(1926-2006)
Historyk sztuki, niestrudzony działacz na polu opieki nad zabytkami kultury, eseista, poeta, fotografik.
Urodził się w 1926 roku w Krakowie, ale młodość spędził w rodzinnym Moroczynie koło Hrubieszowa. Po wojnie powrócił do Krakowa, gdzie osiadł na stałe. Podjął tu studia ekonomiczne w Akademii Handlowej, a wkrótce także studia w zakresie historii sztuki w Uniwersytecie Jagiellońskim. Jako student przeszedł przez interesujące doświadczenie Klubu Logofagów, skupiającego młodzież niezależnie myślącą, co w warunkach głębokiego, zideologizowanego PRL-u stanowiło wyjątkowe świadectwo niesubordynacji. Przynależność do Klubu była zarazem szkołą wolnej myśli i trwałych przyjaźni. Przez wiele dziesiątków lat Tadeusz Chrzanowski był także bardzo ściśle związany ze środowiskiem „Tygodnika Powszechnego” i „Znaku”.
Głównym polem jego zawodowej aktywności była jednak historia sztuki. W roku 1952 uzyskał w tej dziedzinie magisterium, w roku 1971 – doktorat, w roku 1980 – habilitację, a w roku 1990 profesurę w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W KUL kierował Katedrą Kultury Artystycznej. Studentom dał się poznać jako omnibus – będąc znakomitym znawcą epoki nowożytnej, imponująco pewnie poruszał się po obszarach mediewistyki i współczesności.
W ciągu kilkudziesięciu lat działalności naukowej Tadeusz Chrzanowski interesował się różnymi problemami, ale niezmiennie pozostawała wśród nich kultura polskiego sarmatyzmu oraz historia i kultura Kresów Wschodnich – ziem, do których miał wielki sentyment. Zainteresowania te znalazły wyraz w dwóch zbiorach esejów. Jeden z nich, książkę Żywe i martwe granice (1974), Jan K. Ostrowski nazwał „prawdziwą księgą emblematyczną ożywiającą zapomniany gatunek w swoistej sarmackiej wersji”. Równie fascynujące są Wędrówki po sarmacji europejskiej (1988). Tadeusz Chrzanowski opublikował także wiele innych prac, wśród których znajdują się pozycje będące wynikiem wieloletnich szczegółowych badań, jak Rzeźba z lat 1560-1650 na Śląsku Opolskim (1974) czy Złotnictwo toruńskie (1988, wspólnie z Marianem Korneckim), a także syntezy: Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów (1993) i Sztuka ziemi krakowskiej (1983, wspólnie z Marianem Korneckim). Obok publikacji książkowych należy wspomnieć o wieluset artykułach.
Przez długi czas specjalnością Tadeusza Chrzanowskiego była inwentaryzacja zabytków w terenie. Plonem tych prac, prowadzonych często wspólnie z przyjacielem, Marianem Korneckim, jest ponad czterdzieści tomów Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce.
Do powyższych osiągnięć trzeba dodać szesnastu wypromowanych doktorów oraz liczne recenzje doktorskie i habilitacyjne.
Na dorobek Tadeusza Chrzanowskiego składają się jednak nie tylko prace naukowe, ale również utwory poetyckie, którymi debiutował jako człowiek pióra, ponadto zaś liczne teksty z zakresu publicystyki kulturalnej. Bywał felietonistą (przez wiele lat jego cotygodniowe felietony ukazywały się na łamach wspomnianego „Tygodnika Powszechnego”), recenzentem wystaw sztuki, filmów. Talent literacki, poparty inteligencją, poczuciem humoru i cięty język zjednywały mu nie tylko czytelników, ale także uznanie wśród profesjonalnych pisarzy. Należał do dawnego Związku Literatów Polskich, był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Pen Clubu. W każdym z tych gremiów odgrywał znaczącą rolę.
Posługiwał się również aparatem fotograficznym, które to medium dobrze poznał dzięki wybitnemu fotografikowi Włodzimierzowi Puchalskiemu. Swoje umiejętności wykorzystał głównie podczas wypraw inwentaryzacyjnych.
Inny rozdział w działalności Tadeusza Chrzanowskiego stanowi jego aktywność społeczna: jako prezesa Stowarzyszenia Historyków Sztuki, a zwłaszcza jako przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Współpracował też z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, z urzędem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, a także Instytutem Polskiej Akademii Nauk Warszawie oraz – jako pedagog – z uczelniami krakowskimi: Akademia Pedagogiczną, Akademią Sztuk Pięknych, Politechniką Krakowską, Uniwersytetm Jagiellońskim.
Otrzymał doktoraty honoris causa Akademii Pedagogicznej w Krakowie i Politechniki Krakowskiej. Prezydent RP uhonorował go Orderem Orła Białego.
