19.12.2011

 

mgr Mariola Sobolewska

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

 

 

Podobieństwa ugaryckiej bogini Anat do bogiń greckich

abstrakt

 

     Przedmiotem referatu jest ukazanie możliwie jak największej ilości podobieństw pomiędzy Anat, a boginiami greckimi w sferze mitologicznej, a zatem nie należy uznawać jej za kompendium wszystkich możliwych podobnych cech tych bogiń. Ze względu na ograniczoną ilość materiału, nie jest możliwe ukazanie w referacie podobieństw Anat do Hery i Nike. Trudne z kolei ze względu na obfitość źródeł, okazuje się uwzględnienie poza dwoma przypadkami podobieństw kultu i przedstawień plastycznych Anat do Ateny, Afrodyty i Artemidy. Przyczyn tych podobieństw poszukuję odwołując się do przykładów, zaczerpniętych z mitologii Sumerów, Akadyjczyków, Babilończyków, Hetytów i Hurytów. Pomocna okazała się w pracy Biblia zawarte w niej opisy.

     Celem takiego szerokiego podejścia do tematu jest próba odpowiedzi na pytanie, dlaczego Grecy w okresie hellenistycznym utożsamili Anat z pewnymi boginiami ze swojego panteonu? Odpowiedź po przeanalizowaniu tak dużej ilości tekstów, wydaje się niezwykle prosta. Otóż stało się tak, dlatego że Anat posiadała wiele cech bogiń greckich (Atena, Afrodyta, Artemida) w sferze wyobrażeń mitologicznych. Podobne było także ich tzw. otoczenie, rodzina i funkcje, jakie pełniły.

     W tym miejscu wymienię pokrótce podobieństwa Anat do Ateny, Afrodyty i Artemidy, jakie daję się ustalić. Na tej podstawie spróbuję wyciągnąć ogólniejsze wnioski, dotyczące analogii pomiędzy ugarycką boginią, a boginiami greckimi.

     W pierwszej części referatu pt. Anat a Atena się określić bardzo wiele podobieństw pomiędzy tymi boginiami. Atena była podobna do Ateny w tym, że od imion obu bogiń pochodziły nazwy miast, leżących na terenie, gdzie były te boginie czczone. Ich imiona lub przydomki wskazywały na związek z występującym w mitologii greckiej Pallasem. Anat i Atena pełniły szereg istotnych funkcji, do których należało m. in. przynoszenie wiadomości, a w wielu przypadkach występowały w funkcji pośredniczki. Atena, mimo iż była dziewicą w pewnych okolicznościach, podobnie jak Anat, pełniła funkcję karmicielki przyszłych władców, namaszczając ich tym samym na ten urząd. Istotnym podobieństwem obu bogini był sposób ich przemieszczania się i brak jakichkolwiek trudności w przekraczaniu barier oddzielających świat ludzki od boskiego. Anat i Atena nie poruszały się jak ludzie, ale za pomocą skrzydeł lub zmieniając się w ptaki, przelatywały w bardzo krótkim czasie znaczne odległości. Boginie były też odpowiedzialne za wojnę. Obie jawią się przede wszystkim jako wojowniczki, staczające szereg bitew, zawsze zwycięskich, ale niosących mnóstwo ofiar. Ich przeciwnicy nie tylko, nie mieli szans na zwycięstwo, ale nawet nie uchodzili z walki z życiem. Anat i Atena wykazywały się w swoim postępowaniu rozsądkiem i mimo, iż rozum w obu kulturach był przypisywany jedynie mężczyznom. Boginie były też niezwykle pomocne i opiekuńcze w stosunku do tych, którzy o to zabiegali. Jednak często niosły pomoc same, widząc, że jest ona niezbędna. Anat i Atena były podobne jeszcze w tym, że były zupełnie niezależne od jakiegokolwiek mężczyzny i w pełni decydowały o sobie.

