Życiorys naukowy
Studia, stopnie naukowe, przebieg kariery naukowej
Prof. dr hab. Marian Surdacki urodził się 4 sierpnia 1955 r. w Urzędowie, gdzie w r. 1970 ukończył Szkołę Podstawową, zaś w r. 1975 Technikum Mechaniczne w Kraśniku. W latach 1975-1980 odbył studia historyczne w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Pracę dyplomową pt. Stosunki wyznaniowe w Małopolsce w połowie XVIII wieku pisaną pod kierunkiem prof. Stanisława Litaka obronił 20 czerwca 1980 r. Rozprawa magisterska została opublikowana w postaci artykułów w latach 1983-1984.
W latach 1980-1981 odbył roczny staż naukowy na Uniwersytecie Sapienza w Rzymie pod kierunkiem prof. Gabriele De Rosa, biorąc udział w jego wykładach i seminarium z zakresu nowożytnej historii społecznej. Staż w Rzymie poprzedzony został intensywnym kursem języka włoskiego na Uniwersytecie dla Cudzoziemców w Perugii.
W październiku 1981 r. został zatrudniony jako asystent stażysta na Sekcji Pedagogiki (obecnie Instytucie) w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, gdzie pracuje do dzisiaj. W latach 1981-1987 uczestniczył w seminarium doktoranckim prowadzonym przez prof. Stanisława Litaka. 25 listopada 1987 r. uzyskał tytuł doktora nauk humanistycznych w dziedzinie historii na podstawie rozprawy doktorskiej Opieka społeczna w Wielkopolsce Zachodniej w XVII i XVIII wieku. Recenzentami pracy byli prof. Wiesław Müller i prof. Julian Janczak. W międzyczasie na przełomie lat 1986 i 1987, w ramach stypendium, ponownie przebywał na Uniwersytecie dla Cudzoziemców w Perugii oraz w Rzymie, gdzie prowadził wstępną kwerendę do przyszłej pracy habilitacyjnej. Po obronie doktoratu, Szkoła Historyczna Włosko-Polska w Rzymie (Scuola Storica Italo-Polacca dell'Istituto Luigi Sturzo) przyznała mu dwuletnie stypendium w trakcie, którego prowadził kwerendę w archiwach rzymskich, przede wszystkim w Archivio di Stato di Roma do monografii Szpitala Świętego Ducha w Rzymie. Po dokonaniu oceny jego pobytu naukowego w Rzymie, decyzją prezydenta "Scuoli" - prof. Gabriele De Rosa, stypendium przedłużono mu o kolejne cztery miesiące. W czasie stypendium jego przewodnikiem naukowym był prof. Mario Rosa. Profesor M. Surdacki nawiązał wtedy także bardzo bliską, trwającą do dzisiaj współpracę z wieloma włoskimi profesorami, między innymi: Girolamo Arnaldi, Isa Lori Sanfilippo, Claudio Schiavone, Alberto Monticone, Francesco Malgeri, Luciana Rita Angeletti, Vincenzo Paglia, Luisa Cardilli. Współpraca ta zaowocowała publikacją kilkunastu artykułów we włoskich czasopismach naukowych. Rozpoczęte wtedy kwerendy archiwalno - biblioteczne do pracy habilitacyjnej kontynuował podczas trzymiesięcznego stypendium w Rzymie przyznanego mu w 1994 r. przez Fundację Lanckorońskich.
16 grudnia 1998 r. odbył kolokwium habilitacyjne na podstawie rozprawy Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku (recenzenci: prof. Bronisław Geremek, prof. Antoni Mączak, prof. Stanisław Litak). Przy habilitacji, zatwierdzonej w maju 1999 r., nadano mu stopień naukowy doktora habilitowanego nauk humanistycznych w zakresie historii - nowożytnej historii społecznej. We wrześniu 2000 r. został mianowany kierownikiem unikatowej w skali kraju, Katedry Historii Opieki Społecznej, której utworzenie w Instytucie Pedagogiki planowane było od momentu podjęcia przez prof. Surdackiego badań nad dziejami szpitalnictwa i dobroczynności. Rok później, również we wrześniu, otrzymał on stanowisko profesora nadzw. KUL. W 2001 roku ponownie przebywał na trzymiesięcznym stypendium w Rzymie Fundacji Lanckorońskiej. W latach 1999-2001 także pełnił funkcję kuratora Katedry Historii Wychowania, natomiast w latach 2003-2004 funkcję kuratora Katedry Pedagogiki Społecznej
W 1999 r. w stacji PAN w Rzymie odbyła się prezentacja i promocja książki Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku. Prezentację prowadzili profesorowie: Gabriele De Rosa, Girolamo Arnaldi i Francesco Malgeri oraz dyrektor rzymskiej stacji PAN prof. Krzysztof Żaboklicki. Zainteresowanie przedstawioną problematyką zaowocowało propozycją przygotowania książki Il brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo, wydanej po włosku w 2002 r.
