PROGRAM OLIMPIADY WIEDZY O INTEGRACJI EUROPEJSKIEJ  EDYCJA 2012/2012

 

Uwaga ogólna:

 

Olimpiada Wiedzy o Integracji Europejskiej została pomyślana jako olimpiada tematyczna, związana z problematyką przekrojową jaką niesie ze sobą integracja europejska. Uczniowie biorący udział wOlimpiadzie powinni orientować się we współczesnych procesach i zjawiskach społeczno-politycznych, mieć opanowaną wiedzę przewidzianą w programie szkolnym z zakresu przedmiotów merytorycznie związanych z tematyką Olimpiady (wiedza o społeczeństwie, historia najnowsza, wiedza o kulturze, podstawy przedsiębiorczości, geografia) oraz wiadomości określone programem Olimpiady. W związku z powyższym, program merytoryczny Olimpiady w pewnej części odpowiada obowiązującej podstawie programowej przedmiotu Wiedza o społeczeństwie na IV. etapie edukacyjnym – zakres podstawowy na etapie szkolnym Olimpiady i zakres rozszerzony na etapach – okręgowym i centralnym (wskazany w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2008 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół), natomiast podstawowym źródłem infomacji o wymaganiach merytorycznych stawianych uczestnikom Olimpiady jest jej Program, publikowany na stronie internetowej. W każdej z edycji Olimpiady program podzielony jest na część stałą oraz na część związaną z tematyką specjalną każdej z edycji. Informacja o tematyce specjalanej Olimpiady zostanie ogłoszona przed każdą z edycji.

 

Edycja w roku szkolnym 2012/2013 odbędzie sie pod hasłem:

 

„Swobody rynku wewnętrznego Unii Europejskiej”

 

 

I.               Program stały:

 

1.    Zawody szkolne:

 

§ 1.Geneza i rozwój procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej.

1.     Podłoże procesów integracyjnych w Europie po II wojnie światowej.

2.     Traktaty założycielskie.

a)     Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Węgla i Stali.

b)     Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Gospodarczą.

c)     Traktat ustanawiający Europejską Wspólnotę Energii Atomowej.

3.     Teorie integracji europejskiej.

4.     Podstawy integracji gospodarczej we Wspólnotach Europejskich.

5.     Próby integracji politycznej i militarnej państw.

6.     Pogłębianie integracji europejskiej w latach 1957-1992.

a)     Traktat o fuzji.

b)     Rozwój integracji w sferze politycznej w latach 60-ych i 70-ych XX wieku.

c)     Rola Trybunału Sprawiedliwości w tworzeniu systemu prawnego Unii Europejskiej.

d)     Jednolity Akt Europejski.

e)     Współpraca w ramach Schengen.

7.     Traktat z Maastricht.

8.     Traktat Amsterdamski.

9.     Traktat Nicejski.

10.  Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

11.   Traktat ustanawiający Konstytucję dla Europy.

12.   Traktat z Lizbony.

13.  Poszerzanie integracji europejskiej.

14.  Droga Polski do pełnej integracji z Unią Europejską.

§ 2.Podstawy prawne Unii Europejskiej.

1.     Traktaty założycielskie Unii Europejskiej.

a)     Ustanowienie Unii Europejskiej.

b)     System traktatowy i jego ramy czasowe i terytorialne.

c)     Zawarcie i zmiana traktatów założycielskich.

d)     Charakter prawny traktatów założycielskich Unii Europejskiej.

e)     Wykładnia traktatów założycielskich.

2.     Struktura Unii Europejskiej.

a)     Traktat z Lizbony a ewolucja struktury Unii Europejskiej.

b)     Metoda wspólnotowa.

c)     Metoda międzyrządowa i jej obecny status w Unii Europejskiej.

3.     Członkostwo państwa w Unii Europejskiej.

a)     Przesłanki nabycia członkostwa.

b)     Procedura nabycia członkostwa.

c)     Traktat akcesyjny.

d)     Ustanie członkostwa państwa w Unii Europejskiej.

4.     Cele i zadania Unii Europejskiej.

a)     Intencje państw-stron.

b)     Preambuły traktatów.

c)     Cele Unii Europejskiej.

