NUROGĘŚ (TRACZ NUROGĘŚ) Mergus merganser (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – blaszkodziobe Anseriformes, rodzina – kaczkowate Anatidae.
WYGLĄD: Wymiary: długość ciała 57–70 cm, rozpiętość skrzydeł 82–97 cm, masa ciała 1,0–2,0 kg. Samiec: boki, pierś, spód ciała i dolna część szyi ma białe, niekiedy z różowawym nalotem. Głowa jest zielonoczarna, a grzbiet czarny. Samica, ptaki młodociane oraz samce w szacie spoczynkowej są do siebie bardzo podobne. Mają szare boki i wierzch ciała, białawy spód i brązową głowę. Ptaki te mają stosunkowo długi i smukły dziób, zakończony charakterystycznym hakiem służącym do przytrzymania schwytanej ryby. Na podbródku występuje wyraźna biała plama. U obu płci z tyłu głowy pióra układają się w charakterystyczny czub.
DYMORFIZM:
ŚRODOWISKO: Lęgnie się przede wszystkim nad jeziorami lub rzekami ze znajdującym się w pobliżu starodrzewem. Często gniazduje na wyspach. W okresie pozalęgowym preferuje płytkie zalewy i jeziora przymorskie oraz duże rzeki i większe zbiorniki słodkowodne.
DIETA: Skłąda się wyłącznie z ryb.
ROZRÓD: Gniazdo umieszczane jest najczęściej w dziupli, rzadziej w norze lub pod wykrotem, jednak miejsce pod gniazdo musi być osłonięte z góry. Chętnie zasiedlają budki legowe. Do lęgów nurogęś przystępuje raz w roku, na początku IV lub w V samica składa od 7 do 15 jaj, które następnie wysiaduje przez ok. 28 dni. Pisklęta są zagniazdownikami. Opiekę nad młodymi sprawuje samica. Dojrzałość płciową osiągają po dwóch latach.
AKTYWNOŚĆ: Dzienny tryb życia. W okresie lęgowym samice gnieżdżą się pojedynczo lub w niewielkich skupieniach. Poza okresem lęgowym nurogęś przebywa w stadach liczących niekiedy kilka tysięcy osobników.
ROZMIESZCZENIE: Lęgnie się na całej półkuli północnej w strefie tajgi oraz nieco na południe od niej. W oderwaniu od głównego zasięgu lęgowisk niewielkie populacje gniazdują w Alpach oraz w Słowenii, Albanii i Grecji. Nurogęś zimuje w północno-zachodniej Europie, na Morzu Czarnym i Kaspijskim, w centralnej Azji, wschodnich Chinach oraz w centralnej części Ameryki Północnej.
LICZEBNOŚĆ: Liczebność całej europejskiej populacji szacowana jest na 52 000–88 000 p. Polska populacja lęgowa liczy do 1000 p.
OCHRONA: W Polsce gatunek objęty ochroną ścisłą, wymagający ochrony czynnej. Status zagrożenia w Europie: (V) gatunek narażony na wyginięcie; BirdLife International: SPEC -; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, załącznik II; Konwencja Berneńska: załącznik III; Konwencja Bońska: załącznik II; Porozumienie AEWA.
UWAGI:
GALERIA