Społeczeństwo i Rodzina

 

 

Nr 52 (3/2017) | lipiec – wrzesień

 


Przedmowa/Foreword

(ks. Roman B. Sieroń)

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 

 

Maciej Kołodziejski

 

Zdolności muzyczne ustabilizowane młodzieży szkolnej i akademickiej w badaniach transwersalnych [EN]

Stabilized musical aptitudes of the school and academic youth in transversal research

 

Abstrakt

Artykuł ma charakter empiryczny i stanowi rezultat badań nad zastosowaniem testu Advanced Measures of Music Audiation Edwina E. Gordona, diagnozującego zdolności muzyczne ustabilizowane. Wychodząc z teleologicznych założeń stosowania pomiaru zdolności muzycznych w opozycji do subiektywnego wartościowania, ukazano poziom zdolności muzycznych badanej grupy uczniów szkół średnich oraz studentów pedagogiki z formalnym przygotowaniem muzycznym i bez takiego przygotowania. Dodatkowo obliczono interkorelacje w ramach poszczególnych składników testu, co istotnie wzbogaciło wiedzę na temat pomiarów tym narzędziem i potwierdziło tezę autora testu o rzetelności, trafności i wysokiej mocy predykcyjnej narzędzia. Badania potwierdziły przeciętny i niski poziom zdolności badanych grup.

Słowa kluczowe: zdolności muzyczne ustabilizowane, test Advanced Measures of Music Audiation Edwina E. Gordona, audiacja, teoria uczenia się muzyki

 

Summary

This paper has an empirical character and is the result of the application of the test Advanced Measures of Music Audiation by Edwin E. Gordon, diagnosing the stabilized musical aptitudes. Taking into consideration the teleological assumptions of applying the measure of musical aptitudes as opposed to the subjective evaluation, what was presented was the level of the musical aptitudes of the group under research – the secondary education pupils and the students of pedagogy with as well as those without the formal musical education. In addition, the inter-correlations within the particular parts of the test were counted, which significantly enriched the understanding of the measures based on the use of this tool. The author’s thesis on the reliability, accuracy and very high predictive powers of the tool has been confirmed. The research established that there exists the average and poor level of the aptitudes in the groups under research.

Key words: stabilized musical aptitudes, Advanced Measures of Music Audiation test by Edwin E. Gordon, audiation, music learning theory

 

Robert Paruzel

 

Sposoby kształtowania bezpieczeństwa kulturowego państw narodowych [EN]

Methods of forming cultural safety of nation states

 

Abstrakt

Każda władza państwowa prowadzi politykę kulturalną w interesie własnego bezpieczeństwa. Jej celem jest konsolidacja społeczeństwa wokół indywidualnych wartości duchowych. Należą do nich normy i wierzenia, przekazy historyczne i wytwory artystyczne. Są one celowo utrwalane i modelowane, aby zostały uznane przez naród za własne. Z założenia mają one stanowić o jego odrębności, poczuciu więzi wewnętrznej i tożsamości. Chodzi o stworzenie silnego przekonania, że „my” jesteśmy inni, nierzadko lepsi od obcego poczucia „oni”. Wszelkie ceremoniały służą internalizacji władzy, czyli wchłaniania jej przez jednostkę zdominowaną, która zaczyna być jej tragarzem. Samoczynnie dokonuje autocenzury, powstrzymuje się od protestów, kontestacji, buntu, akceptując zastany porządek. W dalszej części autor artykułu opisuje problem „skrzywdzonych Niemiec”, które tylko siłą są w stanie przywrócić należne im miejsce w świecie. Odnosi się także do rosyjskich kompleksów narodowych, poczucia misji dziejowej w czasach prawosławia i marksizmu. W przypadku USA opisywany jest mit narodu wybranego przez Boga i jego szczególna misja w świecie. Największym zagrożeniem dla tradycyjnego państwa narodowego jest kultura masowa, która stopniowo zaciera indywidualne różnice między ludźmi na całym świecie, dążąc do jego ujednolicenia.

