanie (nauczanie na odległość), e-bankowość (Internetowe banki) i e-handel. Dodatkowo autorzy wzięli pod uwagę moralne aspekty Internetu związane z nie-ograniczonym dostępem do gigantycznych zasobów wiedzy i użyciem dla celów przestęp-czych. W końcowym rozdziale autorzy poruszyli kwestię zdrowia – wpływ komputerów na ludzkie zdrowie. W każdym z rozdziałów próbowali przedstawić w obiektywny sposób nega-tywne i pozytywne cechy dotyczące danych kwestii, wspierając własne argumenty, w miarę możliwości, odpowiednimi wynikami badań. Artykuł stanowi próbę przybliżenia wpływu nowych technologii na procesy układania relacji we współczesnych rodzinach.

The article is the description and also the test of describing the e- economy – the new field of knowledge, on which consists connection of several technologies: computer, economic and telecommunicational. In individual chapters authors take apart piecemeal this notion and analyse under relation to chances and threats for present family. In article were touched following subjects: e-studying (teaching on distance), e-banking (Internet banks) and e-commerce. Additionally authors have taken note of moral aspect Internet connected with unrestricted access to gigantic supplies of knowledge or use to criminal aims. In final chapter authors brought the matter of health up – the influence of computers on human's health. In every of chapters the authors tried to present in objective way the negative and positive fea-tures concerning the given question, supporting own argument, in measure of possibility, the  suitable results of research. The article is the test of approximation the influence of new tech-nologies on processes setting relations in present families.



Jarosław W. Przybytniowski


Polski rynek ubezpieczeń gospodarczych w chwili akcesji do Unii Europejskiej
Polish Market of Economic Insurances at a Moment of Accession to European Union


Przedmiot artykułu – polski rynek ubezpieczeń gospodarczych w momencie po akcesji do Unii Europejskiej (EU), jest prezentacją polskiej drogi do harmonizacji prawa w ramach Unii Europejskiej a także pokazem wyników finansowych polskich towarzystw ubezpiecze-niowych w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej do końca 2003 roku. Można powiedzieć że kondycja polskiego rynku ubezpieczeniowego wciąż się popra-wia a poziom spójności z regulacjami prawnymi Unii Europejskiej jest bardzo szeroki (nie-kompetencja naszych czterech polityk ubezpieczeniowych wraz z ich poprawkami). Posiada-my duży, konkurencyjny i wzrastający rynek gospodarczy z największą ilością instytucji ubezpieczeniowych w porównaniu z innymi nowymi członkami Unii Europejskiej, a także rynek gdzie zagraniczne inwestycje wciąż wzrastają.

The subject of article, Polish market of economic insurance at this moment after ac-cession to European Union (UE), it's a presentation of Polish road to law harmonization in the frame of  EU, and also demonstration of financial results of Polish insurance companies  in comparison with other EU countries at the end 2003 year. It is possible to say, that condition of Polish insurance market are still improving and level of cohesion with UE law regulation is very wide (incompetence of our four insurance policies, along with the their amendments). We have a large competitive and growing econ-omy market with the biggest number of insurance institutions, in comparison with other new EU members, and also market where foreign investments still increasing.

 


Ks. Roman Bogusław Sieroń


Radość jako owoc Ducha Świętego
Joy as a Fruit of Holy Spirit


Radość jest owocem Ducha Świętego, owocem wieloskładnikowym, który jednoczy się w jednym źródle i tworzy osobiste życie chrześcijanina. W takim sensie radość jest charyzmatem, darmowym darem – owocem Ducha, który zbliża się znaczeniowo  do pojęcia łaski. Życie chrześcijańskie jest egzystencją w radosnej wolności, ponieważ wraz z przyjściem Chrystusa prawo zostało przewyższone łaską. Ta głęboka jedność pomiędzy różnymi wymiarami owocu Ducha, którymi są miłość, radość, pokój, cierpliwość, łaskawość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie – pozwala nakreślić pole semantyczne słowa „radość”. Radość jawi się tu wyraźnie jako owoc Ducha, ale związana jest również z wiarą i pokojem. Istotę prawdziwej radości teologicznej, stanowiącą element programu życia chrześcijańskiego, a przedstawioną w Liście do Galatów  można ująć następująco:  radość darmo dana musi być przekazywana; musi obejmować całość egzystencji ludzkiej, pomimo trudności i cierpień; jest zespolona z wdzięcznością; jest pełna spontaniczności, jako dar darowany; jest odmienną formą miłości.


