radioteleskop_400Trudno dziś nie wiedzieć o nadzwyczajnych osiągnięciach, jakie są zasługą badaczy pracujących w różnych dziedzinach nauk przyrodniczych oraz w powiązanych z nimi obszarach działalności praktycznej, takich jak: medycyna, technologia, czy telekomunikacja. Choć budzą one zrozumiały podziw, zmuszają także do stawiania fundamentalnych pytań. Jedną ich grupę stanowią te, które już od dawna mają swoje miejsce w tradycji filozoficznej. Są to m.in. dociekania dotyczące początku Wszechświata, okoliczności powstania życia i pierwszych ludzi czy też nad możliwością istnienia życia lub istot rozumnych w przepastnych głębiach Wszechświata.

Te pytania i problematyka, choć ściśle wiążą się z naukami przyrodniczymi, mają jeszcze przynajmniej dwa dodatkowe powiązania.

  1. Pierwsze z nich stanowi filozoficzna refleksja nad obrazem Wszechświata uzyskanym przy istotnym wsparciu nauk przyrodniczych oraz nad skutkami praktycznych zastosowań wiedzy naukowej.
  2. Drugie dotyczy refleksji nad relacjami związkami zachodzącymi pomiędzy wiedzą z zakresu przyrodoznawstwa a wiarą religijną i powiązaną z nią teologią.

Wielka doniosłość obydwu tych gałęzi problematyki jest racją istnienia filozofii przyrody jako ważnego obszaru dociekań filozoficznych.

paproc_400Nie można jednak nie zauważać tego, że rozwój nauk, oraz dziedzin wykorzystujących ich wyniki, przyniósł nie tylko poszerzenie i pogłębienie wiedzy o świecie oraz różnorodne korzyści praktyczne, ale sprowadził także wiele zagrożeń. Wiele z nich już pokazało swe budzące grozę oblicze (m. in. broń jądrowa, chemiczna i biologiczna, skażenie środowiska będące skutkiem rozwoju przemysłu i telekomunikacji). Ujawnia się też wiele postaci możliwego zagrożenia, które już teraz trzeba uznać za bardzo prawdopodobne (np. zmiany klimatu prowadzące do zalania nisko położonych wybrzeży morskich i oceanicznych, epidemie spowodowane wprowadzeniem sztucznie skonstruowanych jednostek genetycznych, których namnażania się nie można zahamować etc.).

Systematyczne śledzenie osiągnięć nauki oraz podejmowanie problemów, które - choć należą do określonej nauki - daleko wykraczają poza właściwą jej dziedzinę, staje się więc konieczne. Pozwala bowiem na umieszczanie dyskutowanych zagadnień w nurcie najbardziej zasadniczych rozważań, będących tradycją i ambicją każdej rzetelnie uprawianej filozofii. Naprzeciw temu zapotrzebowaniu, zarówno w wymiarze badawczym, jak też dydaktycznym, wychodzi nasz Instytut.

Posiada on dwie wyraźnie widoczne specjalności: kosmofilozofię i biofilozofię, których tradycyjnymi nazwami są filozofia przyrody nieożywionej oraz filozofia przyrody ożywionej. W ramach kosmofilozofii podejmuje się problematykę kosmosu jako dynamicznego układu o możliwie największych rozmiarach przestrzennych i czasowych; w ramach drugiej - problematykę dotyczącą natury, pochodzenia i ewolucji życia, jego zagrożeń ze strony chemicznego i fizycznego (w szczególności elektromagnetycznego) skażenia środowiska.

Jak wskazuje drugi człon nazwy naszego Instytutu, poświęca się również należną uwagę metodologii nauk przyrodniczych oraz filozoficznej refleksji nad naukami o Wszechświecie i życiu. Atmosfera tych dociekań oraz studiów jest przyjazna. Tak bowiem układają się relacje zarówno między studentami różnych lat studiów, jak też między studentami i ich nauczycielami.


Józef Zon

 

 

 

 

 

 

 

 

Autor: Andrzej Zykubek
Ostatnia aktualizacja: 09.12.2010, godz. 19:08 - Andrzej Zykubek