ARTYKUŁY // ARTICLES


 

 

Jerzy GOŚCINIAK, Michał MOCEK (2008). Narcyzm i patologia narcystyczna w ujęciu psychologii self Heinza Kohuta // Narcissim and narcissistic pathology in Heinz Kohut’s self psychology Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 7-26.

 

Streszczenie: W artykule przedstawiono podstawowe pojęcia i założenia psychologii self Heinza Kohuta. Scharakteryzowano dwubiegunowe self oraz warunki i procesy, w jakich zachodzi jego dwutorowy rozwój. Na ich podstawie wyjaśniono zagadnienie i rolę narcyzmu, analizując jego transformację w dojrzałe i patologiczne formy.

Słowa kluczowe: dwubiegunowe self, narcyzm, narcystyczne zaburzenia osobowości.

 


 

 

Olga SAKSON-OBADA (2008). Rozwój Ja cielesnego w kontekście wczesnej relacji z opiekunem // Development of the body Ego in the context of the early relationship with a caregiver Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 27-44.

 

Streszczenie: W artykule poruszono zagadnienie wpływu wczesnej relacji z opiekunem na sposób funkcjonowania Ja cielesnego. Zaproponowano autorską próbę konceptualizacji pojęcia Ja cielesnego, w której główny nacisk położono na funkcje (doznawanie, interpretacja, regulacja) pełnione przez tę instancję oraz treści (doznania, potrzeby cielesne, stany emocjonalne, poczucie tożsamości) będące przedmiotem jej opracowania. Omówiono rozwój poszczególnych reprezentacji doświadczeń cielesnych przyjmując, że ich jakość jest uzależniona od zdolności opiekuna do wspierania rozwoju funkcji przypisanych Ja cielesnemu. Opisano także znaczenie reprezentacji doświadczeń cielesnych dla poczucia tożsamości fizycznej, będącego fenomenologicznym kryterium funkcjonalności (tzw. siły) Ja cielesnego.

Słowa kluczowe: ja cielesne, doświadczanie ciała, doznania, poczucie tożsamości cielesnej.

 


 

 

Stanisława TUCHOLSKA (2008). Zjawisko hazardu patologicznego i jego uwarunkowania // Pathological gambling and its determinants Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 45-68.

 

Streszczenie: Hazard jest obecnie popularną i legalną formą aktywności podejmowaną przez ludzi na całym świecie. Wprowadzone w ostatnim okresie zmiany prawne dotyczące gier losowych, większa ich dostępność z racji rozpowszechnienia salonów gier sprawiły, że coraz częstsze są przypadki uzależnienia od hazardu. W tej sytuacji istnieje potrzeba lepszego poznania, czym jest hazard patologiczny. Prezentowany artykuł jest poświęcony tej tematyce. W literaturze przedmiotu najczęściej traktuje się jako synonimiczne takie określenia, jak hazard kompulsywny, hazard patologiczny, hazard problematyczny. Hazard patologiczny jest zjawiskiem złożonym. Definiując hazard, tradycyjnie zwraca się raczej uwagę na skutki ekonomiczne i społeczne, a nie na proces czy też naturę zjawiska. Klinicyści natomiast koncentrują się na negatywnych następstwach aktywności hazardowej, proponują typologie i opracowują definicje, które mogą być przydatne do bardziej adekwatnej operacjonalizacji tego konstruktu, jakim jest hazard. Krytyczna analiza literatury przedmiotu pozwoliła na wyodrębnienie czynników, które mogą warunkować rozwój patologicznego hazardu. Są to czynniki: rodzinne/genetyczne, socjodemograficzne (np. wiek, płeć, pochodzenie etniczne, rodzaj gry losowej), podmiotowe (np. osobowość, reakcje biochemiczne, procesy poznawcze, stany psychiczne) oraz religijne/duchowe.

Słowa kluczowe: hazard, patologiczny hazard, czynniki ryzyka.

 


 

 

Małgorzata STYŚKO (2008). Wpływ charakterystyk sprawcy i ofiary na przypisywanie sprawcy moralnej odpowiedzialności // The impact of the perpetrator’s and the victim’s characteristics on moral responsibility attributions Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 69-86.

 

Streszczenie: Zgodnie z modelem opartym na koncepcjach obronnej atrybucji odpowiedzialności i stereotypizacji oraz na wcześniejszych badaniach (Styśko, 2006, 2007), w pewnych okolicznościach nietenden-cyjne lub tendencyjnie przychylne sądy wobec sprawcy z negatywnie stereotypizowanej grupy (efekt anihilacji) mogą być wyjaśniane użyciem poznawczej strategii służącej redukcji wysokiego poziomu zagrożenia i przywróceniu utraconej kontroli. W niniejszym artykule prezentuję kolejne badanie oparte na założeniach tego modelu. W eksperymencie z użyciem procedury komputerowej, obejmującym 107 licealistek, w którym prezentowana ofiara była podobna do obserwatora, uczestniczki przypisywały podobny stopień odpowiedzialności sprawcy należącemu i nie należącemu do negatywnie stereotypizowanej grupy (dresiarzy). Kiedy ofiara była prezentowana jako niepodobna, ale równie angażująca emocjonalnie (dziecko), sprawcy-dresiarzowi przypisywano nawet mniej odpowiedzialności niż niedresiarzowi.