Zainteresowania naukowo - badawcze
Zainteresowania badawcze prof. Mariana Surdackiego koncentrują się głównie na szeroko pojętej historii wychowania, opieki społecznej, szpitalnictwa, pauperyzmu i wszelkiego typu instytucji i inicjatyw dobroczynno-charytatywnych zarówno w Polsce, jak i w Europie oraz w mniejszym stopniu na historii edukacji i szkolnictwa. Od paru lat prowadzi też badania nad historią miast, konkretnie zaś nad dziejami Urzędowa, których rezultatem jest książka Edukacja i opieka społeczna w Urzędowie. XV - XVIII w. opublikowana w 2004 r. oraz obszerne syntetyczne opracowanie pt. Urzędów w latach 1573 - 1809 (80 s.) w zbiorowej monografii Dzieje Urzędowa oddanej do druku. Obecnie kończy pracę nad autorskim, monograficznym ujęciem dziejów badanego miasta w okresie staropolskim (Urzędów w XVI - XVIII wieku. Miasto. Społeczeństwo. Życie codzienne). Jej niektóre fragmenty zostały już opublikowane w postaci artykułów.
Wynikiem jego działalności badawczo - naukowej jest 69 publikacji, w tym cztery autorskie książki i jedna zbiorowa pod jego redakcją. Piętnaście publikacji (w tym jedna książka) ukazało się w językach obcych, na ogół w wydawnictwach zagranicznych (10 po włosku, 2 po francusku, 2 po angielsku, 1 po hiszpańsku).
Przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego ukazały się 23 publikacje: dwie książki - w tym habilitacyjna, 2 artykuły w pracach zbiorowych, 19 artykułów w czasopismach.
Po kolokwium habilitacyjnym druku doczekało się 46 publikacji: w tym dwie książki autorskie i jedna pod jego redakcją, 30 artykułów w czasopismach (w większości włoskich lub ogólnopolskich), 10 artykułów w pracach zbiorowych i 3 hasła encyklopedyczne. Również po odbyciu kolokwium habilitacyjnego wydrukowane zostały wszystkie, z wyjątkiem jednego, artykuły oraz książka w językach obcych, publikowane we Włoszech.
Generalnie drukowany dorobek badawczy profesora Mariana Surdackiego, od strony chronologiczno - tematycznej, można ująć w następujące nurty i etapy:
- Badania nad zaludnieniem oraz rozmieszczeniem i liczebnością wyznań w dawnej Małopolsce prowadzone w ramach pracy magisterskiej w oparciu o kwerendę w Archiwum Krakowskiej Kurii Metropolitalnej, a przede wszystkim o wizytacje i tabele biskupa A.S. Załuskiego z lat 1747-1749.
- Badania nad opieką społeczną i szpitalnictwem w Polsce przedrozbiorowej zapoczątkowane w 1981 r. łączące inspiracje naukowe lubelskiego środowiska badań nad historią i geografią z doświadczeniami badawczymi włoskiej historiografii zdobytymi podczas rocznego pobytu na Sapienzy w Rzymie i uczestniczenia w wykładach i seminarium prowadzonym przez prof. Gabriele De Rosa i Vincenzo Paglia. Ukoronowaniem badań nad tą problematyką stała się praca doktorska Opieka społeczna w Wielkopolsce Zachodniej w XVII i XVIII wieku, napisana przede wszystkim na podstawie kościelnych źródeł normatywnych (zwłaszcza synodalnych) oraz na aktach wizytacji kościelnych - najbogatszym źródle informacji o szpitalach w tym czasie, obroniona w 1987 a opublikowana w skróconej wersji w 1992 r. Dziesięć artykułów i rozpraw ogłoszonych w różnych czasopismach w tym czasie można traktować jako jej uzupełnienie, gdyż stanowią one bądź pierwsze redakcje tekstów zawartych w książce, bądź analizy źródłoznawcze, które z uwagi na limity wydawnicze nie mogły zmieścić się w publikowanej pracy
