Profesor Stanisław Olczak





 

Stanisław Olczak urodził się 4 kwietnia 1936 r. w Olesznie - w Ziemi Dobrzyńskiej - w rodzinie rolniczej Stefana i Zofii z Włodarczyków. W czasie studiów poznał swoją przyszłą żonę Elżbietę z Janickich. Z Katolickim Uniwersytetem Lubelskim związały prof. S. Olczaka studia historyczne, które odbył w latach 1961-1966 na Wydziale Nauk Humanistycznych. Studia te zwieńczyła praca magisterska „Kościelne budownictwo sakralne w archidiakonacie kurzelowskim w świetle Liber beneficiorum J. Łaskiego” napisana pod kierunkiem prof. J. Kłoczowskiego. Ze względu na trudności wynikające z sytuacji politycznej w Polsce lat siedemdziesiątych rozprawa doktorska nie mogła być promowana przez Katolicki Uniwersytet Lubelski, dlatego została przedstawiona Radzie Wydziału Historycznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, gdzie w 1975 r. odbyła się jej obrona. Formalnym promotorem dysertacji „Szkolnictwo parafialne w Wielkopolsce XVII-XVIII stulecia (w świetle wizytacji)” był prof. Jerzy Topolski, który życzliwie przygarnął doktoranta pochodzącego z „podejrzanego ideologicznie” środowiska naukowego.

Zmiany, które zaszły w kraju po roku 1989, umożliwiły swobodną pracę badawczą w obszarach interesujących prof. S. Olczaka. W 1990 roku Wydawnictwo Naukowe KUL opublikowało rozprawę „Duchowieństwo parafialne w diecezji poznańskiej w końcu XVI i w pierwszej połowie XVII w.”, która stała się podstawą przeprowadzenia kolokwium habilitacyjnego w Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Tytuł naukowy profesora otrzymał w 2005 r.

W Katolickim Uniwersytecie Lubelskim został zatrudniony 1 stycznia 1967 r. – najpierw jako bibliotekarz w Zakładzie Historii, a następnie jako dokumentalista i kierownik Archiwum Uniwersyteckiego. To jego skrupulatnej pracy archiwum zawdzięcza przejrzystą strukturę akt i starannie opracowaną formę organizacji. Od 1 maja 1983 r. rozpoczął pracę naukowo-dydaktyczną: początkowo na stanowisku starszego asystenta w Sekcji Historii KUL, później na stanowisku adiunkta (1984-1992), profesora nadzwyczajnego (1993-2005), a obecnie – profesora zwyczajnego. Od 1991 r. do 2008  prof. S. Olczak kierował Katedrą Historii Ustroju i Administracji Polski, którą przejął po prof. Władysławie Rostockim. Funkcję prodziekana Wydziału Nauk Humanistycznych sprawował przez dwie kadencje (1993-1999).

 

 

 

 

 

Redaktor naczelny „Roczników Humanistycznych KUL” od 2001 r., członek Redakcji Naczelnej 9, 10 i 11 tomu Encyklopedii Katolickiej, współredaktor 1 i 2 tomu „Studiów Archiwalnych”. Profesor jest też członkiem licznych towarzystw i organizacji. Spośród nich wymienić należy przede wszystkim Towarzystwo Naukowe KUL, w którym od 2004 r. sprawuje funkcję Sekretarza Generalnego, a także członkostwo w Radzie Naukowej Instytutu Geografii Historycznej Kościoła w Polsce, w Lubelskim Towarzystwie Naukowym, prace w Komisji XI Historycznej Oddziału PAN w Lublinie, w Towarzystwie Muzealnym w Lubaczowie, w Radzie Programowej Radia Lublin oraz prezesurę dekanalnej Akcji Katolickiej. Przez wiele lat był sekretarzem Klubu Inteligencji Katolickiej w Lublinie.

Główny kierunek badań prof. Stanisława Olczaka stanowi historia Kościoła w Polsce w XVII i XVIII wieku ze szczególnym uwzględnieniem przemian struktur parafialnych. Badania, które podejmował w tej dziedzinie, dotyczyły kwestii szkolnictwa, duchowieństwa, budownictwa sakralnego, uposażenia plebańskiego, a także zagadnień archiwoznawczych, przede wszystkim w odniesieniu do kancelarii kościelnych. W swoim dorobku posiada ponad 160 różnych publikacji naukowych, w tym cztery monografie.

W ramach działalności dydaktycznej prowadził seminaria magisterskie, seminarium doktoranckie (to seminarium prowadzi nadal) oraz wykłady i konwersatoria, których problematyka dotyczyła rozwoju form kancelaryjnych, historii ustroju Polski, kancelarii kościelnych i źródłoznawstwa.

Za swoją prawą postawę oraz działalność naukowo-dydaktyczną prof. S. Olczak otrzymał liczne nagrody: w 2003 r. został odznaczony Medalem Komisji Edukacji Narodowej, w 2005 r. – Złotym Krzyżem Zasługi, a w 2006 r. – medalem Lumen Mundi ufundowanym przez Arcybiskupa Lubelskiego Józefa Życińskiego dla osób szczególnie zaangażowanych w życie społeczno-religijne. Jest również laureatem nagrody im. Franciszka Skowyry za pracę o szkolnictwie parafialnym.

 





Fragmenty życiorysu prof. S. Olczaka zamieszczonego w Księdze Jubileuszowej. Autorami zdjęć są: R. Czyrek i T. Nowicki.

Autor: Tomasz Nowicki
Ostatnia aktualizacja: 23.10.2011, godz. 08:38 - Grzegorz Bujak