5.     Zasady podstawowe Unii Europejskiej.

a)     Wyróżnienie zasad podstawowych. Znaczenie polityczne i prawne art. 6 TUE.

b)     Wartości, na których opiera się Unia Europejska.

c)     Zasady wolności i równości.

d)     Zasady ustrojowe Unii Europejskiej.

e)     Pozostałe zasady podstawowe Unii Europejskiej.

6.     Zasada poszanowania tożsamości narodowych państw członkowskich.

a)     Definicja zasady.

b)     Dwa aspekty zasady poszanowania tożsamości narodowej.

c)     Poszanowanie tożsamości narodowej a cele Unii Europejskiej i tożsamość europejska.

7.     Charakter prawny Unii Europejskiej.

a)     Ponadnarodowy charakter Unii Europejskiej.

b)     Problem definicji Unii Europejskiej.

§ 3.System instytucjonalny Unii Europejskiej.

1.     Parlament Europejski.

2.     Rada Europejska.

3.     Rada Unii Europejskiej.

4.     Komisja Europejska.

5.     Wysoki Przedstawiciel Unii do Spraw Zagranicznych i Polityki Bezpieczeństwa.

6.     Instytucje sądowe Unii Europejskiej .

a)     Trybunał Sprawiedliwości.

b)     Sąd.

c)     Sądy wyspecjalizowane.

d)     Sąd ds. Administracji Publicznej.

e)     Procedura orzekania.

7.     Trybunał Obrachunkowy.

8.     Komitety doradcze Unii Europejskiej.

9.     Komitet Ekonomiczno-Społeczny.

10.  Komitet Regionów.

11.  Organy finansowe Unii Europejskiej.

12.  Europejski Bank Inwestycyjny.

13.  Europejski Bank Centralny.

14.  Urzędy i agencje Unii Europejskiej.

§ 4.Źródła prawa Unii Europejskiej.

1.     Charakterystyka i podział źródeł prawa Unii Europejskiej.

2.     Pojęcie acquis communautaire.

3.     Hierarchia źródeł prawa Unii Europejskiej.

4.     Prawo pierwotne.

5.     Umowy międzynarodowe.

6.     Prawo pochodne.

7.     Akty prawodawcze.

a)     Rozporządzenia.

b)     Dyrektywy.

c)     Decyzje.

8.     Akty nieprawodawcze.

a)     Akty delegowane.

b)     Akty wykonawcze.

c)     Inne decyzje nieprawodawcze.

d)     Porozumienia międzyinstytucjonalne.

9.     Akty niewiążące.

10.  Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej i zasady prawa.

§ 5.Tworzenie prawa w Unii Europejskiej.

1.     Zasady tworzenia prawa pochodnego w Unii Europejskiej.

a)     Zasada kompetencji powierzonych.

b)     Zasada pomocniczości.

c)     Zasada proporcjonalności.

2.     Zasady dobrej praktyki legislacyjnej i struktura aktów prawodawczych.

a)     Zasady dobrej praktyki legislacyjnej.

b)     Struktura aktów prawodawczych.

3.     Procedury prawodawcze.

a)     Inicjatywa prawodawcza.

b)     Rola parlamentow narodowych w procedurze prawodawczej.

c)     Zwykła procedura prawodawcza.

d)     Specjalna procedura prawodawcza.

4.     Procedury stanowienia aktów nieprawodawczych.

a)     Stanowienie aktów delegowanych.

b)     Stanowienie aktów wykonawczych.

5.     Uchwalanie budżetu Unii Europejskiej.

a)     Wieloletnie Ramy Finansowe.

b)     Procedura budżetowa.

6.     Przyjmowanie decyzji w zakresie Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa.

7.     Procedura zawierania umów międzynarodowych.

a)     Procedura zawierania umów międzynarodowych.

b)     Zawieranie umów międzynarodowych w zakresie wspólnej polityki handlowej.

§ 6.Zasady stosowania prawa Unii Europejskiej.