- Badania nad historią opieki społecznej w Europie, szczególnie we Włoszech (w ramach, nawiązanej w 1980 r. współpracy ze środowiskiem historyków włoskich), rozpoczęte pod koniec lat osiemdziesiątych, prowadzone przez dziesięć lat dzięki stypendiom naukowym w Rzymie (trwającym w sumie prawie trzy lata) oraz innym licznym pobytom we Włoszech. Głównym tematem badawczym stały się wtedy dzieje Szpitala Świętego Ducha w Rzymie, jednej z najsławniejszych instytucji szpitalniczych świata chrześcijańskiego. W dotychczasowej historiografii włoskiej brak było całościowego, zwartego opracowania Szpitala Świętego Ducha, a zwłaszcza działającego w nim przytułku dla dzieci porzuconych. Książka Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku stała się pierwszym i jedynym jak dotąd opracowaniem ujmującym w sposób całościowy organizację i funkcjonowanie przytułku Świętego Ducha w Rzymie dla podrzutków. Wyniki prowadzonych badań zostały także rozpropagowane w historiografii włoskiej poprzez książkę Il brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo (przedmowę napisał prof. Gabriele de Rosa) oraz poprzez liczne artykuły systematycznie publikowane w znaczących czasopismach naukowych i wydawnictwach zbiorowych we Włoszech, redagowanych i kierowanych przez tamtejszych historyków, jak: prof. Isa Lori Sanfilippo i ówczesny dyrektor studiów nad średniowieczem prof. Girolamo Arnaldi ("Archivio della Societŕ romana di storia patria"), prof. Gabriele De Rosa, bezsprzecznie jeden z największych autorytetów w dziedzinie badań historycznych we Włoszech, były deputowany i senator Republiki Włoskiej, kierujący od lat Instytutem Luigi Sturzo (historia, socjologia, politologia - wydający prestiżowe czasopismo "Ricerche di storia sociale e religiosa" oraz "Studium"), czy też Rita Angeletti kierująca Katedrą Historii Medycyny na Sapienzy ("Medicina nei secoli"). Niezależnie od wymienionych publikacji, w trakcie opracowania znajduje się druga - infirmeryczna część Szpitala Świętego Ducha w Rzymie, który oprócz funkcji przytułku dla podrzutków stanowił od momentu powstania w 1198 r. największą rzymską placówką leczniczą dla chorych.
- Badania od 2000 r. nad problematyką miejską, a także kościelno - parafialną i edukacyjną, na przykładzie Urzędowa. Ich owocem stała się książka Edukacja i opieka społeczna w Urzędowie. XV - XVIII w. wydana w serii Prace z Historii Szkolnictwa w Polsce zainicjowanej i redagowanej przez prof. S. Litaka, około 10 artykułów i obszerny fragment przygotowywanej do druku monografii Urzędowa. W końcowej fazie redakcji znajduje się też autorska monografia wymienionego miasta w okresie staropolskim.
- Prace nad syntezą dziejów dobroczynności i opieki społecznej w wymiarze powszechnym, której polska historiografia, w przeciwieństwie do krajów Europy Zachodniej, nie posiada. To ostatnie przedsięwzięcie, przygotowywane w oparciu o własne ponad dwudziestoletnie badania nad dziejami opieki społecznej w Polsce i Europie oraz zebraną w czasie wyjazdów zagranicznych literaturę, planowane jest w nieznacznie późniejszej perspektywie czasowej. Pewne próby i syntetyczne fragmenty zamierzonego wydawnictwa można odnaleźć w wydrukowanych już publikacjach: artykułach (Z dziejów miłosierdzia w przeszłości; Dobroczynność w świecie starożytnym), książkach (Dzieci porzucone...; Edukacja...) oraz w prowadzonym od dziesięciu lat, autorskim, przypuszczalnie jedynym w Polsce, wykładzie kursorycznym Dzieje opieki społecznej w Polsce i Europie od starożytności do XIX wieku.
Praca dydaktyczna
Obecnie prof. Marian Surdacki prowadzi następujące zajęcia dydaktyczne:
-
Historia Polski - I rok (wykład kursoryczny)
-
Historia Opieki Społecznej - II rok (wykład kursoryczny)
-
Historia opieki nad dzieckiem - III rok (wykład monograficzny)
-
Seminarium z Historii Opieki Społecznej - IV-V r.
-
Proseminarium z Historii Opieki Społecznej - III r.
-
Seminarium doktoranckie z Historii Opieki Społecznej i Historii Wychowania.
-
Przed uzyskaniem tytułu dr habilitowanego prowadził przez kilkanaście lat ćwiczenia z historii wychowania oraz przez 7 lat ćwiczenia z historii Polski.
