Wystawa „Papież Jan Paweł II – dar Polski dla świata”
Trybunał Koronny – 14 IV 2014 r.


Otwierając dzisiejszą wystawę zatytułowaną „Papież Jan Paweł II – dar Polski dla świata”, można przytoczyć słowa wypowiedziane niegdyś o cesarzu Fryderyku II Hohenstaufenie, a odniesione przez jednego z angielskich dziennikarzy do papieża Polaka: „Stupor mundi et immutator mirabilit” (podziwienie świata i cudowny odnowiciel). Wielokrotnie mieliśmy okazję przekonać się, z jaką radością, fascynacją i wdzięcznością świat przyjmował Ojca Świętego.
Ten „papież z dalekiego kraju” był synem polskiej ziemi i w swych przemówieniach oraz kazaniach wielokrotnie podkreślał swoje zakorzenienie, bliskość kraju i narodu. Z bogactwa jego nauczania na temat ojczyzny warto przywołać kilka myśli.
Umiłowanie ojczystego kraju było widoczne w całym jego życiu, od lat młodości aż po kres pontyfikatu. W 1974 r. kardynał Karol Wojtyła napisał strofy poświęcone Polsce, a zatytułowane „Myśląc Ojczyzna”: „Z niej się wyłaniam... / Gdy myślę Ojczyzna – By zamknąć ją w sobie jak skarb. Pytam wciąż, jak go pomnożyć [...] Ojczyzna: wyzwanie tej ziemi rzucone przodkom i nam, by stanowić o wspólnym dobru i mową własną jak sztandar wyśpiewać dzieje […]”.
Ojczyzna według Jana Pawła II jest dziedzictwem, a równocześnie wynikającym z tego dziedzictwa stanem posiadania – w tym również ziemi, terytorium, ale jeszcze bardziej wartości i treści duchowych, jakie składają się na kulturę danego narodu. Podczas I pielgrzymki do ojczyzny podkreślił: „tego, co naród polski wniósł w rozwój człowieka i człowieczeństwa, co w ten rozwój również dzisiaj wnosi, nie sposób zrozumieć i ocenić bez Chrystusa”. Papież mówił o tym również w siedzibie ONZ w 1980 r., zaznaczając, że nawet wówczas, gdy Polaków pozbawiono terytorium, a naród został podzielony, dziedzictwo duchowe przetrwało w nich. Co więcej, wyjątkowo dynamicznie się rozwinęło.
Z pewnością w pamięci wielu z nas trwa symboliczny gest Papieża z pierwszych chwil jego obecności w każdym kraju, do którego pielgrzymował. Po przybyciu w 1983 r. do Polski i ucałowaniu ziemi ojczystej odniósł się do tego gestu, wyjaśniając, że czyni to za przykładem Pawła VI na początku każdej wizyty duszpasterskiej przez cześć dla samego Stwórcy oraz dla synów i córek ziemi, do której przybywa. Dodał wówczas jeszcze: „Pocałunek złożony na ziemi polskiej ma jednak dla mnie sens szczególny. Jest to jakby pocałunek złożony na rękach matki – albowiem Ojczyzna jest naszą matką ziemską. Polska jest matką szczególną. Niełatwe są jej dzieje, zwłaszcza na przestrzeni ostatnich stuleci. Jest matką, która wiele przecierpiała i wciąż na nowo cierpi. Dlatego też ma prawo do miłości szczególnej”.
Według Jana Pawła II umiłowanie tego, co ojczyste, oznacza umiłowanie historii, tradycji, języka czy samego krajobrazu ojczystego. Miłość ta obejmuje też dzieła rodaków i owoce ich geniuszu. Jednym z elementów ojczyzny jest więź łącząca społeczeństwo. Jan Paweł II przypominał: „Naród jest przede wszystkim bogaty ludźmi. Bogaty człowiekiem. Bogaty młodzieżą. Bogaty każdym”. Tak więc ojczyzna to ludzie i łączące ich więzi; ludzie, których drogi życia są często różne, ale mimo wszystko czują się solidarni pochodzeniem. Ojczyzna jest dobrem, które wymaga gotowości do ponoszenia ofiar. Zwracając się do młodzieży polskiej, Jan Paweł II czynił ją niejako odpowiedzialną za przyszłość Polski: „Wy macie przenieść ku przyszłości – mówił – to całe olbrzymie doświadczenie dziejów, któremu na imię Polska. [...] Z tego trudnego doświadczenia [...] można wydobyć lepszą przyszłość, ale tylko pod warunkiem uczciwości, trzeźwości, wiary, wolności ducha i siły przekonań”.
Papież zapewniał też wielokrotnie o swojej bliskości modlitwą i sercem z ojczyzną i rodakami, upominał się też o jej sprawy, jak w 1991 r., podczas pielgrzymki do Polski, gdy z mocą powtarzał słowa: ”"Oto matka moja i moi bracia". Może dlatego mówię tak, jak mówię, ponieważ to jest moja matka, ta ziemia! To jest moja matka, ta Ojczyzna! To są moi bracia i siostry! I zrozumcie, wy wszyscy, którzy lekkomyślnie podchodzicie do tych spraw, zrozumcie, że te sprawy nie mogą mnie nie obchodzić, nie mogą mnie nie boleć! Was też powinny boleć!”.
Jan Paweł II – to dar Polski dla świata, ale przede wszystkim to dar Bożej Opatrzności dla świata. Po śmierci Ojca Świętego ksiądz Jan Twardowski napisał: „Nie zmarnujmy tego Daru, jaki otrzymaliśmy od samego Boga. Wnośmy w życie to, co Jan Paweł II zostawił nam w duchowym Testamencie”.