1.     Autonomia prawa Unii Europejskiej.

2.     Zasada bezpośredniego skutku prawa Unii Europejskiej.

3.     Zasada pierwszeństwa stosowania prawa Unii Europejskiej.

4.     Zasada pośredniego skutku prawa Unii Europejskiej.

5.     Zasady stosowania prawa Unii Europejskiej a obowiązki państw wynikające z zasady lojalnej współpracy.

6.     Stosowanie aktów prawnych dawnego III filara Unii Europejskiej oraz instrumentów prawnych Wspólnej Polityki Zagranicznej i Bezpieczeństwa.

§ 7.System ochrony prawnej w Unii Europejskiej.

1.     Kontrola wykonywania prawa Unii Europejskiej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

2.     Skarga na niewykonywanie zobowiązań traktatowych przez państwa członkowskie (art. 258 TFUE).

3.     Skarga o stwierdzenie nieważności aktu prawa Unii Europejskiej.

4.     Skarga na bezczynność instytucji Unii Europejskiej.

5.     Skarga odszkodowawcza.

6.     Pozycja sądów krajowych w systemie wymiaru sprawiedliwości Unii Europejskiej.

7.     Współpraca sądów krajowych i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej – pytanie prejudycjalne.

§ 8.Ochrona praw i wolności jednostek w Unii Europejskiej.

1.     Ochrona praw podstawowych w prawie Unii Europejskiej.

2.     Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej jako próba stworzenia katalogu chronionych praw i wolności.

3.     Agencja Praw Podstawowych Unii Europejskiej.

4.     Obywatelstwo Unii Europejskiej.

5.     Pojęcie obywatelstwa Unii Europejskiej.

6.     Prawo do swobodnego poruszania się i pobytu na obszarze państw członkowskich.

7.     Prawa wyborcze.

8.     Opieka dyplomatyczna i konsularna.

9.     Prawa obywateli w kontaktach z instytucjami i organami Unii Europejskiej.

10.  Unia Europejska a Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

11.  Wolność religijna w Unii Europejskiej.

§ 9.Polityki oraz działania wewnętrzne i zewnętrzne Unii Europejskiej.

1.     Polityki i działania wewnętrzne Unii Europejskiej.

a)     Przestrzeń Wolności, Bezpieczeństwa i Sprawiedliwości.

b)     Wspólne reguły w dziedzinie konkurencji, podatków i zbliżenia ustawodawstw

c)     Polityki Unii Europejskiej.

2.     Działania zewnętrzne Unii Europejskiej.

a)     Wspólna Polityka Handlowa.

b)     Współpraca z państwami trzecimi i pomoc humanitarna.

c)     Stosunki Unii z organizacjami międzynarodowymi i państwami trzecimi oraz delegatury Unii.

§ 10.       Europejska Polityka Sąsiedztwa.

1.     Partnerstwo Wschodnie.

a)     Mołdawia.

b)     Azerbejdżan.

c)     Armenia.

d)     Ukraina.

e)     Gruzja.

f)      Białoruś.

2.     Unia na rzecz Regionu Morza Śródziemnego.

a)     Izrael.

b)     Maroko.

c)     Tunezja.

d)     Algieria.

3.     Wymiar Północny.

4.     Polityka arktyczna Unii Europejskiej.

 

2.    Zawody okręgowe.

 

zakres wymagany na zawodach szkolnych oraz:

 

§ 1.Rada Europy.

1.     Geneza Rady Europy i państwa założycielskie.

2.     Cele Rady Europy.

3.     Rada Europy a Rada Unii Europejskiej i Rada Europejska.

4.     Konwencja Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Europejska Konwencja Prawa Człowieka) – prawa i wolności człowieka, wymagania wobec państw członkowskich Rady Europy.

5.     Komitet Ministrów Rady Europy.

6.     Zgromadzenie Parlamentarne Rady Europy.

7.     Komitet Władz Lokalnych i Regionalnych Rady Europy.

8.     Komisarz Praw Człowieka Rady Europy.

9.     Zmiany wprowadzone Protokołem 14 do Europejskiej Konwencji Prawa Człowieka.

10.  Podstawy prawne przystąpienia UE do Europejskiej Konwencji Prawa Człowieka.

11.  Struktura Europejskiego Trybunału Prawa Człowieka.

12.  Cele ETPCz.

13.  Wymogi wniesienia skargi indywidualnej do ETPCz.

14.  Zakres jurysdykcji ETPCz a zakres jursydykcji Trybunału Sprawiedliwości UE.

§ 2.Strefa Schengen.

