Maslinski_-_21052013_013.jpg

 

Prof, dr hab. Antoni Maśliński (1917-1994), wybitny historyk sztuki, urodził się 13 lipca w Wilnie. Lata szkolne spędził w Lidzie, gdzie w roku 1936 ukończył tamtejsze gimnazjum. W tym też roku rozpoczął studia na dwóch kierunkach: polonistyce i historii sztuki na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie. Mimo wojny, okupacji, a później wysiedlenia, kontynuował rozpoczęte studia. Ostatecznie, już po wojnie w roku 1945 ukończył historię sztuki na Katolicki Uniwersytecie Lubelskim. Promotorem jego pracy magisterskiej był przybyły do Lublina Marian Morelowski, profesor historii sztuki na przedwojennym Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Tematem pracy magisterskiej była twórczość Constantino Tencalli. Zaraz po studiach Antoni Maśliński został zatrudniony na uniwersytecie jako asystent Mariana Morelowskiego. W roku 1949 obronił dysertację doktorską pt Architektura antyku rzymskiego wobec renesansu włoskiego. Innowacje twórcze (wydana drukiem pt. Innowacje twórcze w architekturze renesansu włoskiego w stosunku do antyku rzymskiego, Lublin 1954). W pracy doktorskiej Maśliński zakwestionował tezę o pełnym odrodzeniu antyku w architekturze okresu renesansu, podkreślił jej odrębność w stosunku do antycznych wzorców. Postawił też nowatorską tezę, iż to architektura baroku rzymskiego była bliższa antykowi, niż architektura doby renesansu. Ta teza stała się podstawą do rozważań w pracy habilitacyjnej profesora, zatytułowanej Architektura antyku w interpretacji baroku (wydana Lublin 1962), przedstawionej na Uniwersytecie Warszawskim w roku 1965. Praca habilitacyjna została dostrzeżona nie tylko przez wybitnych polskich historyków architektury, ale również i za granicą. Profesor otrzymał prestiżowe odznaczenia naukowe nadane przez Board of Editors of the International Who 's Who in Art. And Antiques z Cambridge w 1973 i 1975 r., a jego biogram znalazł się w encyklopediach i leksykonach zagranicznych. W roku 1975 Antoni Maśliński otrzymał stanowisko profesora nadzwyczajnego. W 1977 r. opublikował książkę pt. Zagadnienie manieryzmu, w której wykazał ahumanistyczny charakter sztuki tego okresu. W roku 1978 wydał książkę pt. Humanizm w sztuce. Antyk i człowiek, poświęconą przejawom humanizmu w sztukach plastycznych, a podsumowującą jego badania z lat 60. i 70., prezentowane w referatach i artykułach w kraju oraz poza jego granicami. W roku 1983 Antoni Maśliński otrzymał tytuł profesora zwyczajnego. Był członkiem międzynarodowego towarzystwa naukowego Winckelmann-Gesellschaft z siedzibą w Stendal, Towarzystwa Naukowego KUL i Lubelskiego Towarzystwa Naukowego. W latach 1972-1974 był członkiem Komitetu Nauk o Sztuce PAN, dwukrotnie pełnił funkcję prodziekana Wydziału Nauk Humanistycznych KUL oraz kierownika Sekcji Historii Szuki.

 


 

(„Roczniki Humanistyczne" 58 (2010), z. 4)

 

/prof. J. Lilejko - Pamieci profesora Antoniego_Maślińskiego/

 

 


 

 

PUBLIKACJE:

 

  • książki autorskie

 

  1. Architektura renesansu włoskiego wobec antyku rzymskiego. Innowacje twórcze, TN KUL, Lublin 1954, ss. 110, il.
  2. Űber die eigentliche Interpretation des römischen Erbes in der italienischen Renaissance, (Bibliotheca Classica Orientalis - Institut für Griechisch-ömische Altertumskunde der Deutschen Akademie Der Wissenschaften zu Berlin, nr 4), Berlin 1962.
  3. Architektura antyku w interpretacji baroku [rec.: M. S. Frinta, „Art Bulletin" 1966, 48,  ss. 457], „Rozprawy Wydziału Historyczno-Filologicznego" TN KUL 1962, nr 29, ss. 181, il.
  4. Humanizm w sztuce. Antyk i człowiek, WL, Kraków 1978, ss. 207, il.
  5. Humanizm w sztuce. Antyk i człowiek, TN KUL, Lublin 1993, ss. 189, il.