Słowa kluczowe: bezpieczeństwo kulturowe, państwo narodowe, wartości duchowe, odrębność, tożsamość, kultura masowa

 

Summary

Each state authority carries out a cultural policy in the interest of their own security. Its objective is to consolidate the society around individual spiritual values. They include norms and beliefs, historical accounts and works of art. They are intentionally retained and modeled, so that the nation regards them their own. By assumption they are to decide about the nation’s identity, about the feeling of internal bond and identity. The purpose is to create a strong feeling that “we” are different, very often better than the strange and foreign feeling of “them”. Any formalities serve internalization of authority, or absorbing it by the dominated individual who starts to be its porter. They execute a self-censorship, refrain from protests, contestation, rebellion, accept the existing order. Further in the article the author describes the problem of the “wronged Germany”, who can only forcefully recover their due position in the world. He also relates to the Russian national complexes, the sense of historic mission in the times of Orthodox church and Marxism. In the case of the USA a description is given of a nation chosen by God and the Americans’ special mission in the world. The biggest threat for a traditional national state is the mass culture which gradually blurs the individual differences between people around the world, aiming at its uniformity.

Key words: cultural security, national state, spiritual values, difference, identity, mass culture

 

 

 

Anna Witkowska-Paleń

 

Czynniki biopsychiczne u podstaw agresji i przemocy w związkach intymnych

Biopsychological factors as connected to the source of aggression and violence in intimate partner violence

 

Abstrakt

Prezentowane w niniejszym artykule rozważania mają na celu przedstawienie roli czynników o charakterze biologicznym i psychopatologicznym u podstaw agresji i przemocy domowej. Autorka artykułu, dokonując przeglądu różnych badań z zakresu kryminologii, endokrynologii, neurologii, genetyki i psychopatologii, poszukuje odpowiedzi na pytanie, czy istnieje jeden psychopatologiczny wzorzec sprawcy przemocy domowej. Swą uwagę koncentruje na organicznych uszkodzeniach ośrodkowego układu nerwowego, zaburzeniach neurochemicznych poziomu hormonów, anomaliach i mutacjach genów, a także psychopatologicznych zaburzeniach osobowości, jak psychopatia, osobowość z zespołem pogranicznym i osobowość narcystyczna.

Słowa kluczowe: agresja, przemoc domowa, przemoc w związkach intymnych, biologiczne i psychopatologiczne czynniki agresji

 

Summary

Considerations presented in this article are intended to describe the role of biological and psychopathological factors at the root of aggression and domestic violence. Drawing on the findings of research in such fields as criminology, endocrinology, neurology, genetics and psychopathology, the author searches for answer to the question whether there is a single psychopathological pattern of the perpetrator of domestic violence. She focuses on organic damage within the central nervous system, neurochemical hormonal disorders, anomalies and mutations of genes as well as psychopathological personality disorders, including psychopathic personality, borderline personality disorder and narcissistic personality disorder.

Key words: aggression, domestic violence, intimate partner violence, biological and psychopathological factors of aggression

 

 

 

Anna Drozd

 

Wykluczony ojciec: o instrumentalizacji prawa w walce rozwiedzionych rodziców o dziecko

Disqualified father: the instrumentalization of law in the fight of divorced parents for their child

 