Joy is a fruit of Holy Spirit, a multi-ingredient fruit  that unites itself in one source and creates personal life of Christian. In such sense a joy is a charisma, a gratuitous gift – Holy Spirit’s fruit, which meaningfully approaches to notion of mercy. Christian lifetime is existence in joyful freedom because together with coming Christ the low was exceeded with mercy. This deep unity between different dimensions Spirit’s fruit, which are: love, joy, peace, patience, favorableness, kindness, faithfulness, gentleness, calmness – allows to draw semantic field of word «joy». Herein joy emerges clearly as Spirit’s fruit but also is connected  with belief and peace. An essence of real theological joy constituting an element of Christian lifetime programme and presented in Letter to Galatians  one can formulate as follows: joy given gratis has to be transmitted; it has to embrace entire human existence, in spite of difficulties and sufferings; it is jointed with gratitude; it is full of spontaneousness as made gift; is a different form of love.  



Ks. Leon Siwecki


Uczestnictwo świeckich w misji Kościoła w nauczaniu Jana Pawła II
Participation of the Secular in Church Mission in Teaching of Jan Paweł II

 
Jan Paweł II w swoim nauczaniu podkreśla, że źródłem świętości świeckich jest ścisłe zjednoczenie z Jezusem Chrystusem wzmacniane gorliwą modlitwą . Najprostszą formą modlitwy jest postępowanie zgodnie z wolą Bożą, wypełnianie powinności względem bliźnich, czynienie dobra. Poza owymi aktami modlitewnymi człowiek winien, naśladując Jezusa Chrystusa, poświęcić także czas na modlitwę, będącą źródłem, inspiracją i akumulatorem energii pomocnej przy rozwiązywaniu różnych problemów i pokonywaniu trudności dnia codziennego. Modlitwa indywidualna musi być wzmacniana uczestnictwem w liturgii, przystępowaniem do sakramentów świętych, szczególnie Eucharystii i pojednania. Sakramentalne uczestnictwo w niedzielnej Mszy świętej jest dla każdego wierzącego źródłem odnowy i życia duchowego oraz apostolatu. Wiara jest darem kształtującym i udoskonalającym człowieka, pozwala człowiekowi zauważyć znak Jezusa Chrystusa we wszystkim co go otacza. Poprzez ten dar Bóg prezentuje człowiekowi swój plan zbawczej miłości wobec niego. Chrześcijanin, umocniony łaską oraz uczestnictwem w życiu sakramentalnym, może stać się skutecznym środkiem ewangelizacji i posłannictwa duchowego Kościoła. Kościół bowiem, powołany do głoszenia nadprzyrodzonego wymiaru życia ludzkiego, może uskutecznić swoje posłanie poprzez dynamiczne zaanga-żowanie świeckich w wielorakich płaszczyznach swej duszpasterskiej działalności.

Jan Paweł II in his teaching emphasizes that source of sanctity for the seculars is close unification with Jesus Christ strengthened  fervent prayer. The simplest form of prayer is behaviour accordingly to God will, fulfilling obligations towards neighbours, making good.  Beyond this prayerful acts human being should devote, imitating Jesus Christ,  one’s time for pray, being a source, inspiration, and accumulator of energy, helpful at solving various  problems and overcoming daily difficulties. Individual pray has to be enhanced participation in liturgy, taking holy sacraments, especially Eucharist and Penance. Sacramental participation in Sunday Mass is for each believer the source of revival and spiritual life and apostolate. Faithfulness is a gift shaping and improving  a human being, allows him/her to notice Jesus Christ’s sign in everything what surrounds him/her. By this gift God presents to human being own plan of salvational love towards him/her. Christian, enhanced with mercy and with participation in sacramental life, can become effective agent of evangelisation and spiritual mis-sion of Church. Church called up for proclamation of supernatural dimension human life , can make its mission more efficient by dynamic commitment of seculars in different areas its  activity.



Bogusław Szmulik


Geneza skargi konstytucyjnej w Polsce
Genesis of Constitutional Complaint in Poland


Author begins his article from introducing circumstances of bringing into existence Constitutional Tribunal (TK).  Further are discussed fears which can be connected with introduction constitutional complaint , among other things excessive inflow complaints to TK. So, before this institution was implemented intermediate solutions were undertaken. Author discusses, for existence ,  TK competence to launch of procedure from own initiative  that is on the basis complaints and applications directed to it by citizens and the other solution – possibility of launching procedure before TK by social organizations, communities, confessional unions and Churches. Further in article are presented arguments in favour of establishing TK competence to considering constitutional complains. Author devotes much room for discussing 4 amongst 7 projects new constitution , which contained proposals concerning constitutional complain institution, pointing out on differences these projects in the scope this institution. Further he writes about works over  new constitution on forum Constitutional Commission of National Assembly in process of conversion 7 brought projects into 1 ultimate. He explains afterwards role of TK representatives  in works above mentioned Commission and depicts the  most essential questionable issues in range regulations concerning institution of constitutional complaint in new constitution. In final part of article the author makes global assessment quite long and non-easy process of introduction constitutional complaint into Polish legal system.


