ARTYKUŁY/ARTICLES


  

Hubert SUSZEK (2007). Różnorodność wielości Ja. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 7-37.

 

Streszczenie: Wiele współczesnych teorii postrzega Ja nie jako strukturę monolityczną, lecz wieloraką, składającą się z aspektów, podsystemów, subosobowości. Istnieją różnice indywidualne w poziomie rozproszenia i złożoności struktury Ja. Artykuł przedstawia teorie, które biorą pod uwagę pluralizm zarówno Ja przedmiotowego, jak i Ja podmiotowego. Teorie te pochodzą głównie od psychologów społecznych, psychologów osobowości i psychoterapeutów. Wymienione zostały najczęściej proponowane rodzaje podsystemów Ja. Omówiono podmiotowe i przedmiotowe mechanizmy biorące udział w podtrzymywaniu integracji tożsamości.

Słowa kluczowe: pojęcie Ja, wielość Ja, wielorakość Ja, wieloaspektowość Ja, złożoność Ja, zmienność Ja, pluralizm Ja, dialogowe Ja, subosobowości, dysocjacja, polipsychizm, integracja.


  

Małgorzata DRAGAN (2007). Współwystępowanie zaburzenia po stresie traumatycznym i zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 39-55.

 

Streszczenie: W artykule omówiono zagadnienie współwystępowania zaburzenia po stresie traumatycznym (PTSD) i zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych. Przedstawiono przegląd badań epidemiologicznych oraz modeli teoretycznych wyjaśniających mechanizmy związku między PTSD a uzależnieniem od alkoholu i innych substancji psychoaktywnych. Zaprezentowano również badania, które poszukują odpowiedzi na pytanie o naturę relacji między tymi dwoma rodzajami zaburzeń.

Słowa kluczowe: zdarzenia traumatyczne, PTSD, zaburzenia związane z używaniem alkoholu/substancji psychoaktywnych, współwystępowanie zaburzeń psychicznych.


  

Anna M. ZIÓŁKOWSKA (2007). Symulowanie zaburzeń pamięci: natura, geneza i wykrywanie za pomocą testów neuropsychologicznych. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 57-74.

 

Streszczenie: Głównym tematem artykułu jest problematyka symulowania zaburzeń funkcjonowania pamięci. DSM-IV (APA, 1994) definiuje symulowanie jako zamierzone tworzenie pozornych lub znacznie wyolbrzymionych objawów somatycznych i/lub psychicznych, motywowane czynnikami zewnętrznymi, takimi jak chęć uniknięcia służby wojskowej lub pracy, uzyskania rekompensaty finansowej, uniknięcia odpowiedzialności karnej lub zdobycia narkotyków. W pierwszej części artykułu przedstawiono trzy główne modele wyjaśniające zjawisko symulowania, które opierają się na analizie motywacji leżącej u podłoża zjawiska. Druga część została poświęcona problematyce wykrywania symulowania zaburzeń pamięci. Opisano tu podstawowe plany badawcze oraz metody wykrywania symulowania, oparte na analizach sposobu reagowania i wyników uzyskanych w standardowych testach neuropsychologicznych.

Słowa kluczowe: symulowanie, zaburzenia pamięci.


  

Justyna OLSZEWSKA (2007). Wiedza i wyobraźnia a zjawisko fałszywej pamięci. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 75-87.

  

Streszczenie: Wiele współczesnych badań koncentruje się wokół problematyki fałszywej pamięci. Badania dotyczące pamięci epizodycznej pokazują wyraźny wpływ wyobraźni na implementacje niezaistniałych nigdy zdarzeń w ludzką pamięć (Pezdek, Hodge, 1999; Pentland, Hyman, 1996). W badaniu przeprowadzono dwa eksperymenty, których celem było ukazanie wpływu wcześniejszej wiedzy na pamięć bieżących informacji. Eksperyment 1 dotyczył przypominania informacji, natomiast eksperyment 2 - rozpoznawania. Zastosowano również dwa rodzaje instrukcji: wyobrażeniową oraz pojęciową na etapie przyswajania i odtwarzania informacji bieżących. W badaniu wcześniejsza wiedza została nabyta poprzez Tekst 1, którego badani uczyli się przez 1 tydzień. Wiedza bieżąca dostarczona była w postaci tekstu 2, który był uszczegółowioną wersją tekstu 1, ale nie zawierał wszystkich informacji wprost i został podany osobom badanym do przeczytania jeden raz. Wyniki potwierdziły wpływ wcześniejszej wiedzy oraz wpływ rodzaju instrukcji na pamięć bieżących informacji. Ponadto wykazano różnice w sposobie odzyskiwania informacji, jakim było przypominanie i rozpoznawanie. Przeprowadzone badania są próbą odpowiedzi na pytanie, czy wyobrażeniowe i pojęciowe warunki mają znaczenie dla powstawania fałszywych wspomnień w sytuacji, w której próbujemy oddzielić wiedzę bieżącą od wiedzy utrwalonej w schematach.

