Społeczeństwo i Rodzina


Nr 6 (1/2006) | styczeń – luty marzec



Ks. Mieczysław Albert Krąpiec

Rozwój osoby w państwie
Development of Human Being in a State


Zamieszczony w kwartalniku tekst jest zapisem żywego słowa. Wykład ten miał miejsce na Wydziale Zamiejscowym KUL w Stalowej Woli 11 czerwca 2005 roku, gdzie stał się bardzo ważnym wydarzeniem. Jest to wypowiedź świadka XX wieku, a przy tym księdza i profesora filozofii, wieloletniego rektora Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, który przekazywane treści przemyślał osobiście, a nie tylko przeczytał i zapamiętał. Ojciec Profesor Mieczysław Albert Krąpiec dzieli się tutaj z nami swoim istotnym życiowym doświadczeniem, w którym wiara i filozofia grają główne role.

 

Placed in Quarterly text is  live word recording. The lecture taken place at Off-Campus of Social Sciences KUL in Stalowa Wola 11th of June 2005, where became an very important event. It is a statement  of a witness of the 20th  century and simultaneously a priest and a pro-fessor of philosophy, long-term rector Lublin Catholic University who transmitted contents rethought personally, and not only read and remembered. Herein Friar Professor Mieczysław Albert Krąpiec  shares himself with us his own essential experience in which faith and phi-losophy play leading roles.

 

 

ARTYKUŁY/ARTICLES

 


ks. Krzysztof Bielawny


Solidacje Mariańskie w XVIII i w I połowie XIX wieku. Ich upadek i odrodzenie.
Marian’s Solidations in XVIII and 1st Half of XIX Century. Their Fall and Revival


Po ponad dwóch wiekach wspaniałej pracy Towarzystwa Jezusowego i kongregacji mariańskich w II połowie XVIII wieku przyszedł czas oskarżeń. Ks. Filip Loffler, jezuita, porównał historię kongregacji mariańskiej do dziejów wielkiego państwa. Solidacja mariańska posiadała rozległe terytorium, która objęła potężną rzeszę wiernych, wydała cały orszak świętych, przechodziła ciężkie i tragiczne chwile, ale po nich dźwigała się ponownie do jeszcze lepszej pracy apostolskiej. Kongregacja mariańska jako „dziecko” Towarzystwa Jezusowego przez ponad dwa wieki szła obok niego w pełni sił i błogosławieństwa. Przyszedł rok 1773, kiedy pod naciskiem sił zewnętrznych Towarzystwo Jezusowe zostało skasowane przez papieża Klemensa XIV. Był to cios także dla solidacji mariańskich. Wiele z nich upadło bezpowrotnie, wiele przeszło pod opiekę księży diecezjalnych. Z tej kilkumilionowej rzeszy wiernych sodalistów pozostało niewielu. Rok 1814 okazał się błogosławiony dla jezuitów. Ponownie  Towarzystwo powróciło na łono Kościoła i solidacje mariańskie na nowo zaczęły powstawać. Dopiero ogłoszenie dogmatu o Niepokalanym Poczęciu Najświętszej Maryi przez Piusa IX w 1854 r., ożywiło duchowość maryjną, co spowodowało gwałtowny rozwój solidacji mariańskiej. 

 
After over two centuries of magnificent work of  Jesus Society and Mary’s congregation in 2nd half XVIII century came a time of accusations. Rev. Philip Loffler, Jesuit, compared Mary’s congregation history to great state. Mary’s solidation owned extensive territory, which embraced powerful number of believers, released many holy people, had been undergoing arduous moments, but after them had been rising itself again to still better apostolic work. Mary’s congregation as “ Jesus Society’s child  for over two centuries had been going next to it in full of power and blessing. The year 1773 came, when under pressure  outer forces Jesus Society was solved by pope Clemens XIV. It was also blow for Mary’s solidations. Many of them fell down irreparably , many underwent under care of diocesan priests. From these millions believers of sodalists have remained not many. The year 1814 was blessed for Jesuits. Once more Jesus Society  returned into frame of Church and Mary’s solidation began to form. Only proclaiming dogma about Immaculate Conception of the Blessed Mary   by Pius IX in 1854, revived the Marian spirituality, which resulted in the rapid development of solidacji Marian.