     W drugiej części referatu pt. Anat a Afrodyta ę podobieństwa pomiędzy Anat a grecką Afrodytą. Obie boginie były podobne do siebie, patronując macierzyństwu. Opiekowały się także istotami żyjącymi i przyczyniały się do powstania nowego życia. Informowały one też o narodzinach lub poczęciu dziecka. Pomiędzy tymi boginiami istniał, co prawda dość niejasny związek z bogiem rzemiosła. Wiadomo, że Hefajstos był mężem Afrodyty, która wywodziła się z Cypru. Istnieje etymologia wywodząca imię Koszara, opiekuna rzemieślników, od nazwy tej wyspy. Mitologia ugarycka wskazuje na bardzo przyjazne relacje między Anat i Koszarem. Jako opiekunki miłości, Anat i Afrodyta, odznaczały się niezwykłą urodą, przewyższającą pozostałe boginie, dzięki czemu bez trudu mogły uwodzić. Mimo wszelkich pozytywnych cech obie boginie były niezwykle mściwe i zawistne.

     W trzeciej części pt. Anat a Artemida omówię podobieństwa i cechy wspólne pomiędzy Anat i Artemidą. Ta bogini jest podobna do Anat przede wszystkim ze względu na swoją dzikość i związek z naturą. Obie polują, ale także opiekują się zwierzętami i stąd pochodzi ich określenie jako ,,Pani Zwierząt”. W tej funkcji nieodłącznym atrybutem obu bogiń pozostaje łuk. Mimo całej swojej dzikości, okazują one dużo współczucia i litości potrzebującym. Jednak bezlitośnie mszczą się, gdy ktoś ich nie uszanuje i znieważy.

     Przejdę następnie do przedstawienia ogólniejszych wniosków, jakie można wysnuć na podstawie wyżej zamieszczonych. Najbardziej chyba rzucającą się w oczy rzeczą było to, że wszelkie cechy i funkcje Anat ugaryckiej zostały w panteonie greckim rozdzielone rożnym boginiom, z których każda odpowiadała za inną sferę rzeczywistości. Próbując odpowiedzieć na pytanie, dlaczego tak się stało, nie wystarczy stwierdzić, że kultura grecka znacznie dłużej istniała niż państwo Ugarit oraz że z upływem czasu doszło do powstawania nowych bóstw, które miałyby przejąć cechy jednej pierwotnej bogini. Niezależnie od długości i intensywności rozwoju teogonii greckiej, należy stwierdzić, że wszelkie bóstwa wraz ze sferami, którymi się opiekowali, zostały im już przydzielone w czasach Homera i Hezjoda. W późniejszej tradycji, pod tym względem, nie dokonały się już żadne istotne zmiany. Co ważniejsze w mitologii greckiej, przynajmniej w tej fazie, którą możemy osadzić w czasie naświetlonym przez źródła, nie istniała żadna bogini, która tak jak ugarycka Anat łączyłaby w sobie cech Ateny, Afrodyty i Artemidy.

     Kolejnym istotnym wnioskiem jest to, że mimo znacznych różnic pomiędzy boginiami greckimi, które były w tej pracy porównywane do Anat, należy zauważyć, że one wszystkie posiadały pewne cechy wspólne. Te właściwości z powodzeniem można przypisać wszystkim boginiom, jakie spotykamy zarówno w panteonie ugarycki i greckim. Do tych cech należy zaliczyć spotykaną u wszystkich bogini, w mniejszym lub większym zakresie, mściwość i zawziętość. Wszystkie boginie jednak okazywały troskliwość i opiekuńczość, które to cechy zawsze były przypisywane kobietom, niezależnie od kultury. Bóstwa nawet najbardziej bezlitosne i patronujące wojnie, o ile były kobietami, posiadały te cechy. Na tej podstawie można także wytłumaczyć, dlaczego wszystkie boginie, mimo iż uznawane były za dziewice miały jakiś związek z macierzyństwem. Nawet Atena, która nigdy nie miała dzieci i nie straciła dziewictwa, karmiła piersią.

     Na zakończenie należy stwierdzić, że nie zależnie od różnorodności kultur i istniejących w nich mitologiach, w każdej można znaleźć podobne bóstwa nie tylko żeńskie, ale także męskie. Co zadziwia najbardziej, w większości przypadków bóstwa kobiece, często zajmują się dziedzinami uważanymi za typowo męskie, do których należy wojna i polowanie. W zdecydowanej też większości bóstwa żeńskie są wyzwolone spod jakiejkolwiek władzy mężczyzn.

 

Bibliografia:

 

Źródła mezopotamskie:

 

Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament (with Supplement), red. James B. Pritchard, wyd. 3, Princeton: Princeton University Press, 1969.