-
Od 2000 r. do dzisiaj prowadzi również zajęcia dydaktyczne na studiach zaocznych w Filii KUL w Stalowej Woli (obecnie Zamiejscowy Wydział KUL Wiedzy o Społeczeństwie i Rodzinie): wykład z historii opieki społecznej, wykład z historii opieki nad dzieckiem oraz seminarium magisterskie z historii wychowania i historii opieki społecznej.
-
Od roku 2004 prowadzi seminarium magisterskie na Studiach Uzupełniających Magisterskich (SUM) w Instytucie Pedagogiki KUL.
Pod jego kierunkiem powstało i zostało obronionych ponad sto prac magisterskich oraz trzy doktoraty – K. Pelczrski, Działalność wychowawcza ojca Mariana Pirożyńskiego (1899-1964); A. Antas, Działalność opiekuńcza Towarzystwa Pomocy im. Św. Brata Alberta na rzecz bezdomnych na Lubelszczyźnie w latach 1983-2003; W. Partyka, Opieka społeczna w Ordynacji Zamojskiej w XVII - XVIII wieku. Bardzo zaawansowana jest także praca doktorska H. Komaryńskiej pt. Szpital Bonifratrów w Krakowie w XVII - XVIII.
Problematyka pisanych na jego seminarium prac magisterskich dotyczy przede wszystkim działalności charytatywno - opiekuńczej zgromadzeń zakonnych i towarzystw świeckich (Towarzystwa Dobroczynności: Wileńskie, Kaliskie, Radomskie, Lubelskie), dziejów poszczególnych domów opieki społecznej, dziejów parafii, historii wychowania i oświaty (monografie szkół i oświaty w danych miejscowościach czy regionach, tajne nauczanie) oraz osób zasłużonych dla edukacji, życia społecznego i opieki społecznej.
Stypendia zagraniczne i międzynarodowa współpraca naukowa
Od ukończenia studiów w 1980 r. prof. M. Surdacki przebywał na następujących stypendiach naukowych:
- 1980-1981 - Roczny staż naukowy na Uniwersytecie "Sapienza" w Rzymie pod kierunkiem prof. Gabriele de Rosa.
- 1980 - Dwumiesięczne stypendium na Uniwersytecie dla Cudzoziemców w Perugii
- 1986 - Trzymiesięczne stypendium w Rzymie fundowane przez Associazione Pier Giorgio Frassati.
- 1988 - 1990 - Dwuletnie stypendium Szkoły Historycznej Włosko - Polskiej w Rzymie (Scuola Storica Italo-Polacca dell' Istituto Luigi Sturzo), zakończone przedłużeniem o następne cztery miesiące.
- 1994 - Trzymiesięczne stypendium Fundacji Lanckorońskiej w Rzymie
- 2001 - Trzymiesięczne stypendium Fundacji Lanckorońskiej w Rzymie
Ostatnio przyznano mu stypendium Fundacji Lanckorońskiej w Rzymie do wykorzystania w 2005/2006 roku.
Dzięki pobytom na stypendiach nawiązał liczne kontakty naukowe z wieloma instytucjami i ośrodkami naukowo - badawczymi w Rzymie, z którymi współpracuje do chwili obecnej. Są to następujące instytucje (dzięki nim mógł i może nadal publikować wyniki swoich badań we Włoszech):
- Istituto Luigi Sturzo (Roma. Via delle Copelle 35)
- Edizioni di Storia e Letteratura (Roma. Via Lancellotti 18)
- Istituto di Storia della Medicina. Universitŕ di Roma. La Sapienza (Roma, Vialle dell'Universitŕ 34/A)
- Biblioteca Lancisiana (Roma, Borgo di Santo Spirito 3)
- Archivio di Stato di Roma (Roma. Corso Rinascimento)
- Pontificio Consiglio per la Pastorale della Salute (Roma. Via della Conciliazione 3)
- Assessorato alle Politiche Culturali. Sovraintendenza ai Beni Culturali (Roma. Via S. Nicola de' Cesarini 3)
- Istituto Storico Italiano per il Medio Evo (Roma. Pazza dell'Orologio 4)
- Accademia Polacca delle Scienze. Biblioteca e Centro di Studi a Roma (Roma. Vicolo Doria (Palazzo Doria 2)
Granty badawcze i wydawnicze
W 1993 r. został mu przyznany przez KBN indywidualny grant naukowy na realizację tematu Opiekuńcza funkcja Szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku (1994-1996).
W 2004 r. KBN przyznał mu po raz drugi autorski grant naukowy na realizację tematu Urzędów w XVI - XVIII wieku. Miasto. Społeczeństwo. Życie codzienne. (lata realizacji 2004-2006).