 

  • inne (red.)

 

  1. Encyklopedia Katolicka, t. I, TN KUL, Lublin 1973, red. działu sztuki religijnej.
  2. Studia nad sztuką renesansu baroku, t. I, TN KUL, Lublin 1989, ss. 245, il.
  3. Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. II, TN KUL, Lublin 1993, ss. 257, il.
  4. Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. III, TN KUL, Lublin 1995, ss. 436, il.

 

  • rozprawy, artykuły

 

  1. Michał Anioł Buonarotti, „Zdrój - Kultura - Sztuka" 1946, nr 12, s.1 i nn.
  2. Innowacje twórcze w architekturze renesansu włoskiego w stosunku do antyku rzymskiego, „Sprawozdania Polskiej Akademii Umiejętności"1950, R. 51, nr 1, s. 6-8.
  3. Kościół pojezuicki w Lublinie (katedra) na tle problematyki architektury baroku, „Roczniki Humanistyczne" TN KUL 1951-53, t. II-III, s. 269-288, il.
  4. W trosce o bruki i chodniki miast zabytkowych, „Ochrona Zabytków" 1954, t. VII,  nr 3 (26), s. 208-211.
  5. O właściwą interpretację spuścizny rzymskiej w renesansie włoskim, „Archeologia" 1957, R. IX, s. 145-148.
  6. Architektura antyku w oczach ludzi baroku, „Archeologia" 1957, R. IX, s. 135-144.
  7. Malowidła z XVI wieku w tzw. Winiarni w Lublinie, „Rocznik Lubelski" 1963, R. VI,  s. 236-239
  8. Kościoły w Polsce odbudowane i wybudowane w latach 1945-1965, „Za i Przeciw" 1966, nr 7, s. 5-9.
  9. Geneza i rozwój kościoła wczesnobarokowego, „Zeszyty Naukowe KUL" 1968,  nr 1(41), s. 1-7, il.
  10. Barokowa postać humanizmu w sztuce. Łuk triumfalny w strukturze kościoła barokowego, „Roczniki Humanistyczne" TN KUL 1969, t. XVII, z. 5, s. 15-24.
  11. Obrazy Matejki w świetle metody ikonologicznej, tamże, s. 25-32.
  12. Architektur der römischen Antike im barocken Verständnis, w: Das Problem des Klassischen als historisches, archeologisches und philogisches Phänomen, Akademie-Verlag, Berlin 1969, s. 81-84.
  13. Łuk triumfalny w strukturze architektury kościelnej, „Archeologia" 1969, R. XX,  s. 85-91.
  14. Wielkie formacje sztuki sakralnej: średniowiecze a barok. Próba analizy porównawczej, „Sprawozdania z Czynności Wydawniczych i Posiedzeń Naukowych TN KUL" 1969, nr 17, s. 141-143
  15. 15. Grandem formations de l'art. Sacra: Moyen-âge de Baroque. Essai d'une analyse comparative, w: Bulletin de Recherches de l'Institut de la culture médiévale 1966-1969, TN KUL, Lublin, s. 67-69.
  16. Porządki jako wyraz humanizmu w architekturze, „Archeologia" 1972, R. XXI, s. 124-132.
  17. Kontrapost jako kryterium humanizmu w sztuce, „Roczniki Humanistyczne" TN KUL 1972, R. XX, z. 5, s. 51-70, il.
  18. Nowatorskie dzieło sztuki sakralnej w kościele akademickim KUL, „Tygodnik Powszechny" 1972, nr 8.
  19. Wartości sztuki średniowieczna a problem humanizmu w sztuce, w: Z zagadnień kultury chrześcijańskiej, TN KUL, Lublin 1973, s. 495-502.
