Ośrodek Badań nad Geografią Historyczną Kościoła w Polsce, do 1 VI 2010 r. Instytut Geografii Historycznej Kościoła w Polsce, jako placówka naukowa KUL działa od 1956 r. Formalnie powołany do życia w 1957 r. jako nowa agenda Towarzystwa Naukowego KUL, a od 1968 r. jako samodzielna jednostka naukowo-badawcza KUL, w 2010 r. został włączony w struktury Wydziału Nauk Humanistycznych KUL.

 

Przedmiotem badań Ośrodka jest historia instytucji i środowisk kościelnych w kontekście społeczno-kulturalnym. Całość wysiłku badawczego jest skierowana na opracowanie syntezy polskiego chrześcijaństwa na tle chrześcijaństwa i innych religii w Europie Środkowowschodniej, ujętego w formie atlasu. Powstające przy tej okazji syntezy cząstkowe i prace monograficzne są publikowane jako samodzielne pozycje książkowe w odpowiednich seriach wydawniczych (dotychczas zaprogramowano osiem serii), lub czasopismach krajowych i zagranicznych.

 

Oprócz syntez i monografii przygotowano i wydano także obejmującą 1053 pozycje bibliografię map obrazujących stosunki religijne w Polsce w latach 1851-1968 oraz opublikowano 17 tomów materiałów poświęconych żeńskim zgromadzeniom zakonnym w Polsce w latach 1939-1947. Tom siedemnasty, opublikowany w 2014 r., a przygotowany przez zespół redakcyjny kierowany przez prof. Jerzego Kłoczowskiego i Krystynę Dębowską, kończy serię wydawniczą lecz nie zamyka prac nad dziejami żeńskich wspólnot zakonnych prowadzonych w Ośrodku. Ponad czterdziestoletni dorobek Ośrodka (Instytutu) został podsumowany w bibliografii map i planów, dokumentującej publikacje kartograficzne w latach 1956-2000 (1584 mapy i plany).

 

W 2012 r. opublikowany został Atlas historyczny (archi)diecezji lubelskiej 1805-2010. Ukazuje on najistotniejsze zagadnienia dotyczące geografii historycznej Kościoła w klasycznym jej pojmowaniu. Stanowi wzbogacenie i ważkie poszerzenie historiografii Kościoła lubelskiego, mającej już swoją tradycję. Wnosi też znaczący wkład do ogólniejszego obrazu historycznej Lubelszczyzny, między innymi przez pełne odtworzenie stosunków osadniczych w 1870 roku i na obszarze archidiecezji w 2010 roku. Atlas zawiera 119 map i 19 wykresów [z przedmowy prof. Henryka Gapskiego]. Jest pozycją skierowaną do szerokiego kręgu odbiorców, badaczy, osób świeckich i zakonnych. Równolegle z tymi pracami członkowie i pracownicy Instytutu gromadzą systematyczną dokumentację do struktur diecezjalno-parafialnych, duchowieństwa i zakonów, szkolnictwa, bractw i szpitalnictwa.

 

W 2014 r. zespół pracowników Ośrodka pod kierunkiem prof. Henryka Gapskiego rozpoczął prace zmierzające do przygotowania i opublikowania Atlasu historycznego metropolii przemyskiej (archidiecezja przemyska, diecezja rzeszowska, diecezja zamojsko-lubaczowska). Projekt jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie.
 
W 2015 r. mgr Edyta Chomentowska rozpoczęła realizację projektu badawczego pt.: Schematyzmy zakonów męskich w granicach dawnej Rzeczypospolitej 1718-1918. Projekt również jest finansowany przez Narodowe Centrum Nauki w Krakowie.
 
Od początku swego funkcjonowania Ośrodek współpracuje z różnymi ośrodkami naukowymi w kraju i zagranicą, w tym zwłaszcza w ramach Międzynarodowej Komisji Porównawczej Kościołów, pod której auspicjami zorganizował kilka konferencji o charakterze międzynarodowym. Do cyklicznych imprez naukowych organizowanych przez Ośrodek należy coroczna ogólnopolska konferencja naukowa historyków zakonnych. Ostatnie, 45. spotkanie, odbyło się w dniach 20-21 maja 2016 r. we Wrocławiu.
Autor: Robert Kozyrski
Ostatnia aktualizacja: 14.06.2016, godz. 11:08 - Robert Kozyrski