Słowa kluczowe: pamięć, wyobraźnia, przypominanie, rozpoznawanie.


  

Grzegorz WIĄCEK, Andrzej SĘKOWSKI (2007). Powodzenie w kształceniu integracyjnym a wybrane zmienne psychospołeczne - weryfikacja modelu teoretycznego. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 98-111.

 

Streszczenie: Kształcenie integracyjne wciąż stanowi zbyt mało zgłębioną dziedzinę edukacji. Wśród wielu jego charakterystyk, powodzenie tej formy kształcenia jest ważną cechą, której zbadanie pozwala na ulepszanie organizacji i prowadzenia kształcenia integracyjnego. W artykule zaprezentowana została weryfikacja teoretycznego modelu korelatów powodzenia w kształceniu integracyjnym. W modelu teoretycznym znalazło zastosowanie systemowe podejście w badaniu powodzenia oraz trzy wyodrębnione obszary jego potencjalnych korelatów - środowisko klasy szkolnej, środowisko rodzinne oraz osoba ucznia. W badaniach służących weryfikacji modelu, którymi objęto 13 klas integracyjnych, wzięli udział uczniowie pełnosprawni i niepełnosprawni, nauczyciele oraz rodzice. Wyniki wykazują zasadność systemowego podejścia do pomiaru powodzenia w kształceniu integracyjnym oraz jego uwarunkowań - uzyskano empiryczny model, który uwzględnia wszystkie elementy powodzenia i obszary uwarunkowań, choć nie wszystkie zakładane zmienne okazały się istotnie związane z powodzeniem kształcenia integracyjnego.

Słowa kluczowe: kształcenie integracyjne, powodzenie, psychospołeczne korelaty.


  

Katarzyna KNOPP (2007). Inteligencja emocjonalna a temperament studentów oraz postawy rodzicielskie ich matek i ojców. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 113-133.

 

Streszczenie: Punktem wyjścia w prezentowanym artykule jest założenie, że inteligencja emocjonalna rozwija się w wyniku aktywności własnej jednostki. Aktywność ta jest wyznaczana m.in. poprzez cechy temperamentu oraz oddziaływania środowiska rodzinnego, którego ważnym aspektem są postawy rodzicielskie. W badaniach wzięło udział 201 studentów w wieku 20-26 lat. Wykorzystano w nich dwa testy autorstwa A. Matczak, J. Piekarskiej i E. Studniarek, kwestionariusz DOTS-R M. Windle'a i R. M. Lernera, w polskiej adaptacji M. Śliwińskiej, B. Zawadzkiego i J. Strelaua, oraz kwestionariusz PCR A. Roe i M. Siegelmana, w polskiej adaptacji W. S. Kowalskiego. Wyniki wykazały dodatnią zależność pomiędzy inteligencją emocjonalną a pozytywnym nastrojem, elastycznością oraz rytmicznością w zakresie snu. Ponadto w grupie kobiet istotne związki dodatnie zanotowano w odniesieniu do zbliżania się oraz rytmiczności w zakresie codziennych nawyków. U mężczyzn inteligencja emocjonalna ujemnie korelowała z ogólnym poziomem aktywności. Stwierdzono też korelacje między inteligencją emocjonalną osób badanych a niektórymi postawami rodzicielskimi ich matek i ojców (głównie postawą kochającą i odrzucającą). W grupie kobiet zaobserwowano ponadto ujemny związek inteligencji emocjonalnej z dużym nasileniem postawy liberalnej matek, zaś w przypadku mężczyzn - postawy ochraniającej ojców.

Słowa kluczowe: inteligencja emocjonalna, temperament, środowisko rodzinne, postawy rodzicielskie.


  

Alicja GROCHOWSKA (2007). Temperament a reakcje na reklamy stymulujące. Roczniki Psychologiczne, 10, 2, 135-159.

 

Streszczenie: Utwory literackie, muzyczne, plastyczne, a także reklama mogą być badane ze względu na ich wartość stymulacyjną. Zarówno formalne, jak i treściowe cechy tych dzieł mogą wywoływać pobudzenie. W niniejszym artykule badano wpływ ekstrawersji, neurotyzmu i psychotyzmu na reakcje na reklamę o zabarwieniu erotycznym, rozumianą jako stymulującą. Badani studenci (N = 95) oglądali trzy reklamy prasowe różniące się natężeniem bodźców stymulujących. Za pomocą poligrafu Lafayette LX-3000W mierzono natężenie reakcji psychofizjologicznych (tętno, amplituda EDA, amplituda oddechu) i oceny emocjonalno-poznawcze (na skalach dyferencjału semantycznego). Prezentowane reklamy wywoływały silniejsze pobudzenie fizjologiczne u introwertyków i neurotyków niż u ekstrawertyków i u osób zrównoważonych emocjonalnie. Zrównoważeni introwertycy, neurotyczni ekstrawertycy i nisko psychotyczni introwertycy wysoko oceniali reklamy silnie stymulujące.

Słowa kluczowe: temperament, emocje, reklama.

 

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 10.03.2013, godz. 16:38 - Karol Juros