 


Maria Borowska


Prowadzenie zajęć ze studentami metodami aktywizującymi
Conducting Practises with Students with Activating Methods


Autorka charakteryzuje pojęcie aktywności matematycznej I pokazuje ogólne cele matematycznego nauczania. Poza tym prezentuje swoje własne przykłady aktywizowania studentów podczas wykładów i ćwiczeń.


The author characterizes the notion of mathematical activity and shows the general objectives of mathematical education. Besides, she presents her own examples of activating students during lectures and classes.

 

 

Tomasz Dziechciarz


Wykorzystanie analizy odchyleń w systemie controllingu przedsiębiorstwa
Using from Deviation Analysis in Enterprise’s Controlling System


W swoim artykule autor prezentuje metodę analizy odchyleń w krótkoterminowym planowaniu systemu controllingu Wydziału Transportu jednej z firm branży budowlano-montażowej województwa lubelskiego. Na podstawie tej metody zostało wykonane statystyczne porównanie planowanej i rzeczywistej wartości głównych składników  rachunku zysków i strat który był robiony każdego miesiąca roku. W końcu autor formułuje szczegółowe pytania do kierownika wydziału transportu o przyczyny odchyleń. Odpowiedzi na te pytania są w stanie zapoczątkować zmiany w kosztach systemu kontroli tego wydziału i całej spółki akcyjnej. Metoda zaprezentowana w tym artykule jest propozycją, która jest w stanie być stosowana do każdej małej czy większej spółki.   


In his article the author presents the method of deviation analysis in short-term planning of controlling system of joint-stock company’s transport department. On the basis of that method it was made a statistical comparison of planned and real value of the main items of the Profit  and Loss Account which was made for every month of the year. Finally the author formulates detailed questions to transport department manager about the reasons for deviations. The answers for these questions are able to start the changes in the costs control system of this department and all joint-stock company. The method presented in this article is a proposal which is able to apply to every small or bigger company.



Marian Kozaczka


Adam Zamoyski – ziemianin, przemysłowiec, społecznik
Adam Zamoyski – a Gentry Person, Industrialist,  Social Worker

 


Adam Zamoyski urodził się w 1873 roku a zmarł w roku 1940. Był właścicielem majątku w Kozłówce który obejmował 7300 hektarowy obszar i kilka pałaców w Kozłówce i Warszawie. W 1929 roku jego majątek został oszacowany na 11 mln złotych. Był on zwolennikiem intensywnej gospodarki wiejskiej, ekonomicznego liberalizmu i industrializacji kraju. Oprócz działalności gospodarczej był on także aktywnie włączony w społecznościowe i kulturalne życie kraju. Był prezesem wielu społecznoś-ciowych organizacji a w 1949 roku zaoferował miejsce ukrycia dla ludzi którzy byli poszukiwani przez niemieckie władze okupacyjne. Na przełomie roku 1940 i 1941 ksiądz Stefan Wyszyński, przyszły biskup Lublina i Prymas Tysiąclecia przebywał w posiadłości Kozłówka przez około 13 miesięcy.


Adam Zamoyski was born in 1873 and he died in 1940. He was the owner of the Kozłówka estate which comprised a 7300-hectare area and a few palaces in Kozłówka and Warsaw. In 1929 his estate was valued at 11 mln zlotys. He was the supporter of intensive rural economy, economic liberalism and industrialization of the country. Apart from economic activity he was also actively involved in societal and cultural life of the country. He was the chairman of many societal organizations, and in 1940 he offered a hiding place for the people who were wanted by the German occupant authorities. At the turn of 1940 and 1941 priest Stefan Wyszyński , the future bishop of Lublin and Primate of the Millennium, stayed at the Kozłówka Estate for about thirteen month.