Abstrakt

Współczynnik rozwodów jest coraz większy. Rozpad rodziny jako podstawowej komórki społecznej to także rozpad wzajemnego szacunku i respektowania, że oboje z rodziców są tak samo ważni. Stereotyp, że matka jest lepiej traktowana w sądzie budzi zatroskanie ojców, którzy głośno dopominają się swych spraw. Wykluczenie ojca z życia dziecka odbywa się często w świetle prawa poprzez: złożenie zawiadomienia o popełnieniu przez ojca przestępstwa na szkodę dziecka (często z kategorii przestępstw seksualnych), żądanie znacznej kwoty alimentów (zmuszającej ojca do podejmowania dodatkowego zatrudnienia odbierającego czas wolny, który mógłby poświęcić dziecku), składanie wniosków o ograniczenie czy pozbawienie władzy rodzicielskiej czy wreszcie wyprowadzenia się matki z dzieckiem na drugi koniec Polski. Spory wokół tych zagadnień musi rozstrzygać sąd, który zazwyczaj jest bezsilny wobec skłóconych rodziców. Matki nie respektują często treści wyroków dotyczących kontaktów ojca z dzieckiem. Czy prawo rzeczywiście daje możliwość wykluczenia ojca z życia dziecka?

Słowa kluczowe: wykluczenie ojca, rozpad rodziny, rozwód, walka o dziecko, alimenty, władza rodzicielska, kontakty z dzieckiem, przestępstwa seksualne, przestępstwo znęcenia się nad rodziną, prawo wobec rozwodu, instrumentalizacja prawa

 

Summary

The ratio of divorces increases constantly. Breakup of the family as a basic unit of society is accompanied by the loss of the mutual respect and the awareness that both parents are equally important. The stereotype of a mother favored by the court is a major concern of fathers who demand respect for their own rights. The exclusion of a father from a child’s life is often realized in the eyes of the law by: submitting a notification of a crime committed by the father against the child (often in the category of sexual offenses), demanding a high alimony (forcing the father to take a second job, which impairs his ability to spend time with the child), submitting formal requests for restriction or deprivation of parental authority, moving out with a child to the other side of the country. Parental disputes over these issues must be resolved by the court which is usually powerless to stop quarreling parents. Mothers often do not respect the verdicts that regulate contacts between the child and the father. Does the law really give the possibility to exclude the father from a child’s life?

Key words: father exclusion, family breakdown, divorce, fight over a child, alimony, parental authority, child visitation laws, sexual offenses, family violence, divorce and law, abuse of rights

 

 

Zofia Okraj

 

Znaczenie rodziny w pracy wybitnych twórców w perspektywie teorii The Evolving Systems Approach to Creative Work Howarda E. Grubera

The importance of family in the creative work produced by eminent artists from the perspective of the Howard E. Gruber’s Evolving Systems Approach to Creative Work

 

Abstrakt

Celem niniejszego opracowania jest ukazanie znaczenia rodziny własnej i rodziny pochodzenia w procesie twórczej pracy człowieka w perspektywie teorii The Evolving Systems Approach to Creative Work Howarda E. Grubera. Zgodnie z założeniami tej teorii, łączącej w sobie podejście systemowe i konstruktywistyczne, zarówno człowiek-twórca, jak i jego środowisko życia oraz pracy stanowią swoiste systemy, czyli zbiory wzajemnie oddziałujących na siebie elementów. Ich poznanie oraz zrozumienie układu tych relacji i połączeń stanowi jednocześnie klucz do zrozumienia istoty kreatywności człowieka. W artykule przedstawiono opisy cztery przypadków wybitnych twórców z różnych dziedzin wraz z nakreśleniem ich sytuacji rodzinnej i jej znaczenia w przebiegu twórczej pracy.

Słowa kluczowe: rodzina, twórcza praca, system, teoria Howarda E. Grubera

 

Summary

The aim of the paper is to present the importance of one’s own family and the family of origin in the process of human creative work in the perspective of The Evolving Systems Approach to Creative Work proposed by Howard E. Gruber. According to this theory, which is based on systemic and constructivist approaches, both the man-creator as well as his life and work environment create systems, i.e. sets of elements which influence one another. Their recognition and understanding of the system of mutual relations and connections is, at the same time, the key to understanding the essence of human creativity. This papers presents four examples of distinguished artists from various disciplines with the description of their family situation and the importance thereof in the course of creative work.