Ponadto przyznano mu cztery granty wydawnicze zakończone publikacją książek:
- Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku;
- Il brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo;
- Religie Edukacja Kultura;
- Edukacja i opieka społeczna w Urzędowie XV - XVIII wiek.
W drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych brał udział w badaniach prowadzonych przez prof. S. Litaka w ramach przyznanych mu grantów dotyczących tematów: Kościół łaciński w Rzeczypospolitej około 1772 r. oraz Mniejszości wyznaniowe w dawnej Polsce w XVIII wieku.
Udział w konferencjach i sympozjach
Uczestnicząc w konferencjach naukowych, wygłosił miedzy innymi następujące referaty:
- Organizacja i rozwój szpitalnictwa w Wielkopolsce Zachodniej w XVII I XVIII wieku. Sesja na temat "Szpitalnictwo w dawnej Polsce" organizowana przez Instytut Archeologii I Etnologii PAN w Warszawie 30 maja - 1 czerwca 1994.
- Nouvelles initiatives de charite et l'activite des hopitaux en Europe et en Pologne au XVIIe et XVIIIe siecles. Congress of Internationale d'Histoire Ecclesiastique Comparee. Lublin, 2-6 September 1996. "Christianity in East Central Europe and Its Relations with the Weast and the East".
- Dzieci porzucone w społeczeństwach dawnej Europy I Polski". Konferencja pt. "Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci I młodzież w społeczeństwie dawnej Polski (X-XX wiek)" organizowana przez Zakład Historii Kultury Materialnej Instytutu Archeologii I Etnologii PAN w Warszawie 3-5 1998.
- Il Brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito. Istituto Luigi Sturzo, Accademia Polacca delle Scienze di Roma. 28-30 kwiecień 1999 r.
- La scuola dei Putti e il Conservatorio nell'Ospedale di Santo Spirito di Roma nei secoli XVII-XVIII. Konferencja w Rzymie 13-16 maja 2001 r. pt. "L'antico l'Ospedale di Santo Spirito".
- Bractwa religijne w Urzędowie w XVI - XVIII wieku, Sesja popularno - naukowa dotycząca dziejów Urzędowa. Urzedów 3 - 5 maja 20002 r.
- Losy dzieci porzuconych w społeczeństwie europejskim do XX wieku, Konferencja w Bydgoszczy pt. Dziecko w rodzinie i społeczeństwie. 24-27 czerwiec 2002 r.
- Dzieje Urzędowa do końca XVIII wieku. Sesja naukowa z okazji 20 lecia Towarzystwa Ziemi Urzędowskiej i 600 lecia Urzędowa pod przewodnictwem M. Surdackiego. Urzędów 29 maja - 2 czerwca 2004 r.
Wykonane recenzje
Profesor Marian Surdacki jest recenzentem dwóch prac doktorskich: E. M. Albiniak, Działalność opiekuńczo - wychowawcza Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej w latach 1857 - 1905 (promotor prof. Stanisław Litak - obrona w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim w 2001 r.); E. Bartkowiak, Kościół katolicki wobec problemu dzieci pozbawionych opieki w Polsce w latach 1918 - 1939 (promotor prof. Ryszard Stankiewicz - obrona na Uniwersytecie Zielonogórskim w 2004 r.).
Jest recenzentem wydawniczym dwu książek: E. M. Albiniak, Działalność opiekuńczo - wychowawcza Zgromadzenia Sióstr Opatrzności Bożej w latach 1857 - 1905, Lublin 2004; B. Lorens, Bractwa cerkiewne w eparchii przemyskiej w XVII - XVIII wieku, Rzeszów 2005.
- Członek Towarzystwa Naukowego KUL oraz od 1975 r. sekretarz Towarzystwa Naukowego KUL Wydziału Nauk Społecznych
- Członek Towarzystwa Ziemi Urzędowskiej, od 2003 r. jego wiceprezes.
- Przewodniczący Komitetu Obchodów 600 - lecia Urzędowa (od 2004 r.)
- Członek Zarządu Instytutu Geografii Historycznej Kościoła w Polsce
- Członek Komitetu Redakcyjnego Roczników Nauk Społecznych (zeszyt 2 - Pedagogika). W latach wcześniejszych sekretarz tychże Roczników Nauk Społecznych
- Nagroda Rektora KUL za pracę habilitacyjną - 1999 r.
- Jako formę wyróżnienia można potraktować nominację do nagrody Ministra Edukacji Narodowej w 2000 r. za monografię Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku, (wyd. TN KUL, Lublin 1998) oraz w 2003 r. za monografię Il brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo, (wyd. Accademia Polacca delle Scienze. Biblioteca e Centro di Studi a Roma, Roma-Varsavia 2002).