1.     Początki współpracy granicznej państw europejskich.

2.     Grupy TREVI.

3.     Nordycka Unia Paszportowa.

4.     Unia Paszportowa Beneluxu.

5.     Układ z Schengen: okoliczności podpisania, podstawowe zasady, środki krótko- i długoterminowe.

6.     Konwencja Wykonawcza do Układu z Schengen: granice wewnętrzne i zewnętrzne – zasady przekraczania, postępowanie wobec obywateli państw trzecich.

7.     Pojęcie acquis Schengen.

8.     System Informacyjny Schengen: SIS I, SISOne4All, SIS II.

9.     Polityka wizowa, azylowa i imigracyjna.

10.  Włączenie acquis Schengen do prawa UE - Traktat Amsterdamski.

11.  Acquis Schengen po Traktacie Lizbońskim.

12.  Państwa strefy Schengen a państwa UE: Wielka Brytania, Irlandia, Szwajcaria, Norwegia, Islandia, Cypr, Rumunia i Bułgaria.

13.  Perspektywy rozwoju strefy Schengen.

.

 

3.    Zawody centralne

 

Zakres wymagany na zawodach szkolnych oraz okręgowych, a także:

 

§ 1.Europejski Obszar Gospodarczy (EOG).

1.     Geneza i rozwój EOG.

2.     Cele EOG.

3.     Swobody EOG.

4.     Struktura instytucjonalna.

5.     Państwa członkowskie.

6.     EOG a Unia Europejska.

§ 2.Europejskie Stowarzyszenie Wolnego Handlu (EFTA).

1.     Geneza i rozwój EFTA.

2.     Cele EFTA.

3.     Struktura instytucjonalna.

4.     EFTA a EOG i UE.

 

II.            Program zmienny, związany ze specjalną tematyką edycji Olimpiady w roku szkolnym 2012/2013

 

Edycja pod hasłem „Swobody rynku wewnętrznego Unii Europejskiej”

 

 

§ 1.Swoboda przepływu towarów.

1.     Pojęcie unii celnej i obszaru celnego Unii Europejskiej.

2.     Pojęcie towaru i reguły pochodzenia towarów.

3.     Zakaz stosowania ceł i opłat o skutku równoważnym do ceł.

4.     Zakaz opodatkowania dyskryminacyjnego.

5.     Zakaz wprowadzania ograniczeń ilościowych i środków o skutku równoważnym do ograniczeń ilościowych.

6.     Dozwolone ograniczenia swobody przepływu towarów.

§ 2.Swoboda przepływu osób.

1.     Zakres podmiotowy.

2.     Zakaz ograniczeń swobody migracji ze względu na obywatelstwo.

3.     Uprawnienia osób migrujących.

4.     Ograniczenia swobody przemieszczania się pracowników.

5.     Ograniczenie dostępu do zatrudnienia w administracji publicznej.

6.     Sytuacja rodzin pracowników migrujących.

§ 3.Swoboda przedsiębiorczości.

1.     Ograniczenia swobody przedsiębiorczości.

2.     Zasada wzajemnego uznawania kwalifikacji.

3.     Spółki.

§ 4.Swoboda świadczenia usług.

1.     Zakres podmiotowy.

2.     Zakres przedmiotowy.

3.     Dozwolone ograniczenia swobody świadczenia usług.

§ 5.Swoboda przepływu kapitału i płatności.