Key words: family, creative work, system, theory of Howard E. Gruber

 

 

Anastazja Sorkowicz

 

Współpraca czy rywalizacja? Papież Rodziny o kobiecie i mężczyźnie

Cooperation or competition? The Pope of the Family on woman and man

 

Abstrakt

Współpraca i rywalizacja stanowią dwa różne modele funkcjonowania. Jan Paweł II w swym nauczaniu dotyczącym małżeństwa i rodziny podkreślał naturalne właściwości człowieka, takie jak relacyjność, dwoistość płciowa i wynikająca z niej komplementarność oraz powołanie do miłości. Zawarcie związku małżeńskiego wiąże się z oddaniem samego siebie na służbę drugiemu człowiekowi. W zdrowym małżeństwie oczywistym jest przyjmowanie postawy miłości, czyli ukierunkowanie wszelkich swych działań dla dobra drugiego człowieka. Papież Rodziny proponował myślenie o małżeństwie i rodzinie w kategoriach wspólnoty, w której oboje małżonkowie starają się działać na rzecz dobra wspólnego. W związku kobiety i mężczyzny nie ma zatem miejsca na rywalizację, na udowadnianie swej wartości. Zgodnym z naturą człowieka modelem małżeństwa jest zatem ten, który opiera się na współpracy dwóch osób równych w człowieczeństwie i zarazem różnych, mogących się wzajemnie ubogacać.

Słowa kluczowe: kobieta, mężczyzna, małżeństwo, rodzina, współpraca, rywalizacja, Jan Paweł II

 

Summary

Cooperation and rivalry constitute two different models of functioning. In his teaching on marriage and family, John Paul II emphasized natural qualities of the man, such as:
relationality, sexual duality and the resulting complementarity and vocation to love. Matrimony is associated with offering oneself to another person’s service. What seems obvious in a sound marriage is applying the attitude of love – directing all the activities for the good of another person. The Pope of the Family suggested thinking of marriage and family in the categories of community in which both spouses aim at acting for the common good. Therefore, in a relationship of a man and a woman there is no place for rivalry, proving one’s value. The model of marriage which agrees with the human nature is the one based on cooperation of two persons who are equal in humanity and at the same time different – able to enrich each other.

Key words: woman, man, marriage, family, cooperation, rivalry, John Paul II

 

 

Mariola Wojciechowska, Bożena Zboina, Monika Świercz


Postrzeganie wartości rodzinnych przez dorosłe dzieci alkoholików w świetle badań przeprowadzonych na terenie województwa świętokrzyskiego

The perceiving of family values by adult children of alcoholics in light of the research conducted in Świętokrzyskie Voivodeship

 

Abstrakt

Nie bez powodu środowisko rodzinne określane jest jako podstawa funkcjonowania człowieka, tak w dzieciństwie, jak i w dorosłości. Od zasobów rodziny w dużej mierze zależy rozwój psychofizyczny i społeczny młodego pokolenia. Z niepokojem należy stwierdzić, że wzorce, normy i wartości uznawane przez rodziców nie zawsze wpisują się w kanon wartości ich dzieci. Konkluzje wynikające z prezentowanych badań wskazują, że w opinii dorosłych dzieci alkoholików wartość rodziny ulega osłabieniu, co z jednej strony można uznać za wyraz ogólnej liberalizacji życia rodzinnego, ale i doświadczeń życiowych badanych. Zauważa się, że dorosłe dzieci alkoholików z aprobatą odnoszą się do podstawowego zadania rodziny, czyli opieki i wychowania dzieci oraz stwarzania podstawy do dokonywania przez nich wyborów. Indywidualne doświadczenia stanowią zasadniczy powód silnego zróżnicowania uznawanych wartości rodzinnych.