Enuma Elisz czyli opowieść babilońska o powstaniu świata, tłum. Józef Bromski, Wrocław, Wydawnictwo: Wacława Bagińskiego, 1998.

Enūma Eliš, w: Antologia Literatury Mezopotamskiej, red. Krystyna Łyczkowska, Katarzyna Szarzyńska, t. 1, Warszawa: Agade, 2000.

Epos o Gilgameszu, tłum. Krystyna Łyczkowska, Piotr Puchta, Magdalena Kapełuś, Warszawa: Agade, 2002.

Texte aus der Umwelt des Alten Testament, t. 1-3, ed. Roger Borger, Hans Lutzmann e al., Gütersloh: Akademie-Verlag,1982-1997.

The Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament, red. James B. Pritchard, wyd. 1, Princeton: Princeton University Press, 1955.

The Context of Scripture, vol. 1-3, ed. William W. Hallo, Johnanes L. Younger Jr., Leiden: E. J. Brill, 1997-2002.

 

Biblia:

 

Biblia Hebraica, ed. Rudolph Kittel, Stuttgart: Kohlhammer, 1962.

Biblia Tysiąclecia – Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych. Opracował zespół biblistów polskich, wyd. 3, Poznań-Warszawa: Pallottinum, 1980.

 

Źródła hetyckie:

 

Güterbock Hans, The Song of Ullikummi. Revised Text of the Hittite Version of a Hurrian Myth, ,,The Journal of Cuneiform Studies” 5: 1951, s. 135-161.

 

Źródła ugaryckie:

 

Dietrich Manfried, Loretz Oswald, Sanmartin Joaquin, The Cuneiform Alphabetic Texts from Ugarit, Ras Ibn Hani and Other Places. Abhandlungen zur Literatur Alt-Syrien-Palastinas und Mesopotamiens, Münster: Ugarit-Verlag, 1995.

Dietrich Manfried, Loretz Oswald, Sanmartin Joaquin, Die Keilalphabetischen Texte aus Ugarit, Neukirchen: Butzon& ,1976, (Alter Orient und Altes Testament).

Toboła Łukasz, Cykl Baala z Ugarit, opr. Andrzej Mrozek, Zdzisław Kapera, Kraków-Mogilany: The Enigma Press, 2008.

Ugaritc Narrative Poetry, ed. Simon B. Parker, Atlanta: Society of Biblical Literature, 1997.

Wyatt Nicolas, Religious Texts from Ugarit. The Words of Ilimilku and his Colleagues, Scheffield: The Biblical Seminar, 1998.

 

Źródła greckie i rzymskie:

 

Anonymous, The Homeric Hymns and Homerica with an English, translation by Hugh G. Evelyn-White, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1914 (Loeb, 496).

Aristophanes, Aristophanes Comoediae, ed. Frank W. Hall, William M. Geldart, vol. 2, Oxford: Clarendon Press, 1907.

Arystofanes, Komedie, przeł. i opr. Janina Łowińska-Tyszkowska, Warszawa: Prószyński i S-ka, 2003 (Biblioteka Antyczna).

Greek Lyric II: Anacreon, Anacreontea, Choral Lyric from Olympis to Alcman, vol. 2, translated by David A. Campbell, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1989 (Loeb, 143).

Herodot, Dzieje, przeł. Seweryn Hemmer, Warszawa: Czytelnik, 2005.

Herodotus, Histories with an English, translation by Alfred D. Godley, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1920 (Loeb, 117).

Hesiod, The Homeric Hymns and Homerica with an English, translation by Hugh G. Evelyn-White, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1914 (Loeb, 496).

Hezjod, Narodziny bogów, Prace i dnie, Tarcza Heraklesa, przeł. Jerzy Łanowski, Warszawa: Prószyński i S-ka, 1999 (Biblioteka Antyczna).

Homer, Iliada, przeł. Kazimiera Jeżewska, wyd. 14, Wrocław: Ossolineum, 1986.

Odyseja, przeł. Lucjan Siemieński, wyd. 11, Wrocław: Ossolineum, 2003.

Homer, The Iliad with an English, translation by Anton T. Murray, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1924 (Loeb, 170).

Homer, The Odyssey with an English, translation by Anton T. Murray, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1919 (Loeb, 104).