1.     Uwagi ogólne i podstawowe pojęcia.

2.     Istota swobody przepływu kapitału i płatności.

3.     Dozwolone ograniczenia swobody przepływu kapitału i płatności.

 

Przystępujących do udziału w Olimpiadzie uczniów obowiązuje - na wszystkich jej etapach - znajomość literatury zalecanej przez Komitet Główny oraz podręczników do przedmiotów związanych tematycznie z problematyką Olimpiady. Wykazy zagadnień i lektur są aktualizowane i corocznie publikowane. Źródłem informacji o współczesnych wydarzeniach w kraju i na świecie jest ponadto publicystyka prasowa oraz radiowo-telewizyjna. Uczestnicy Olimpiady powinni wykazać się znajomością problemów podejmowanych na łamach prasy o zasięgu krajowym i międzynarodowym, szczególnie w tytułach zalecanych przez organizatorów.

 

 

Akty prawne

 

Traktat o Unii Europejskiej i Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej w wersji po traktacie z Lizbony ogłoszony w Dz. U. z 2009 r., nr 203, poz. 1569.

 

Wykaz zalecanych podręczników:

 

1.     Barcik J., A. Wentkowska, Prawo Unii Europejskiej po Traktacie z Lizbony, Wydanie 2, Warszawa 2011.

2.     Barcz J., Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej, Warszawa 2010.

3.     Barcz J. (red.) System prawa Unii Europejskiej. Warszawa 2010.

4.     Barcz J. (red.) Prawne aspekty członkostwa Polski w Unii Europejskiej, Warszawa 2009.

5.     Barcz J., Unia Europejska na rozstajach. Traktat z Lizbony. Dynamika i główne kierunki reformy ustrojowej, Warszawa 2009.

6.     Biernat S., Dudzik S.(red.), Przepływ osób i świadczenie usług w Unii Europejskiej, Warszawa 2009.

7.     Brodecki Z., Prawo integracji w Europie, Warszawa 2008.

8.     Dubowski T., Zasada równowagi instytucjonalnej w prawie Unii Europejskiej Warszawa 2010.

9.     Góralski W. (red.), Unia Europejska. Tom I. Geneza–System–Prawo, Warszawa 2007;

10.  Górka M., System instytucjonalny Unii Europejskiej, Warszawa 2010.

11.  Kuś A. (red.), Gilowski P., Krzysztofik E., Miaskowska-Daszkiewicz K., Sieniow T., Szachoń A., Wojtasik P., Prawo Unii Europejskiej z uwzględnieniem Traktatu z Lizbony, Lublin 2010.

12.  Kuś A. (red.), Krzysztofik E., Miaskowska-Daszkiewicz K., Pal R., Sieniow T., Szachoń-Pszenny A., Woch K., Wojtasik P., Prawo materialne Unii Europejskiej w zarysie, Lublin 2011.

13.  Łastawski K., Od idei do integracji europejskiej, Warszawa 2003.

14.  Pietrzyk-Reeves D. (red.), Tożsamość Starego Kontynentu i przyszłość projektu europejskiego, Warszawa 2007.

15.  Podraza A., Unia Europejska w procesie reform traktatowych, Lublin 2007.

16.  Skamerska-Muchowska I., Wyrozumska A., Obywatel Unii, Warszawa 2010.

17.  Witkowska M., Zasady funkcjonowania Unii Europejskiej, Warszawa 2008.

18.  Wojtaszczyk K. A. (red.), Prezydencja w Radzie Unii Europejskiej, Warszawa 2010.

19.  Priorytety polskiej Prezydencji, „Monitor Unii Europejskiej” 2011, nr.1(79).

 

Wykaz stron internetowych:

 

1.     http://europa.eu/index_pl.htm

2.     http://eur-lex.europa.eu/pl/index.htm

3.     http://libr.sejm.gov.pl/oide/

4.     http://www.european-council.europa.eu

5.     http://www.cy2012.eu

6.     http://ec.europa.eu

7.     http://curia.europa.eu

8.     http://www.europarl.europa.eu

9.     http://polskawue.gov.pl

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Olimpiada wiedzy o integracji europejskiej współfinansowana jest ze środków pozyskanych  z dofinansowania Ministerstwa Edukacji Narodowej w ramach realizacji zadania publicznego „Organizacja i przeprowadzenie olimpiad w latach szkolnych 2010/2011, 2011/2012, 2012/2013".

Autor: Monika Maj
Ostatnia aktualizacja: 08.08.2012, godz. 19:45 - Piotr Siemaszko