Słowa kluczowe: dorosłe dzieci alkoholików, wartości, rodzina, destabilizacja życia rodzinnego

 

Summary

For a number of reasons, family environment is determined as the basis of the human existence, both with respect to childhood and adulthood. Psychophysical and social development of young generation depends on family resources. It is noticed with concern that models, standards and values recognized by parents do not always describe the canon of values to be observed by their children. Conclusions arising from the presented research suggest that according to adult children of alcoholics, family values are undermined. There is a general liberalisation of family in society and the experience of the research participants confirms this even further. It is also noticed that adult children of alcoholics approvingly refer to the fundamental family principle which is the childcare and education and establishing proper attitude towards freedom of choice. Individual experiences are the basic reason for significant diversification with respect to family values recognition.

Key words: adult children of alcoholics, values, family, destabilization of family life

 

 

 

Agnieszka Lis, Artur Lis

 

Życie społeczno-religijne w parafii Włostów

Social and religious life in the parish of Włostów

 

Abstrakt

Parafia rzymskokatolicka pw. Narodzenia św. Jana Chrzciciela we Włostowie posiada bogatą przeszłość historyczną. Przedstawione w pracy podstawowe zagadnienia zarysowują jej obraz od średniowiecza do czasów współczesnych. Doniosłą rolę w życiu religijnym mieszkańców parafii od wieków spełniał kościół jako budynek przeznaczony do celów kultowych. Jego pierwotna romańska architektura uległa w ciągu stuleci częściowym przekształceniom. W pracy omówiono położenie geograficzne, zarys dziejów oraz przynależność administracyjną parafii. Parafia Włostów jest jednym z ważniejszych ośrodków kultu bł. Wincentego Kadłubka w Polsce. Ważną funkcję kształtowania kultury ziemiańskiej na omawioanym terenie na przełomie XIX i XX wieku pełnił dwór rodu Karskich.

Słowa kluczowe: parafia, Włostów, duchowieństwo, kościół

 

Summary

Roman Catholic parish of the Nativity of Saint John the Baptist in Włostów has a rich historical past. This paper aims to present the picture of the parish from the Middle Ages to modern times. The church as a building designed for worship has played an important function in the religious life of the parish’s inhabitants. Its original Romanesque architecture has undergone partial transformations over the centuries. The paper discusses geographical location, outline of history and administrative affiliation of the parish. The parish in Włostów is one of the most important centers of cult of Blessed Wincent Kadłubek in Poland. An important role in shaping culture in this area, at the turn of the 19th and 20th centuries, was played by the court of the Karski family.

Key words: parish, Włostów, clergy, church

 

 

BIOGRAFIE/BIOGRAPHIES

 

 

Mateusz Szast

 

Stefan Czarnowski: badacz kultury w mundurze

Stefan Czarnowski: a researcher of culture in a uniform

Abstrakt

Artykuł biograficzny na temat Stefana Czarnowskiego traktuje o badaczu społecznym mało znanym, który z racji swej osobowości i niezłomności charakteru stał się inspiracją dla wielu polskich socjologów powojennych. Okres międzywojenny w historii socjologii polskiej to czas, w którym dziedzina ta odnotowała największy rozkwit, gdyż powstawały prężne ośrodki akademickie (Poznań, Warszawa, Kraków), które skupiały w swych gremiach naukowców znanych nie tylko w Polsce, ale także poza jej granicami. Stefan Czarnowski niewątpliwie należał do czołówki socjologów polskich, gdyż pobierał nauki u autorytetów świata socjologicznego, a także był współpracownikiem wielu uczonych polskich i zagranicznych, prowadził intensywną działalność publicystyczną w kraju i za granicą. W podejmowanych badaniach wykraczał poza ramy znanego mu społeczeństwa polskiego, zdawał sobie sprawę z sytuacji Polski i narodu polskiego w dynamicznie zmieniającej się rzeczywistości społeczno-politycznej. Twierdził, że problemów społecznych nie można rozwiązywać jedynie w sposób stricte naukowy, teoretyczny, który mógłby ograniczyć myśli uczonego. Zaangażowanie społeczne, poznanie struktury społeczeństwa, w którym żył i pracował, to były jego priorytety.