 

 

Józef Kozysa


Prognoza demograficzna Polski
Demographic Prognosis of Poland


W artykule przedstawiono podstawowe tendencje w zakresie przyrostu naturalnego w Polsce w latach 1980-2002 z podziałem na płeć. Ukazano również na podstawie literatury prognozę demograficzną Polski do 2030 roku. Prognoza wskazuje na upodabnianie się struktury demograficznej Polski do struktur państw Europy Zachodniej.
 

In the article was showed basic tendencies in scope of  birth-rate in Poland in years 1980-2002 with division on sex. It was depicted on the base of literature demographic prognosis of Poland till 2030. Prognosis points out on likening oneself demographic structure of Poland to the structures of states of Western Europe.

 

 

Piotr Tomasz Nowakowski


Problem deprecjacji rozumu w kolorowych pismach dla młodzieży
Problem of Depreciation of Mind in Colourful Magazines for Youth


Rynek prasowy obfituje w dużą ilość czasopism dla młodych ludzi. Wiążą się z  tym problemy wychowawcze. Jednym z nich jest fakt, że niektóre młodzieżowe czasopisma wyznaczają swoją uwagę (i wpływ) na sferze emocjonalnej deprecjonując jednocześnie część intelektu i promując ograniczony język. Problematyczne jest także ograniczanie funkcji umysłu jako poznawczej części duszy. Człowiek został wyposażony w umysł by się różnić od innych istot ale w rzeczywistości często wydaje się być prostym narzędziem prostoty. Możemy znaleźć przyczyny tego stanu nie tylko w filozoficznych ideach akcentujących uczuciowość ale także – lub przede wszystkim – w strukturze warunków kształtujących środowisko kulturowe współczesnego człowieka; pojawia się to szczególnie w takich zjawiskach  jak konsumpcjonizm i hegemonia wizerunku. Rezultatem jest kurczenie w obszarze słowa w życiu jednostki; to powoduje negatywne wyniki w zakresie kultury duchowej. W tej sytuacji środkiem zaradczym w działalności wychowawczej wydaj e się być eksponowanie najwyższej części umysłu i woli w stosunku do emocji, kształtowanie cnoty rozróżniania i promowanie słowa w międzyosobowej komunikacji. Uwagi te są adresowane do wychowawców i bardziej świadomych wydawców czasopism dla młodych ludzi.
 
The press market abounds in a number of magazines for young people. Educational problems are related to it. One is the fact that some youth magazines fix their attention (and influence) on emotional sphere depreciating simultaneously the part of intellect and promoting reduced language. Problematical is also restricting the function of intellect  as the cognitive part of soul. Man was provided in intellect to differ from other beings but in fact it often seems to be a simple tool of ordinariness. We can find the reasons of this state not only in philosophical ideas accentuating sentimentality but also  - or first of all – in the structure of conditions forming the cultural environment of present-day man; it appears especially in such phenomena as consumerism and the hegemony of image. The consequence is “shrinkage” of word area in the life of individual; it causes negative results within spiritual culture. In this situation the remedial measure in educational activity seems accentuating of the supreme part of intellect and will in relation to emotions, forming the virtue of discrimination and promotion of word in interpersonal communication. These observations are addressed to educators and more conscious editors of magazines for young people.



