PŁASKONOS Anas clypeata (Linnaeus, 1758)
SYSTEMATYKA: Rząd – blaszkodziobe Anseriformes, rodzina – kaczkowate Anatidae.
WYGLĄD: Wymiary: długość 48–52 cm, rozpiętość skrzydeł 70–84 cm, masa ciała – zmienna w cyklu rocznym, przeciętnie 600 g. Głowa osadzona na krótkiej szyki. Charakterystyczny, nieproporcjonalnie długi, na końcu rozszerzony dziób. Samiec w szacie godowej: niemal czarna głowa z zielonym połyskiem i ciemny dziób, ostro kontrastują z żółtymi tęczówkami oczu. Szyja i pierś są białe, grzbiet ciemny, natomiast spód i boki ciała są jaskrawordzawobrązowe. Samiec w szacie spoczynkowej i młode ptaki podobne są w ubarwieniu do brązowej samicy. Nogi obu płci są pomarańczowe, lusterko zielone, z przodu biało obrzeżone. Pokrywy skrzydłowe niebieskawe.
DYMORFIZM: Wyraźny. Samice są mniejsze do samców.
ŚRODOWISKO: W pobliżu zbiorników eutroficznych, rzek, stawów, rozlewisk itp.
DIETA: Pokarm mieszany, odcedzany powierzchni i z dna płycizn zbiorników wodnych.
ROZRÓD: Dojrzałość płciową osiąga w drugim roku życia. Gniazdo zakłada z reguły w suchym miejscu, jednak blisko wody. Jest ono najczęściej dobrze osłonięte roślinnością zielną. Składanie jaj odbywa się w końcu IV i V. W zniesieniu znajduje się 8–12 jaj. Ich wysiadywanie trwa 21–23 dni, w tym czasie samiec towarzyszy samicy. Pisklęta opuszczają gniazdo bezpośrednio po wykluciu i są wodzone przez samicę, po około 6–7 tygodniach uzyskują zdolność do lotu.
AKTYWNOŚĆ: W okresie lęgowym pary są mniej lub bardziej terytorialne, w dogodnych siedliskach mogą gniazdować skupiskowo. Podczas wędrówek i zimowania ptaki przejawiają wyraźną tendencję do przebywania w stadach, jednak stosunkowo rzadko łączą się w grupy z innymi gatunkami kaczek.
ROZMIESZCZENIE: Gniazduje w szerokim pasie umiarkowanej i borealnej strefy Europy (z wyjątkiem jej najzimniejszych rejonów), Azji (poza jej częścią północną i południową) po Kamczatkę i Sachalin na wschodzie oraz Ameryki Północnej. Podstawowe zimowiska populacji palearktycznych znajdują się w basenie Morza Śródziemnego, w północnej Afryce i południowej Azji.
LICZEBNOŚĆ: Wielkość europejskiej populacji lęgowej płaskonosa oceniana jest na 100 000–150 000 p.
OCHRONA: Gatunek objęty ochroną ścisłą, wymagający ochrony czynnej. Status zagrożenia w Europie: S gatunek nie zagrożony, którego status ochronny jest prawdopodobnie odpowiedni; BirdLife International: SPEC -; Dyrektywa Ptasia: Art. 4.2, załącznik II; Konwencja Berneńska: załącznik III; Konwencja Bońska: załącznik II; Porozumienie AEWA.
UWAGI:
GALERIA