  20. Między dwiema cywilizacjami, „Życie i Myśl", 1973, nr 5, s. 67-73.
  21. Zagadnienie humanizmu w sztuce, „Folia Societatis Scientiarum Lublinensis" 1974,  t. XVI, nr 2, s. 99-107.
  22. Zagadnienie manieryzmu, cz. I, „Roczniki Humanistyczne" TN KUL 1977, t. XXV,  z. 5 - Historia sztuki, s. 5-75, il.
  23. Der römische Triumphbogen in der Struktur der barocken Kirche, w: Griechische Tempel. Wesen und Wirkung, Eine Aufsatzsammlung Heraausgegeben von Jürgen Dummer (Beiträge der Winckelmann-Gesellschaft, Bd. 8), Stendal 1977, s. 91-102.
  24. Humanizm sztuki renesansu, w: Studia z dziejów epoki renesansu, red. H. Zins, Lubelskie Towarzystwo Naukowe. Prace Wydziału Humanistycznego. Monografie, PWN, Warszawa 1979, s. 97-128.
  25. Nowe spojrzenie na malarstwo manieryzmu, „Folia Societatis Scientiarum Lublinensis" 1980, nr 1, s. 15-21.
  26. Barok - sztuką przeciwstawieństw w syntezie artystycznej, w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. I, Lublin 1989, s. 11-36, il.
  27. Lida, kraj lat dziecinnych, „Tygodnik Polski" 1989, nr 18, s. 8.
  28. Związki rzymsko-polskie w architekturze wczesnego baroku, w: Żeby nie ustała wiara. KUL przed wizytą Ojca Św. Jana Pawła II, TN KUL, Lublin 1989, s. 589-606, il.
  29. Wstęp do: Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. I, Lublin 1989, s. 7-9.
  30. Wileńskie arcydzieła wczesnego baroku, „Akcent" 1990, nr 1-2(39-40), s. 305-317.
  31. Barok. Apogeum sztuki nowożytnej, w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. II, red. A. Maśliński, TN KUL, Lublin 1993, s. 7-34, il..
  32. Lwowska rzeźba barokowa, „Spotkania z zabytkami" 1993, nr 4, s. 16-18.
  33. Serenissima, „Ethos" 1994, nr 3(27), s. 180-192.
  34. Historyczno-symboliczny świat obrazów Jana Matejki, j,w., s. 193-199.
  35. Barok. Apogeum sztuki nowożytnej, rozdz. 1: Na polu urbanistyki, w: Studia nad sztuką renesansu i baroku, t. III, red. A. Maśliński, TN KUL, Lublin 1995, s.7-17, il
  36. Bericht über meinen Stdienaufenthall In Süddeutschland vom 13 VII bis 12 VIII 1990, „Roczniki Humanistyczne" TN KUL 1996, t. XLIV, z. 4.

 

  • hasła leksykograficzne

 

  1. Alberti Leon Battista, w: Encyklopedia Katolicka, t. I, Lublin 1985, szp. 305-306.
  2. Algardi Aleksandro, j.w., szp. 361.
  3. Asam bracia, j.w., szp. 973-974.
  4. Aula, j.w., szp. 1132.
  5. Bernini [z M. Kossakowską], w: Encyklopedia Katolicka, t. II, Lublin 1985, szp. 316-317.
  6. Borromini [z M. Kossakowską], j.w., szp. 828.
  7. Bramante [z M. Kossakowską], j.w., szp. 1031-1032.
  8. Brunelleschi, j.w., szp.1103

 


 

Autor: Marcin Lachowski
Ostatnia aktualizacja: 21.04.2014, godz. 12:35 - Ireneusz Marciszuk