Kinga Ochnik, Rafał Olko, Antoni Stasch


Ekonomiczne i socjalne problemy społeczeństwa i rodziny w Unii Europejskiej
Economic and social problems society and family in European Union


Artykuł zawiera przegląd modeli walki z bezrobociem; na przykładzie Niemiec pokazuje sposoby skutecznej walki z tym problemem  i biorąc pod uwagę rzeczywistość naszego kraju pokazuje jeden ze sposobów który prowadzi do sukcesu. We wprowadzeniu autorzy poruszyli problem pracy, bezrobocia i wykorzystywania młodych ludzi przez elastyczny czas pracy. W następnych akapitach pokazują oni modele walki z bezrobociem na przykładach wysoce rozwiniętych obszarów – w artykule zostały rozpatrzone finansowe modele rozwoju gospodarki czy jeszcze biurokratyczna interwencja centralnych władz. Następnie autorzy pokazują rolę społeczności i regionów w polityce zatrudnienia i zwracają uwagę na metodę tworzenia statystyki która dotyczy bezrobocia – mnóstwo niedokładności i błędów. Następnie autorzy zajmują się niekonwencjonalnymi sposobami walki z bezrobociem (przetwarzanie produktu „zrobionego w Polsce” w produkt „zrobiony w Niemczech” czy wygrana nowych rynków sprzedaży przez połączenie współpracy z zagranicy). Autorzy pokazują szanse dla rozwoju polskich regionów gospodarczych  a także modelowy przykład Baden-Württemberg jako regionu w którym miały miejsce wyżej wymienione możliwości i który stał się jednym z przodujących niemieckich landów.


Article contains the review of models of fights with unemployment; on rule German’s land it shows the ways of effective fight  with this problem and taking into account realities of our country shows one of the ways which leads to success. In the introduction authors moved the problem of work, unemployment and exploitation of young people through flexible working time. In the next chapters they show models of fight with unemployment for examples of  high developed regions – in the article were considered the financial models of economy development or else the bureaucratic intervention of central authorities. Next the authors show the role of communities and regions in the employment politics and they take note of the method of creating statistics which concerns unemployment – full inaccuracies and mistakes. Next, authors deal with unconventional ways of fight with unemployment (transformation of product “made in Poland” into product “made in Germany”  or the winning of new sales markets through connection co-operation from abroad). Authors show chances for development of Polish industrial regions as well as show the model example  Baden-Württemberg as a region which have taken above-mentioned opportunities and become one of leading German’s land.

 


Jarosław W. Przybytniowski, Wojciech Borowiecki


Możliwości absorbcji środków z SPO WKP w odniesieniu do bieżącego finansowania inwestycji
Possibilities of absorption of means from SPO WKP in relation to current financing of investment

 

Głównym celem artykułu była identyfikacja oraz opisanie problemu bieżącego finansowania inwestycji objętych współfinansowaniem w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw – Działanie 2.3. W wyniku przeprowadzonej analizy stwierdzono:
– Mimo założeń programowych SPO WKP – działanie 2.3. dotyczących wspierania między innymi przedsiębiorstw nie będących w stanie samodzielnie zrealizować przedsięwzięcia, znaczącą barierą w pozyskaniu środków pomocowych jest brak możliwości bieżącego inwestowania inwestycji.
– Sektor bankowy bardzo dynamicznie i sprawnie dopasował swoją ofertę do bieżących potrzeb rynku. Jednakże mimo preferencyjnych warunków spełnienie przez potencjalnych inwestorów stawianych im warunków stanowi barierę nie do pokonania.
– Zunifikowany system oceny miał na celu zapewnić bezstronność w trakcie oceny wniosków. W rezultacie do chwili obecnej ponad 70 proc. wniosków zostało odrzuconych.
– Pomimo trzech powyższych stwierdzeń środki zarezerwowane dla sektora MSP w ramach SPO WKP – działanie 2.3. zostały niemalże całkowicie wykorzystane.
Pomimo barier oraz trudności w aplikowaniu o dofinansowanie w ramach funduszy UE polski sektor Małych i Średnich Przedsiębiorstw rozwija się dynamicznie i wskazuje wysoki stopień absorpcji środków pomocowych.