PUBLIKACJE
Przed uzyskaniem stopnia doktora habilitowanego
- Surdacki M., Stosunki wyznaniowe w diecezji krakowskiej w połowie XVIII wieku na podstawie Wizytacji i Tabel Biskupa A. S. Załuskiego, "Roczniki Nauk Społecznych", 11, 1983, z. 2, s. 103-137.
- Surdacki M., Ludność Małopolski w połowie XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 32, 1984, z. 2, s. 165-204.
- Surdacki M., Organizacja opieki społecznej w Wielkopolsce Zachodniej w okresie potrydenckim, "Folia Societatis Scientium Lublinensis", vol. 30, 1988, Hum., s. 37-44.
- Surdacki M., Kościelna opieka społeczna w wielkopolskiej części diecezji poznańskiej w okresie potrydenckim, "Roczniki Nauk Społecznych", 16-17, 1988-1989, z. 1, s.53-68.
- Surdacki M. Z życia religijnego pensjonariuszy szpitali wielkopolskich w XVII-XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 17, 1989, z. 2, s. 21-39.
- Surdacki M., Źródła normatywne kościelne jako podstawa do badań nad szpitalnictwem w Polsce przedrozbiorowej, "Roczniki Nauk Społecznych", 18, 1990, z. S. 57-70.
- Surdacki M., Pensjonariusze szpitali wielkopolskich w XVII i XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 38, 1990, z. 2, s. 119-181.
- Surdacki M., Protestanci a rozwój szpitali w Wielkopolsce Zachodniej w XVII i XVIII wieku, "Reformacja i Odrodzenie w Polsce", 36, 1991, s. 193-208.
- Surdacki M., Akta wizytacji kanonicznych jako źródło do badań nad szpitalnictwem diecezji poznańskiej w okresie przedrozbiorowym, "Roczniki Nauk Społecznych", 19-20, 1991-1992, z. 2, s. 5-18.
- Surdacki M., Szpitale w diecezji poznańskiej w świetle akt wizytacji kościelnych z XVII i XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 19-20, 1991-1992, z. 2, s. 31-46.
- Surdacki M., Z życia ubogich w szpitalach wielkopolskich w okresie potrydenckim, "Roczniki Humanistyczne", 39-40, 1991-1992, z. 2. 5-61.
- Surdacki M., Opieka społeczna w Wielkopolsce Zachodniej w XVII i XVIII wieku, Lublin 1992.
- Surdacki M., Z dziejów miłosierdzia w przeszłości, "Przegląd Uniwersytecki", 4, 1992, nr 4, s. 16-17.
- Surdacki M., Dzieci porzucone w Rzymie i okolicach w XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 22, 1994, z. 2, s. 83-108.
- Surdacki M., Figli legittimi" w Rzymie i w Państwie Kościelnym w XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 23, 1995, z. 2, s. 87-100.
- Surdacki M., Małżeństwa wychowanek szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVII-XVIII wieku, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej", 44, 1996, nr 2, s 137-155.
- Surdacki M., Życie religijne podopiecznych szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVII-XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 24, 1996, z. 2, s. 315-333.
- Surdacki M. Losy wychowanków Szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 25, 1997, z. 2, s. 141-168.
- Surdacki M., Dzieci porzucone w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVIII wieku, Lublin 1998.
- Surdacki M., Stan fizyczny i zdrowotny pensjonariuszy szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVII-XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 46, 1998, z. 2., s. 117-148.
- Surdacki M., Bambini esposti w Rzymie i w Państwie Kościelnym w XVII i XVIII wieku, w: Christianitas et Cultura Europae. Księga jubileuszowa Profesora Jerzego Kłoczowskiego. Cz. 1, red. H. Gapski, Lublin 1998, s. 148-157.
- Surdacki M., La vita religiosa nel "Conservatorio" dell'ospedale di Santo Spirito in Roma, nei secoli XVII-XVIII, "Ricerche di storia sociale e religiosa", 27, 1998, nr 54, s. 149-165.
- Surdacki M., Organizacja i rozwój szpitalnictwa w Wielkopolsce Zachodniej w XVII i XVIII wieku, w: Szpitalnictwo w dawnej Polsce, red. M. Dąbrowska, J. Kruppe, Warszawa 1998, s. 166-172.
Po uzyskaniu stopnia doktora habilitowanego
Książki
- Surdacki M., Il brefotrofio dell'Ospedale di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo, Roma - Varsavia 2002.
