Szamanizm grecki

 

     Szamanizm grecki to teoria powstała w ubiegłym stuleciu, mówiąca o oddziaływaniu kultury Scytów, koczowniczego ludu zamieszkującego północne wybrzeża Morza Czarnego, na grecką kulturę okresu archaicznego. Na skutek kontaktów ze Scytami, do których dochodziło podczas kolonizacji wybrzeży Pontu, Grecy mieliby przejąć poglądy na temat duszy charakterystyczne dla szamanizmu syberyjskiego, którego odgałęzieniem była religia scytyjska.

      W ramach koncepcji szamanistycznej wymienia się szereg greckich cudotwórców, filozofów oraz postaci mitologicznych, należących do epoki archaicznej, których legendy wykazują wiele punktów wspólnych z charakterystyką szamanów syberyjskich. Do grona „greckich szamanów" zalicza się m. in. filozofów Pitagorasa z Samos i Empedoklesa z Akragas oraz mitycznego śpiewaka Orfeusza. Za pomocą wpływów ze strony szamanizmu tłumaczono w ramach tej teorii różne zjawiska: narodziny ruchu orfickiego i poglądu mówiącego o antagonizmie duszy i ciała, pojawienie się w Grecji wędrownych czarodziei, którzy oferowali wtajemniczenia w misteria, a nawet genezę epiki heroicznej.

     Postaram się przedstawić rozwój teorii szamanizmu greckiego poprzez zarysowanie poglądów najbardziej znanych badaczy, którzy zajęli się tym zagadnieniem (Karl Meuli, Eric Dodds, Walter Burkert i Mircea Eliade. Mój referat będzie się składał z trzech części: (1) Na początku zdefiniuję terminy „szamanizm" i „szaman", aby następnie (2) wyjaśnić, co pozwoliło na stwierdzenie, że religia scytyjska miała charakter szamanistyczny oraz, jakie podobieństwa dostrzegali poszczególni badacze między szamanami a kolejnymi postaciami, które zaliczali do grona „greckich szamanów" (Aristeas z Prokonnezu, Hermotimos z Klazomenaj, Epimenides z Knossos, Pitagoras z Samos, Empedokles z Akragas, Orfeusz i in.); (3) Zakończę kilkoma uwagami krytycznymi na temat teorii szamanizmu greckiego, które pochodzą od badaczy sceptycznych względem całej teorii bądź tylko zaliczenia do „szamanów greckich" niektórych spośród wyżej wymienionych postaci.

 

 

     Zachęcam do zapoznania się z materiałami dodatkowymi, które zamieszczone są poniżej. Zawierają one wybrane fragmenty źródłowe, na których opiera się szamanistyczna interpretacja religii scytyjskiej (Herodot IV 73-75) oraz niektórych spośród tzw. szamanów greckich (pozostałe fragmenty). Każdy z nich ma swoją własną ciekawą legendę.

 

Materiały dodatkowe:

 

Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy sławnych filozofów, I 10 (tłum. I. Krońska, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 67-71).doc Diogenes Laertios, Żywoty i poglądy sławnych filozofów, I 10 (tłum. I. Krońska, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 67-71).doc

 

Diogenes Laertios, VIII 1 (Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. W. Olszewski i B. Kupis, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 471-493).doc Diogenes Laertios, VIII 1 (Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. W. Olszewski i B. Kupis, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 471-493).doc

 

Herodot, Dzieje, IV 13-15 (tłum. S. Hammer, Warszawa 1954, s. 278-279).doc Herodot, Dzieje, IV 13-15 (tłum. S. Hammer, Warszawa 1954, s. 278-279).doc

 

Diogenes Laertios, VIII 2 (Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. W. Olszewski i B. Kupis, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 494-505).doc Diogenes Laertios, VIII 2 (Żywoty i poglądy słynnych filozofów, tłum. W. Olszewski i B. Kupis, wyd. 2, Warszawa 1982, s. 494-505).doc

 

Herodot IV 73-75 (tłum. S. Hammer, Warszawa 1954, s. 300-301).doc Herodot IV 73-75 (tłum. S. Hammer, Warszawa 1954, s. 300-301).doc

Autor: Aleksandra Krauze
Ostatnia aktualizacja: 09.04.2009, godz. 15:31 - Aleksandra Krauze-Kołodziej