 

The prime aim of the article was to identify and specify the issue of current financing of the investments included c-financing within Operational Sector Scheme Increase in the Competitiveness of Enterprise – Measure 2.3. The analysis indicated as follows:
– Despite the scheme target OSS ICE – Measure 2.3. concerning supporting, among others, the enterprises unable to fulfil their projects independently, a major barrier to receiving aid financial resources is lack of possibilities  to finance investments as they come.
– The banking sector has dynamically and efficiently adopted its offer to the current market demands. Nevertheless, despite the treatment being preferential , it is virtually impossible for potential investors to meet the demands imposed on them.
– The unified assessment system was supposed to guarantee impartiality while considering the applications. Consequently, more than 70 % of the applications have been rejected so far.
– Despite the above three statements the resources allocated for the sector SME within OSS ICE – measure 2.3. have been practically fully exploited.
Despite the barriers and difficulty applying for EU and subsidy, Polish sector of Small and Medium – Size Enterprises is  dynamically developing proving a high degree of aid financial resources absorption.

 


Sławomir Serafin


Funkcje prawa budowlanego
Functions of the Construction Law

 
Autor przedstawia najpierw genezę oraz cele tworzenia stosownych regulacji w zakresie prawa budowlanego. Następnie omawia takie funkcje tego prawa jak: ochronna, dynamizująca, ekonomiczna, wychowawcza i represyjna, stabilizująca.  Za każdym razem autor przedstawia  uzasadnienie pojawienia się danej funkcji, jej istotę, oraz zmiany i ograniczenia w jej obowiązywaniu.


At first, the author presents the origins and objectives of creation of the relevant regulations in the field of construction law. Then he discusses functions of this law, such as: protectional, dynamistic, economic, educational and repressive, stabilizing. Every time the author presents the reasons for the emergence of a given function, its essence, and the changes and limitations in its being in force.

 


Ks. Marian Wolicki


Psychologiczne uwarunkowania procesu wychowania w rodzinie
Psychological Conditionings of Upbringing Process  in Family

 
Autor we wstępie wskazuje na wyjątkową rolę rodziny w wychowaniu młodego pokolenia, odwołując się do wielu autorytetów i źródeł tak stawiających sprawę. Następnie ogólnie dzieli uwarunkowania oddziaływania wychowawczego na zewnętrzne – tymi się nie zajmuje dłużej, i wewnętrzne – w nich w sposób szczególny rozważa uwarunkowania psychologiczne procesu wychowania w rodzinie. Autor dzieli uwarunkowania psychologiczne na dwie grupy -   te, które dotyczą samych osób zaangażowanych w wychowanie w rodzinie (rodzice, dziecko, rodzeństwo, dziadkowie) oraz te, które dotyczą więzi łączących poszczególne osoby w rodzinie, zaangażowane w wychowanie. W ramach pierwszej grupy uwarunkowań autor rozpatruje takie czynniki jak model osobowy rodziców, autorytet rodziców, właściwe postawy rodzicielskie, czy zaspokajanie potrzeb dzieci przez rodziców. W ramach drugiej grupy uwarunkowań omawia takie czynniki jak atmosfera domu rodzinnego, miłość małżeńska, miłość rodzicielska oraz więzi uczuciowe pomiędzy rodzeństwem.


The author in his introduction indicates on the special role of the family in the upbringing of the young generation, referring to many authorities and sources, so picking the matter. Then he generally divides the determinants of parental influence on the external - these ones doesn’t  deal any longer, and internal - in them,  in particular way, he considers the psychological determinants of the process of education in the family. The author divides the psychological factors into two groups - those that relate to the same people involved in education in the family (parents, children, siblings, grandparents) and those involving the ties between individuals in the family, involved in education. In the first group of determinants  the author examines such factors as personal  model of parents, parental authority, competent parenting attitudes, and meeting the needs of children by their parents. In the second group he discusses the determinants of such factors as the atmosphere of the family home, conjugal love, parental love and emotional bonds between siblings.