Autor rozpoczyna swój artykuł od przedstawienia okoliczności powołania Trybunału Konstytucyjnego (TK). Dalej omówione są obawy jakie mogły wiązać się z wprowadzeniem instytucji skargi konstytucyjnej – m.in. nadmierny napływ skarg do TK.  Zanim więc ta instytucja została wdrożona zostały zastosowane rozwiązania pośrednie.  Autor omawia  na przykład kompetencję TK do wszczynania postępowania z własnej inicjatywy czyli na podstawie skarg i wniosków kierowanych do niego przez obywateli oraz inne rozwiązanie – możliwość wszczynania postępowania przed TK przez organizacje społeczne, gminy, związki wyznaniowe i Kościoły. Dalej przedstawione są w artykule argumenty przemawiające za ustanowieniem kompetencji TK do rozpatrywania skarg konstytucyjnych. Autor dużo miejsca przeznacza na omówienie 4 spośród 7 projektów nowej konstytucji, które zawierały propozycje dotyczące instytucji skargi konstytucyjnej, wskazując też na odrębności tych projektów  w zakresie tej instytucji. Dalej pisze o pracach nad nową konstytucją na forum Komisji Konstytucyjnej Zgromadzenia Narodowego w procesie przetwarzania 7 wniesionych projektów w 1 ostateczny. Wyjaśnia następnie rolę przedstawicieli TK w pracach powyższej Komisji oraz przedstawia najistotniejsze kwestie sporne w zakresie uregulowań dotyczących instytucji skargi konstytucyjnej w nowej konstytucji. W końcowej części artykułu autor dokonuje globalnej oceny dość długiego i niełatwego procesu wprowadzania skargi konstytucyjnego do polskiego systemu prawnego.

 

 

Ks. Marian Wolicki


Intencjonalność według analizy egzystencjalnej i logoterapii
Intentionality According to Existential Analysis and Logotherapy


W artykule tym autor omawia problem intencjonalności człowieka, tak  jak to rozpa-truje Frank w swojej analizie egzystencjalnej i logoterapii. Autor analizuje najpierw istotę intencjonalności według analizy egzystencjalnej która polega na zdolności bycia- istnienia ducha ludzkiego. Potem są rozważane warunki intencjonalności, takie jak: duchowość, racjo-nalność, otwartość, wrażliwość na wartości, niepodzielność osoby. Następnie są analizowane poziomy intencjonalności (świadome i nieświadome) i kierunki intencjonalności: jej orientacja do różnych istot (istnień) w zewnętrznym świecie a także do samej osoby ludzkiej (we-wnętrzna intencjonalność). Dalej są omawiane konsekwencje intencjonalności, takie jak zdrowie i integralność (uczciwość, prawość) osoby a także właściwe relacje do innych osób. W ostatniej części artykułu opisana jest intencjonalność różnych aktów duchowych: poznaw-czych, wolicjonalnych i emocjonalnych.  

In this article the author discusses the problem of intentionality of human being, as it views the Franklian existential analysis and logotherapy. The author analyses at first the es-sence of intentionality according to existential analysis which consists in the ability of „being-by” of human spirit. Then are considered the  conditions of intentionality, such as: spirituality, rationality, openness, sensibility to the values, integrity of the person. Next are analysed the levels of intentionality (conscious and unconscious) and directions of intentionality: its orien-tation to different beings in the external world and also to the human person itself (the internal intentionality). Further are discussed the consequences of intentionality, such as health and integrity of the person as well as correct relations to other persons. In the last part of the article is described the intentionality of different spirituals acts: cognitive, volitional and emotional ones.

 

 

Teresa Zbyrad


Wypalenie zawodowe jako syndrom zawodów służebnych
Professional Burn-out as a Syndrome Serviceable Professions


Wypalenie zawodowe wywołuje coraz większe zainteresowanie w różnych dyscypli-nach naukowych takich jak psychologia, socjologia i pedagogika. Wszyscy naukowcy są zgodni że największe ryzyko wypalenia ma miejsce w zawodach których istotą jest pomaganie innym ludziom. Wypalenie zawodowe zagraża szczególnie takim grupom zawodowym jak nauczyciele, pracownicy opieki społecznej, lekarze, pielęgniarki i terapeuci. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi społeczeństwa na istotę wypalenia zawodowego, jego przyczyny, objawy i sposoby zapobiegania.

Professional burning out evokes more and more interest in different scientific disci-plines such as psychology, sociology and pedagogy. All scientists are consistent that the big-gest risk of burning out takes a stand with professions which essence is to help other people. Burning out threatens especially to such professional groups as teachers, social employees, physicians, nurses and therapists. Purpose of article is to call society's attention on professional burning out's essence, its reasons, symptoms and manners of prevention.

 

 

RECENZJE/REVIEWS



Edward Balawajder


Postmodernizm jako “znak czasu”. Wokół książki Stanisława Kowalczyka “Idee filozoficzne postmodernizmu”
Postmodernity as a „Time Sign”. Round Stanisław Kowalczyk’s Book “Philosophical Ideas of Postmodernism   
 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 01.08.2013, godz. 00:11 - Mirosław Rewera