Urodził się w 1926 roku w Krakowie, ale młodość spędził w rodzinnym Moroczynie koło Hrubieszowa. Po wojnie powrócił do Krakowa, gdzie osiadł na stałe. Podjął tu studia ekonomiczne w Akademii Handlowej, a wkrótce także studia w zakresie historii sztuki w Uniwersytecie Jagiellońskim. Jako student przeszedł przez interesujące doświadczenie Klubu Logofagów, skupiającego młodzież niezależnie myślącą, co w warunkach głębokiego, zideologizowanego PRL-u stanowiło wyjątkowe świadectwo niesubordynacji. Przynależność do Klubu była zarazem szkołą wolnej myśli i trwałych przyjaźni. Przez wiele dziesiątków lat Tadeusz Chrzanowski był także bardzo ściśle związany ze środowiskiem „Tygodnika Powszechnego” i „Znaku”.
Głównym polem jego zawodowej aktywności była jednak historia sztuki. W roku 1952 uzyskał w tej dziedzinie magisterium, w roku 1971 – doktorat, w roku 1980 – habilitację, a w roku 1990 profesurę w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W KUL kierował Katedrą Kultury Artystycznej. Studentom dał się poznać jako omnibus – będąc znakomitym znawcą epoki nowożytnej, imponująco pewnie poruszał się po obszarach mediewistyki i współczesności.
W ciągu kilkudziesięciu lat działalności naukowej Tadeusz Chrzanowski interesował się różnymi problemami, ale niezmiennie pozostawała wśród nich kultura polskiego sarmatyzmu oraz historia i kultura Kresów Wschodnich – ziem, do których miał wielki sentyment. Zainteresowania te znalazły wyraz w dwóch zbiorach esejów. Jeden z nich, książkę Żywe i martwe granice (1974), Jan K. Ostrowski nazwał „prawdziwą księgą emblematyczną ożywiającą zapomniany gatunek w swoistej sarmackiej wersji”. Równie fascynujące są Wędrówki po sarmacji europejskiej (1988). Tadeusz Chrzanowski opublikował także wiele innych prac, wśród których znajdują się pozycje będące wynikiem wieloletnich szczegółowych badań, jak Rzeźba z lat 1560-1650 na Śląsku Opolskim (1974) czy Złotnictwo toruńskie (1988, wspólnie z Marianem Korneckim), a także syntezy: Sztuka w Polsce Piastów i Jagiellonów (1993) i Sztuka ziemi krakowskiej (1983, wspólnie z Marianem Korneckim). Obok publikacji książkowych należy wspomnieć o wieluset artykułach.
Przez długi czas specjalnością Tadeusza Chrzanowskiego była inwentaryzacja zabytków w terenie. Plonem tych prac, prowadzonych często wspólnie z przyjacielem, Marianem Korneckim, jest ponad czterdzieści tomów Katalogu Zabytków Sztuki w Polsce.
Do powyższych osiągnięć trzeba dodać szesnastu wypromowanych doktorów oraz liczne recenzje doktorskie i habilitacyjne.
Na dorobek Tadeusza Chrzanowskiego składają się jednak nie tylko prace naukowe, ale również utwory poetyckie, którymi debiutował jako człowiek pióra, ponadto zaś liczne teksty z zakresu publicystyki kulturalnej. Bywał felietonistą (przez wiele lat jego cotygodniowe felietony ukazywały się na łamach wspomnianego „Tygodnika Powszechnego”), recenzentem wystaw sztuki, filmów. Talent literacki, poparty inteligencją, poczuciem humoru i cięty język zjednywały mu nie tylko czytelników, ale także uznanie wśród profesjonalnych pisarzy. Należał do dawnego Związku Literatów Polskich, był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich oraz Pen Clubu. W każdym z tych gremiów odgrywał znaczącą rolę.
Posługiwał się również aparatem fotograficznym, które to medium dobrze poznał dzięki wybitnemu fotografikowi Włodzimierzowi Puchalskiemu. Swoje umiejętności wykorzystał głównie podczas wypraw inwentaryzacyjnych.
Inny rozdział w działalności Tadeusza Chrzanowskiego stanowi jego aktywność społeczna: jako prezesa Stowarzyszenia Historyków Sztuki, a zwłaszcza jako przewodniczącego Społecznego Komitetu Odnowy Zabytków Krakowa. Współpracował też z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, z urzędem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie, a także Instytutem Polskiej Akademii Nauk Warszawie oraz – jako pedagog – z uczelniami krakowskimi: Akademia Pedagogiczną, Akademią Sztuk Pięknych, Politechniką Krakowską, Uniwersytetm Jagiellońskim.
Otrzymał doktoraty honoris causa Akademii Pedagogicznej w Krakowie i Politechniki Krakowskiej. Prezydent RP uhonorował go Orderem Orła Białego.