Liryka Starożytnej Grecji, opr. Jerzy Danielewicz, przeł. Włodzimierz Appel, Janina Brzostowska, Jerzy Danielewicz, Alicja Szastyńska-Siemion, wyd. 3, Wrocław: Ossolineum, 1987 (Biblioteka Narodowa), s. 3-51, 88-94, 171-201, 286-293, 346-364.

Pausanias, Pausaniae Graeciae Descriptio, vol. 3, Leipzig: Teubner, 1903.

Pauzaniasz, Na olimpijskiej bieżni i w boju, przeł. i opr. Janina Niemirska–Pliszczyńska, Wrocław: Ossolineum, 2004 (Arcydzieła Kultury Antycznej).

Pauzaniasz, W świątyni i w micie. Z Pauzaniasza Wędrówki po Helladzie księgi I, II, III i VII, przeł. i opr. Janina Niemirska -Pliszczyńska, Wrocław: Ossolineum, 2005 (Arcydzieła Kultury Antycznej).

Pauzaniasz, U stóp boga Appollona. Z Pauzaniasza Wędrówki po Helladzie księgi VIII, IX i X, przeł. Janina Niemirska-Pliszczyńska, Henryk Podbielski, opr. Henryk Podbielski, Wrocław: Ossolineum, 2005 (Arcydzieła Kultury Antycznej).

 

Opracowania:

 

A Dictionary of the Ugaritic Language in the Alphabetical Tradition, part.2, by Gregorio del Olmo Lete, Joaquin Sanmartin, trans. Wilfred G. E. Watson, Leiden-Boston: Brill, 2003.

Alban Gillan M. E., Melusine the serpent goddess in A. S. Byatt's Possession and in mythology, Lexington: Books, 2003.

Amico Erwin B., The Status of Women at Ugarit, Wisconsin: 1989.

Arend Walter, Die typischen Scenen bei Homer, ,,Problemata” 7: 1933, s. 28-54.

Astour Michael C., Hellenosemitica. An Ethnicul and Cultural Study in West Semitic Impact on Mycenaean Greece, Leiden: Brill Archives, 1965.

Brill's Encyklopedia of the Ancient Near World. New Pauly, ed. Hans Cancik, Helmut Schreider, vol. 2, Leiden-Boston: E. J. Brill, 2003.

Baumgarten Alfred I., The ,,Phoenician story” of Pilo of Bybos. A Commentary, Leiden: E. J. Brill, 1981.

Bogan Zachary, Homerus Έβραίζων sive comparatio Homeri cum scriptoribus sacris quoad normam loquendi, Oxford: Bogani, 1658.

Brown John P., Israel and Hellas, Berlin, New York: Watter, 1995.

Burkert Walter, The Greek Religion, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1985.

Burkert Walter, The Oriental Myth and Literature in i the Iliady, w: The Greek Renaissance of the Eighth Century B.C..Tradition and Innovation, ed. Richard Hagg, Stockholm: Distributior Paul Aströms Förlag, 1983.

Burkert Walter, The Orientaling Revolution Near Eastern Influence on Greek Culture in the Early Archaic Age, Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 1992.

Burkert Walter, The Structure and story in Greek Mythology and Ritual, Berkeley-Los Angeles: University of California, 1979.

Caquot Andre, Le dieu Asztar dans les textes de Ras Shamra, ,,Syria” 35: 1958, s. 45-60.

Caquot Andre, Sznycer Maurice, Herder Alexander, Textes ougaritiques, w: Mythes et legendes, Paris: Editions du Cerf, 1974.

Dahood Michael, Ancient Semitic Deities in Syria and Palestine, [w:] Le antiche divinita

Day John, Asherah in the Hebrew Bible and Northwest Semitic Literature, ,,Journal of Biblical Literature” 105: 1986, s. 360-380.

Day John, Why is Anat a Warrior and Hunter, w: The Bible and the Politics of Exegesis, red. D. Jobling, Cleveland 1991.

Day John, Anat: Ugarit's "Mistress of Animals", ,,The Journal of Near Eastern Studies”, 51:1992.

Der neue Pauly. Enzyklöpedie der Antiker, ed. Hans Cancik, Helmut Schneider, bd. 1, Stuttgart: E. J. Brill, 1996.