Słowa kluczowe: Stefan Czarnowski, biografia, polski badacz kultury, socjolog

 

Summary

The biographical article discusses a little-known social scientist, Stefan Czarnowski, who became an inspirational figure for many post-war Polish sociologists due to his personality and a strong character. During the interwar period, Polish sociology came of age and achieved the highest level of sophistication since prominent academic centers came into existence (Poznań, Warsaw, Cracow) and well-known scientists in Poland and abroad were employed there. Undoubtedly, Stefan Czarnowski belonged to the most influential Polish sociologists because he was educated by outstanding figures of a sociological circle, cooperated with many Polish and foreign scientists and was widely involved in journalistic activities both in Poland and abroad. His research extended beyond the Polish society with which he was familiar. He was well-aware of a situation in Poland and its nation in the light of a dynamically changing socio-political context. He claimed that social problems could not be solely solved in a scientific and theoretical way which could, as a result, limit researcher’s thoughts. His priorities included involvement in a society, exploration of social structures in which he lived and worked.

Key words: Stefan Czarnowski, biography, polish cultural researcher, sociologist

 

 

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 

Jadwiga Daszykowska

 

O metodycznych aspektach pracy socjalnej z rodziną problemową (rec. Anna Kanios, Praca socjalna z rodziną problemową. Perspektywa metodyczna, Oficyna Wydawnicza „Impuls”, Kraków 2016, stron: 147)

On methodical aspects of social work with the problem family (review of Anna Kanios, Praca socjalna z rodziną problemową. Perspektywa metodyczna, Oficyna Wydawnicza “Impuls”, Kraków 2016, pages: 147)

 

 

 

SPRAWOZDANIA I KOMUNIKATY/REPORTS AND ANNOUNCEMENTS

 

 

Ewa Cieplińska

 

Postrzeganie nauczyciela przez ucznia

The perception of a teacher by a student

 

Abstrakt

Badania przeprowadzone w Tarnowie na III i IV etapie edukacyjnym wskazują na pozytywne postrzeganie nauczycieli przez uczniów. Respondenci, zwłaszcza uczniowie szkół ponadgimnazjalnych, sygnalizują jednak pewne nieprawidłowości w postępowaniu nauczycieli. Ankietowani sądzą, że wymagania wobec nich powinny być dostosowane do ich możliwości. Bardzo cenią sobie u nauczycieli ich obiektywizm. Zwracają uwagę na ich profesjonalizm i umiejętności komunikacyjne. Zauważają, że w celu poprawy relacji między nauczycielami a uczniami konieczne są zmiany po obu stronach. Z przeprowadzonych badań wynika, że wzajemne relacje nauczyciel–uczeń winny być oparte na dialogu ze wskazaniem wiodącej roli nauczyciela. Uczniowie postrzegają nauczyciela jako mistrza, dla którego praca jest pasją, i oczekują od niego holistycznego traktowania.

Słowa kluczowe: nauczyciel, uczeń, gimnazjum, szkoła ponadgimnazjalna, Tarnów

 

Summary

The study conducted in Tarnów on the third and fourth level of education indicates the positive perception of teachers by students. However, respondents, especially high school students, point to some irregularities they notice in their teachers’ behaviors. Interviewees believe that the expectations from the teachers should be adapted to their capabilities. They really appreciate their teachers’ objectivity. They also pay attention to their professionalism and communication skills. They note that in order to improve the relationship between teachers and students changes on both sides are necessary. The study shows that the teacher–student relationship should be based on the dialogue with the leading role of the teacher. Students consider teachers as masters for whom their work is a passion and expect that they treat students in a holistic manner.

Key words: teacher, student, junior high school, high school, Tarnów

 

 

Planowane konferencje

Planned conferences

 

 

 

NOTY O AUTORACH/NOTES ABOUT THE AUTHORS

 

 

Contents

 

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 16.10.2018, godz. 15:29 - Mirosław Rewera