- Surdacki M., Edukacja i opieka społeczna w Urzędowie w XV - XVIII wieku, Lublin, 2004.
Redakcja prac zbiorowych
- Religia. Edukacja. Kultura, red. M. Surdacki, Lublin 2002.
Artykuły w pracach zbiorowych
- Surdacki M., Nouvelles initiatives de charité et l'activité des hôpitaux en Europe et en Pologne ŕ l'époque des Lumičres, w: Churches. States. Nations. In the Englightenment and in the Nineteenth century, Lublin 2000, s. 42-47.
- Surdacki M., Franciszek Surdacki (1902-1984). Prawnik - jego życiowe pasje, w: Trudy oświatowych ścieżek, red. T. Surdacki, Urzędów 2001, s. 53-62.
- Surdacki M., Od porzucenia do "normalnego życia", w: Oblicze dzieciństwa, red. D. Kornas Biela, Lublin 2001, s. 85-102.
- Surdacki M., Il "Conservatorio" e la "Scuola dei putti" nell'Ospedale di Santo Spirito di Roma nei secoli XVII-XVIII, Atti del convegno internazionale sull'antico ospedale di Santo Spirito di Roma, "Il Veletro. Rivista della Civiltŕ Italiana", 45, 2001, nr 5-6, s. 253-267.
- Surdacki M., Wizytacja Sebbastiano Pennacchioniego z 1705 r. jako źródło do badań nad podrzutkami w Państwie Kościelnym, w: Religie. Edukacja. Kultura, red. M. Surdacki, Lublin 2002, s. 591-606.
- Surdacki M., Profesor Stanisław Litak - historyk Kościoła, wychowania i szkolnictwa, w: Religie. Edukacja. Kultura, red. M. Surdacki, Lublin 2002, s. 5-14.
- Surdacki M., Losy dzieci porzuconych w społeczeństwie europejskim do XX wieku, w: Dziecko w rodzinie i społeczeństwie. Dzieje nowożytne, red. K. Jakubiak, W. Jamrożek, t. 2, Bydgoszcz 2002, s. 141-165.
- Surdacki M., Dzieci porzucone w społeczeństwach dawnej Europy i Polski, w: Od narodzin do wieku dojrzałego. Dzieci i młodzież w Polsce, cz. 1, Od średniowiecza do wieku XVIII, red. M. Dąbrowska, A. Klonder, Warszawa 2002, s. 169-185.
- Surdacki M., Dobroczynność w świecie starożytnym, w: Kościół. Społeczeństwo. Kultura, red. J. Drob, Lublin 2004, s. 275-284.
- Surdacki M., Rola starostów w życiu Urzędowa w XVII - XVIII wieku, w: Peregrinatio ad veritate. Studia ofiarowane s. Prof. Aleksandrze Witkowskiej OSU z okazji 40 lecia pracy naukowej, Lublin 2004, s. 515-539.
Artykuły w czasopismach
- Surdacki M., Marriages of Wards of Rome's Holy Spirit Hospital in the 17th and 18th centuries, "Acta Poloniae Historica", 79, 1999, s. 99-122.
- Surdacki M., Szkoła dla chłopców przy Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVI-XVIII wieku, "Roczniki Nauk Społecznych", 27, 1999, z. 2, s. 105-121.
- Surdacki M., Dzieci porzucone w rodzinach zastępczych w Rzymie i okolicach w XVII i XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 47, 1999, z. 2, s. 125-148.
- Surdacki M., Ustrój polskich szpitali potrydenckich, "Roczniki Humanistyczne", 48, 2000, z. 2, s. 543-560.
- Surdacki M., L'abbandono dei bambini a Roma e dintorni nel secolo XVIII, "Archivio della Societŕ romana di storia patria", 123, 2000, s. 169-199.
- Surdacki M., I trovatelli nelle famiglie affidatarie a Roma e nei dintorni nel Settecento, "Ricerche di storia sociale e religiosa", 30, 2001, nr 59, s. 91-120.
- Surdacki M., L'Ospedale di Santo Spirito di Roma come esempio dell'apostolato della misericordia, "Dolentium Hominum. Chiesa e Salute nel Mondo", 47, 2001, nr 2, s. 64-72.
- Surdacki M., The Hospital of the Holy Spirit of Rome as an Example of the Apostolate of Compassion, "Dolentium Hominum. Church and Health in the World", 47, 2001, nr, 2, s. 64-72.