Dhorme Etienne, La religion assyro-babylonienne, Paris: J. Gabalda&, 1910.

Dictionary of Deities and Demons in the Bible, ed. Karl van der Toorn, Bernard Backing, Peter W. van der Horst, Leiden: E. J. Brill, 1995.

Dietrich Brian C., The Origins of greek religion, Berlin: De Gruyter, 1974.

Dirlmeier Franz, Homerisches Epos und Orient, ,,Rheinisches Museum für Philologe”, 98: 1955, s.18-37.

Dijstra Michael, The Some Cults of Greek Godesses and Female Daemons of Oriental Origin, ,,Alter Orient and Altes Testament” 233: 1995, s. 50-73.

Dussaud Rene, Les decouvertes de Ras Shamra et l'ancien Testament, Paris: P. Geuthne,1941.

Dussaud Rene, Les Religions des Httites et des Hourrites, des Phenicies et des Syriens, t. 2, Paris: Mana, 1949.

Eissfeldt Otto, Sanchunjaton von Berut und Ilumilku von Ugarit, Halle: Brill Archives, 1952.

Eliade Mircea, Historia wierzeń i idei religijnych. Od epoki kamiennej do misteriów eleuzyńskich, przeł. Stanisław Tokarski, t. 1, Warszawa: PAX, 1988.

Feldman Luis H., Homer and the Near East: The Rise of the Greek Genius, ,,The Biblical Archaeologist” 59: 1996, s. 57-82.

Foster Benjamin R., Before the Muses. An Anthology of Akkadian Literature, t. 1-2, Bethesda (Maryland): CDL Press, 1993.

Gantz Timothy, Early Greek Myth. A Guide to Literary and Artistic Sources, Baltimore: John Hopkinss University Press, 1993.

Gray John, The Desert God Attr in the Literature and Religion of Canaan, ,,The Journal of Near Eastern Studies” 8: 1949, s. 72-93.

Gray John, The Legacy of Canaan. The Ras Shamra texts and their relevance to the Old Testament, wyd. 2, Leiden: E. J. Brill, 1965.

Gruppe Otto, Die Griechische Mythologie und Religionsgesichte, t. 2, München, 1906.

Good Richard M., Love and Death in the Ancient Near East, red. H. Marks, R. M. Good, Guilford 1987, s. 137-142.

Gordon Cyrus H., Homer and Bible. The Origin and Character of East Mediterranean Literature, wyd. 2, Roma: Ventor,1967,

Gordon Cyrus H., Ugaritic Textbook, wyd. 2, Roma: Editrice Pontificia Universita Gregoriana, 1998.

Grondahl Franke, Die Personennamen der Texte aus Ugarit, Rome: Pontificium Institutum Biblicum,1967.

Güterbock Hans G., Kumarbi. Mythen vom churritischen Kronos aus den hethtischen Fragmenten zusammengestellt, übersetzt und erklärt, ,,American Journal of Archeology” 52: 1948, s.123-134.

Huffmon Henry, Amorite Personal Names in the Mari Texts, Baltimore 1965

Jacobs Vincent, Jacobs John R., The Myth of Mot and 'Al'eyan Ba'al, ,,The Harvard Theological Review” 38: 1945, s. 38-74.

Kramer Samuel N., The Sumerian Mythology, Philadelphia: Forgotten Books, 1944.

Krenkel Mark, Biblische Parallen zu Homeros, ,,Jahrbücher für Classische Philologie”, 137: 1888, s. 17-37.

Kumaniecki Kazimierz, Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, wyd. 3, Warszawa: PWN, 1992.

Levine Bernard A., de Tarragon John-Marie, Dead Kings and Rephaim: The Patrons of the Ugaritic Dynasty, ,,Journal of the American Oriental Society” 104:1984, s. 643-660.

Lewy Hans, Die semitischen Fremndwörter in Grieschischen, Berlin: Gunz, 1992

Margalit Baruch, Ugaritic Poem of AQHT, Berlin-New York: de Gruyter 1989.

Margalith Othniel, A New Type of Asherah-Figurine?, ,,Vetus Testamentum” 44: 1994, s.103-115.

May Herbert G., Homer and Bible. The Origin and Character of East Mediterranean Literature, New York: Press of M. Jatobs, 1955.

May Herbert G., The Patriarchal Idea of God, ,,Journal of Biblical Literature” 60: 1941, s. 110-136.