 


Barbara Wolny


Antropologiczne podstawy współczesnego wychowania fizycznego
Anthropological Bases of Contemporary Physical Education


Pojęcie osoby jest jednym z głównych podwalin na których pedagogika opiera swoje rozważania, a w jego zakresie – teorię wychowania fizycznego. Pryzmat personalizmu jest nieodwołalna podstawą dla autentycznego doświadczania wychowania fizycznego i sportu. Kształtowanie wychowania jako szczególnej międzyosobowej relacji (spotkanie uczniów i nauczycieli), personalizm podkreśla moralny obowiązek wzajemnego respektowania ludzkiej godności jako szczególnej wartości  posiadanej przez osobę. Zwłaszcza oparcie wychowania fizycznego na chrześcijańskiej antropologii umożliwia pełny rozwój osobowy.


Concept of person is one of main premises on which pedagogics bases its considerations, and in its frame – theory of physical education. Prism of personalism is irrevocable base for authentic experiencing physical education  and sport. Training education as particular interpersonal relation  (meeting pupil and tutors) , personalism  underlines  moral duty of mutual respecting of human dignity as particular value owned by person. Especially reliance of physical education on Christian anthropology enables full person development.

 

 

Teresa Zbyrad


Rola organizacji pozarządowych w systemie pomocy społecznej
Role of Non-governmental Organizations in System of Social Assistance


Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na role pozarządowych organizacji w pomocy społecznej  ze wskazaniem na braki tych organizacji w polskim modelu polityki społecznej. Problemy artykułu są skoncentrowane wokół: sposobów określania organizacji pozarządowych; pokazanie miejsca i części organizacji pozarządowych w wybranych modelach polityki społecznej a także wskazanie uwarunkowań wciąż zbyt małej aktywności i samo-zaradności lokalnych wspólnot w rozwiązywaniu swoich własnych problemów. Ostateczną intencją artykułu jest zachęcenie decydentów pomocy społecznej do przełamania barier współpracy z organizacjami pozarządowymi i do podjęcia własnych inicjatyw w tym kierunku.    

Object of the article is paying the attention on role of extra government organizations in the social assistance with an indication on deficits of these organizations in the Polish model of the social policy. The problems of the article are concentrated around: ways of defining of extra government organizations; showing the place and the part of extra government organizations in chosen models of the social policy and also pointing of conditionings of still too small activity and self-resourcefulness of local communities in solving of their own problems. A final intention of the article is encouraging of decision-makers of the social assistance to break the barriers of the cooperation with extra government organizations and to undertake the own initiatives in this direction.

 


Anna Żelazowska


Reengineering jako metoda doskonalenia procesów w przedsiębiorstwie
Reengineering as a Method of Improvement of Processes in an Enterprise


Działania przedsiębiorstw obecnie znowu nie są produktywne. Muszą być one przedmiotem ciągłego funkcjonowania i kształtowania nowego procesu. Używanie reengineeringu może być opłacalne.  W artykule została pokazana reorganizacja w dwóch kierunkach:  na korzyściach i na klientach.


Companies acting is now and again no productive. They have to be subject continuously functioning and forming new process. Using reengineering can be profitable. In paper was shown reorganization in two trends: on benefits and on the customers.

 

 

RECENZJE/REVIEWS

 

 
Edward Balawajder

Kościół i świat społeczny. Ks. Janusz Mariański, Kościół katolicki w Polsce a życie społeczne. Studium socjologiczno-pastoralne
Church and Social World. Rev. Janusz Mariański, Catholic Church in Poland versus Social Life. Study Sociological-Pastoral

 


Danuta Grzesiak-Witek


Retoryka dziś. Teoria i praktyka, pod red. Renaty Przybylskiej i Wiesława Przyczyny
Rhetoric Nowadays. Theory and Practice, rev. by Renata Przybylska and Wiesław Przyczyna

Autor: Mirosław Rewera
Ostatnia aktualizacja: 01.08.2013, godz. 00:09 - Mirosław Rewera