ORLIK KRZYKLIWY Aquila pomarina (C. L. Brehm, 1831)
SYSTEMATYKA: Rząd – szponiaste Falconiformes, rodzina – jastrzębiowate Accipitridae.
WYGLĄD: Wymiary: długość ciała 61–66 cm, rozpiętość skrzydeł 145–168 cm, masa ciała samca 1,4 kg (1,2–1,5 kg), samicy 1,6 kg (1,3–2,2 kg). Skrzydła są stosunkowo długie i szerokie, ogon krótki (ok.2/3 szerokości skrzydła). Ubarwienie ciała raczej jednolite – ciepłobrązowe o zmiennej tonacji. U dorosłych osobników lotki są jednolicie czarniawobrązowe. Sterówki kolorem podobne do lotek – zwykle bez zauważalnego prążkowania. W locie, z wierzchu zauważalny jest kontrast między ciemnymi lotkami a jasnobrązowymi pokrywami naskrzydłowymi (małymi i średnimi). U nasady ogona jasnopłowe lub szare pióra tworzą plamę w kształcie litery U.
DYMORFIZM: Samica jest nieznacznie mniejsza od samca. Upierzenie dorosłego ptaka orliki krzykliwe uzyskują po ok. 4–5 latach życia.
ŚRODOWISKO: Występuje w lasach liściastych i mieszanych, położonych w pobliżu mokradeł, wilgotnych łąk lub zróżnicowanych terenów rolniczych urozmaiconych śródpolnymi zabagnieniami. Gnieździ się zarówno w dużych kompleksach leśnych jak i na terenach półotwartych, gdzie fragmenty drzewostanów otoczone są mozaiką zróżnicowanego krajobrazu rolniczego. W górach gniazduje zazwyczaj w starych lasach jodłowych i mieszanych w pobliżu dolin rzecznych i potoków, w sąsiedztwie dużych polan, podmokłych łąk i pastwisk.
DIETA: Pokarmem orlika na terenach lęgowych są zwierzęta niewielkich rozmiarów: od ryjówek do młodych zajęcy i od piskląt drobnych ptaków do młodych kur domowych, a także gady, płazy, owady i mięczaki. Jednak najczęściej orliki polują na gryzonie.
ROZRÓD: Jest to gatunek monogamiczny, silnie terytorialny. Wykazuje silne przywiązanie do miejsca lęgowego. Jako drzewo gniazdowe preferuje świerk i jodłę ale gniazduje także na dębie, buku, olszy, brzozie, sośnie i in. Często zajmuje gniazda myszołowa lub innych ptaków drapieżnych. Wymiary gniazda wys. ok. 10 cm, średnica 70x100 cm. Orlik wyprowadza 1 lęg w roku. Jaja 1-3, najczęściej 2 składane są w odstępach 3-4 dniowych. Wysiaduje samica przez ok. 39 (36–41) dni. Dorastający orlik przebywa w gnieździe 55–60 dni, czasem dłużej. Po opuszczeniu gniazda (najczęściej w pierwszej połowie sierpnia) młody ptak jest nadal karmiony przez rodziców, głównie przez samca.
AKTYWNOŚĆ: Gatunek dzienny, prowadzący samotniczy tryb życia. W locie, w czasie krążenia i szybowania skrzydła są nieznacznie wygięte łukowato w dół. Przeloty w kwietniu i wrześniu - październiku. Stwierdzone średnie wielkości rewirów lęgowych wynosiły w Niemczech 2700 ha (510–3400), na Łotwie 1140 ha (790–2340).
ROZMIESZCZENIE: Zamieszkuje wschodnią (do zachodniej Białorusi) i południową (na południe od Grecji) Europę, Azję Mniejszą, na Kaukazie i subkontynent indyjski. Europejskie ptaki zimują w Afryce. W Polsce występuje głównie na wschodzie i północy. Podczas przelotów widywany na obszarze całego kraju.
LICZEBNOŚĆ: Europejska populacja lęgowa orlika krzykliwego dla lat 90. oceniana jest na 10 000–12 000 p. Najliczniej gatunek ten zamieszkuje Białoruś (3150–3350 p.), Łotwę (2000–2800 p.),Polskę (1700–1900 p.) i Litwę (700–1000 p.).
OCHRONA: Ścisła gatunkowa. Polska Czerwona Księga Zwierząt (2001): LC gatunek mniejszego ryzyka, ale wymagający szczególnej uwagi. Status zagrożenia w Europie: R gatunek zagrożony z racji rzadkiego występowania. BirdLife International: SPEC 3; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.1, załącznik I; Konwencja Berneńska: załącznik II; Konwencja Bońska: załącznik II.
UWAGI:
GALERIA