May Herbert G., Pattern and Myth in the Old Testament, „The Journal of Religion”, 21: 1941, s. 250-278.

Oppenheim Adolf L., A Ancient Mesopotamia. Portrait of a Dead Civilization, Chicago: University of Chicago Press,1977.

Patterson Gordon M., Ancient history: 4500 Bce to 500 Ce Essentials, New Jersey: Research & Eduction Assoc.,1990.

Popko Maciej, Religie starożytnej Anatolii, Warszawa: Iskry, 1980.

Popko Maciej, Wierzenia ludów starożytnej Azji Mniejszej. Mitologie, religie, światopogląd, Warszawa: Młodzieżowa Agencja Wydawnicza, 1990.

Pardee Dennis, Ugaritic Studies at the End of the 20th Century. Handbook of Ugaritic Studies by Wilfred G. E. Watson, Nicolas Wyatt Source, ,,The Bulletin of the American Schools of Oriental Research” 320: 2000, s. 45-86.

Parker Simon B., Ugaritic Literature and the Bible, ,,Near Eastern Archeology”, 63: 2000, s. 216-263.

Reiner Erica, Fortune-Telling in Mesopotamia, ,,The Journal of Near Eastern Studies”, 19: 1960, s. 23-35.

Smith Mark S., Ugaritic Studies and Israelite Religion. A Retrospective View, ,,Near Eastern Archeology” 65: 2002, s. 18-39.

Starr Omega M., Who Killed Cock Robin in the Tale of Aqhat the Youth?, ,,Folklore”, 87: 1976, s. 38-59.

Tallqvist Knut L., Akkadische Götterepitheta, Helsinki: Societas Orientalis Fennica, 1938.

The Cambridge ancient story, red. Iorwerth E. S. Edwards, wyd. 3, t. 1., Cambridge (Mass.), Harvard University Press, 2000.

The Oxford dictionary of classical myth and religion, ed. Simon P. Rice, Edwards Kearns, Now York: University Press, 2003.

Tyloch Witold, Mitologia i panteon ugarycki, „Euhemer” 1: 1975, s. 3-23.

Tyloch Witold, Poemat a walce Baala z Motem, „Euhemer” 6: 1964, s. 55-63.

Tyloch Witold, Religie Fenicji i Syrii, w: Zarys dziejów religii, wyd. 2, Warszawa PWN, 1968.

Tyloch Witold, Odkrycia w Ugarit a Stary Testament, Warszawa: PWN, 1980.

Tyloch Witold, Trzydzieści lat odkryć w Ras Szamra-Ugarit, „Euhemer” 4: 1960, s. 92-112.

Ullendorff Edward, Znaczenie Ugarit dla badań nad Starym Testamentem i kulturą Grecji Starożytnej, „Euhemer” 6: 2000, s. 3-14.

Walls Nicholas, The Goddess Allat in Ugaritic Mytil, Atlama 1992

West Martin L., Hesiod. Theogony, Oxford: Clarendon Press, 1966.

West Martin L., Hesiod's Titans, ,,The Journal of Hellenic Studies” 105: 1985, s. 154-175;

West Martin L., Hesiod. Works and Days, Oxford: Clarendon Press, 1978.

West Martin L., The Rise of the Greek Epic, ,,The Journal of Hellenic Studies”, 108: 1988, s.150-172.

West Martin L., Wschodnie Oblicze Helikonu. Pierwiastki zachodnioazjatyckie w greckiej poezji i micie, przeł. Michał Filipczuk, Tomasz Polański, Kraków: Homini, 2008.

Williams Walter G., The Ras Shamra Inscriptions and Their Significance for the story of Hebrew Religion, ,,The American Journal of Semitic Languages and Literatures” 51: 1935, s. 233-246.

van Selms Anne, Mariage and Family Life m Ugaritic Literature, Oxford: Clarendon Press 1954.

Virolleaud Charles, Anat et la genisse, „Syria” 17: 1936, s. 150-173.

Yaron Richard, A Document of Redemption from Ugarit, ,,Vetus Testamentum” 10: 1960, s. 60-87.

Autor: Aleksandra Krauze
Ostatnia aktualizacja: 18.01.2012, godz. 10:11 - Aleksandra Krauze-Kołodziej