PERKOZ ZAUSZNIK (ZAUSZNIK) Podiceps nigricollis (C. L. Brehm, 1831)
SYSTEMATYKA: Rząd-perkozy Podicipediformes, rodzina- perkozy Podicipedidae.
WYGLĄD: Długość ciała ok. 30 cm, rozpiętość skrzydeł 56 cm, masa ok. 250–400 g. Głowa, szyja i wierzch ciała w upierzeniu godowym czarne. Oczy koralowe, za okiem duża, trójkątna, złotawa plama. Dziób wygięty lekko ku górze. Spód ciała rdzawokasztanowaty. Upierzenie spoczynkowe – wierzch ciemny, spód jasny. Na policzku ciemna plama. Młode są podobnie upierzone jak dorosłe osobniki, jednak na bokach głowy mają nieregularne, czarne plamy. Oczy młodych są brązowe.
DYMORFIZM PŁCIOWY: Brak.
ŚRODOWISKO: Preferują małe, płytkie zbiorniki wodne o bujnej roślinności zanurzonej i wystającej ponad lustro wody, także bagna.
DIETA: Pokarm zdobywa nurkując. Najczęściej żywi się wodnymi bezkręgowcami (owady i skorupiaki wodne), rzadziej kręgowcami (żaby i drobne ryby) oraz pokarmem roślinnym.
ROZRÓD: Ptak monogamiczny. Osiąga dojrzałość płciową w wieku 2 lat. Na zimowiskach tworzą się pary, które przylatują na przełomie III/IV i pozostają ze sobą do końca sezonu. W czasie toków stoją na wodzie naprzeciw siebie, trzęsą głowami i pływają dookoła siebie. Gniazda budują samce, na wodzie w strefie roślinności wynurzonej. Jest to zakotwiczona przy pomocy wbudowanych w nią roślin konstrukcja unosząca się na powierzchni wody. Często gniazduje w kolonii mew śmieszek. Ptaki wyprowadzają jeden główny lęg 3-6 jaj, uzupełniany pojedynczymi zniesieniami uzupełniającymi. Jaja wysiadywane są przez rodziców do ok. 3 tyg. Młode są zagniazdownikami i przez długi okres czasu (do 4 tyg.) pozostają pod opieką rodziców. Od pierwszego dnia życia ptaki potrafią pływać i nurkować.*
AKTYWNOŚĆ: Prowadzi dzienny tryb życia. Najbardziej towarzyski z perkozów, rzadko gnieździ się osobno.
ROZMIESZCZENIE: Jest to ptak zamieszkujący Europę poza skrajami północnymi i zachodnimi, zachodnią część Ameryki od Kanady do Kolumbii, Afrykę oraz południową i południowo-wschodnią Azję wraz z Bliskim Wschodem. Przeloty marzec – kwiecień i sierpień – listopad. Polskie ptaki zimują w Europie zachodniej i basenie Morza Śródziemnego. Południowe populacje osiadłe. W Polsce występuje na obszarze całego niżu.
LICZEBNOŚĆ: Wielkość europejskiej populacji lęgowej zausznika szacowana jest na 39 000–150 000 p. Najliczniej gatunek ten zamieszkuje Rosję (10 000–100 000 p.), Ukrainę (15 000–19 000 p.) i Turcję (2000–10 000 p.). W Polsce gniazduje ok. 5000 p.
OCHORONA: W Polsce gatunkowa, ścisła. Status zagrożenia w Europie: S gatunek niezagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni; BirdLife International: SPEC -; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2; Konwencja Berneńska: załącznik II.
UWAGI:* Gniazdo jest bezładnie ułożoną, grubą i prawie płaską platformą z trzciny, tataraku, pałki i innych, w większości obumarłych i gnijących części roślin wodnych, górna warstwa składa się z drobniejszych roślin pływających i podwodnych. Gdy ptak siada na gnieździe zanurza się ono i niewiele wystaje ponad wodę, dlatego w większości przypadków całe gniazdo jest stale mokre, a jaja często leżą w wodzie. Jednak taki sposób inkubacji i wilgoć nie przeszkadza w normalnym rozwoju pisklęcia.