- Surdacki M., El hospital del Espíritu Santo de Roma como ejemplo del apostolado de la misericordia, "Dolentium Hominum. Iglesia y Salud en el Mundo", 47, 2001, nr 2, s. 64-72.
- Surdacki M., L'hôpital du Saint-Esprit de Rome exemple de l'apostolat de la Miséricorde, "Dolentium Hominum. Église et Santé dans le Monde", 47, 2001, nr 2, s. 72-64.
- Surdacki M., Mamki w Rzymie i w Państwie Kościelnym w XVII i XVIII wieku, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej", 49, 2001, nr 4, s. 327-344.
- Surdacki M., Krzyże przydrożne, symbole wiary i tradycji, "Głos Ziemi Urzędowskiej", 2002, s. 31-33.
- Surdacki M., Wizytacja apostolska z lat 1737-1749 jako źródło do badań nad podrzutkami w Rzymie, "Kwartalnik Historyczny", 109, 2002, nr 4, s. 25-57.
- Surdacki M., Wychowanie dziewcząt w Szpitalu Świętego Ducha w Rzymie w XVII-XVIII wieku, "Rozprawy z Dziejów Oświaty", 41, 2002, s. 31-63.
- Surdacki M., Profesor Stanisław Litak, Przegląd Uniwersytecki", 14, 2002, nr 4, s. 24-25.
- Surdacki M., Le condizioni fisiche degli ospiti del brefotrofio di Santo Spirito in Roma nel XVIII secolo, "Medicina nei secoli", 14, 2002, nr 1, s. 111-134.
- Surdacki M., Le nutrici a Roma e nello Stato pontificio nei secoli XVII-XVIII, "Archivio della Societŕ romana di storia patria", 125, 2002, s. 105-126.
- Surdacki M. Bractwo św. Anny w Urzędowie (1593-1787), "Roczniki Nauk Społecznych", 30, 2002, z. 2, s. 127-146.
- Surdacki M., Szkoła parafialna w Urzędowie w XV-XVIII wieku., "Głos Ziemi Urzędowskiej", 2003, s. 19-27.
- Surdacki M. Opiekuńcza funkcja Szpitala Świętego Ducha w Rzymie w XVII - XVIII wieku, "Przegląd Historyczny", 94, 2003, z. 1, s. 3-22.
- Surdacki M., Bractwa religijne w Urzędowie w XVI-XVIII wieku, "Kwartalnik Historii Kultury Materialnej", 51, 2003, nr 3-4, s. 355-385.
- Surdacki M., Prepozyci Szpitala św. Ducha w Urzędowie w XV-XVIII wieku, "Archiva Biblioteki i Muzea Kościelne", 80, 2003, s. 249-272.
- Surdacki M., Szkoła parafialna i oświata w Urzędowie w XV-XVIII wieku., "Rozprawy z Dziejów Oświaty", 42, 2003, s. 29-64.
- Surdacki M., Bractwo Literackie w Urzędowie w latach 1489-1800, "Archiva Biblioteki i Muzea Kościelne", 79, 2003 s. 429-444.
- Surdacki M., La scuola per i maschi nell'Ospedale di Santo Spirito di Roma nei secoli XVII-XVIII., "Studium", 99, 2003, nr 2, s. 56-284.
- Surdacki M., Obyczaje i życie codzienne społeczności urzędowskiej w okresie staropolskim, "Głos Ziemi Urzędowskiej", 2004, s. 13-19.
- Surdacki M., Szpital św. Ducha i Leonarda w Urzędowie w XV-XVIII wieku, "Kwartalnik Historyczny", 112, 2004, nr 2, s. 5-35.
- Surdacki M., Ludność Urzędowa w XVII - XVIII wieku. Struktura demograficzna, religijna i społeczno - gospodarcza, "Archiwa Biblioteki i Muzea Kościelne", 82, 2004, s. 247-268.
- Surdacki M. Bractwo Różańcowe w Urzędowie w XVIII wieku, "Roczniki Humanistyczne", 52, 2004, z. 2, s. 23-54.
- Surdacki M., La sorte degli esposti dell'Ospedale di Santo Spirito di Roma nel '700, "Ricerche di storia sociale e religiosa", 33, 2004, nr 64.
Hasła encyklopedyczne
- Surdacki M., Karbowiak Antoni, w: Encyklopedia katolicka, t. 8, Lublin 2000, kol. 781-782.
- Surdacki M., Kindermann Ferdinand, w: Encyklopedia katolicka, t. 8, Lublin 2000, kol. 1448.
- Surdacki M., Leyer Jerzy, w: Encyklopedia Katolicka, t. 10. Lublin 2004, kol. 698.