Słowa kluczowe: atrybucja winy, stereotyp, odniesienie zdarzenia do Ja, ofiara, efekt anihilacji.

 


 

 

Sylwiusz RETOWSKI, Maria KAŹMIERCZAK (2008). Osobowościowe predyktory zachowań etosowych w organizacji // Personality predictors of organizational citizenship behaviors Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 87-104.

 

Streszczenia: W badaniu prezentowanym w niniejszym artykule testowano, w jakim stopniu nasilenie empatii w pracy, poczucie kontroli oraz poczucie własnej skuteczności są związane z zachowaniami etosowymi ukierunkowanymi na ludzi oraz na organizację. Dane zebrano na próbie 313 osób pracujących w różnych zawodach. Użyto dwie podskale zachowań etosowych: zachowań skierowanych na ludzi oraz zachowań skierowanych na organizację. Wykorzystano także polskie wersje kwestionariuszy mierzących empatię w pracy, poczucie kontroli oraz własnej skuteczności. Uzyskane wyniki analizy regresji wskazują, że jedynie empatia w pracy oraz poczucie własnej skuteczności są dobrymi predykatorami zachowań etosowych. Ani ogólne poczucie kontroli, ani poczucie kontroli w pracy nie mają istotnego związku z zachowaniami etosowymi. Ogólnie mówiąc, kontrolowane zmienne osobowościowe okazały się lepszymi predykatorami zachowań etosowych ukierunkowanych na ludzi (R = 32%) niż na organizację (R = 22%). Empatia w pracy okazała się najsilniejszym predykatorem zachowań etosowych. Istotne różnice pomiędzy różnymi grupami zawodowymi sugerują, że w dalszych badaniach nad zachowaniami etosowymi warto porównywać homogeniczne grupy zawodowe.

Słowa kluczowe: zachowania etosowe (OCB), empatia w pracy, poczucie kontroli, poczucie własnej skuteczności.

 


 

 

Andrzej FALKOWSKI, Alicja GROCHOWSKA (2008). Wpływ emocji na ocenę i pamięć reklamy: badania w paradygmacie wstecznego kształtowania pamięci // The effect of emotions on evaluation and memory of print advertisement: An empirical study in the backward framing paradigm Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 107-133.

 

Streszczenie: Prezentowane badanie składało się z dwu części. W pierwszej z nich zostało sprawdzone, jak emocje wpływają na ocenę reklamy, ocenę marki i pamięć informacji o produkcie. Druga część dotyczyła wstecznego kształtowania pamięci: odpowiadała na pytanie, jak zostaje zniekształcona pamięć ocen marki, ocen produktu i informacji o produkcie pod wpływem później napływającej informacji, w zależności od siły emocji, jakie wzbudza reklama. Zastosowano dwa konteksty spostrzegania reklamy: spostrzeganie reklamy ze względu na jej atrakcyjność oraz markę. Wykorzystano trzy reklamy: autobiograficzną odnoszącą się do wspomnień pozytywnych, autobiograficzną odnoszącą się do wspomnień negatywnych i neutralną nieautobiograficzną. Jako informację zniekształcającą wykorzystano inną formę komunikatu perswazyjnego (ulotka reklamowa). Wyniki wykazały wpływ treści autobiograficznych na emocje wywołane reklamą oraz na oceny reklamy i marki. Pamięć reklam wywołujących silniejsze emocje ulegała mniejszym zniekształceniom niż pamięć reklam wywołujących emocje słabsze.

Słowa kluczowe: zniekształcenia pamięciowe, sieciowa struktura emocji, reklama.

 


 

 

Weronika ŻYBURA (2008). Zachowania komunikacyjne polityków - kobiet i mężczyzn // Communication behaviours of female and male politicians Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 137-158.

 

Streszczenia: Celem badań była próba odpowiedzi na pytanie o cechy publicznych zachowań komunikacyjnych aktywistów politycznych - kobiet i mężczyzn. Przeprowadzono dwa badania, których przedmiotem uczyniono zachowania komunikacyjne polityków (kobiet i mężczyzn), analizowane ze względu na rodzaj poruszanej problematyki (badanie 1) i sposób autoprezentacji (badanie 2). Łącznie analizowano 120 przekazów komunikacyjnych (po 60 w każdym z badań) polityków różniących się płcią i przynależnością do ugrupowań politycznych. Uzyskane wyniki wskazują na brak istotnych statystycznie różnic pomiędzy politykami mężczyznami a politykami - kobietami zarówno w zakresie podejmowanej problematyki, jak i ujawnianych strategii autoprezentacji obronnej (obrona przez atak i obrona przez unikanie). Jakkolwiek w odniesieniu do techniki autoprezentacji asertywnej zaobserwowano zróżnicowanie międzygrupowe na poziomie tendencji, techniki asertywne w większym stopniu ujawniane były przez mężczyzn.

Słowa kluczowe: role płciowe, polityka, zachowania komunikacyjne.

 


 

 

Sławomir ŚLASKI (2008). Osobowościowe i społeczne problemy uczestników więziennej terapii uzależnienia od alkoholu − „Atlantis” // Personality and social problems of the participants   of the penitentiary therapy of alcohol addiction − “Atlantis” Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 159-174.

 

Streszczenie: W badaniach postawiono ogólną hipotezę, że osoby uczestniczące w programie leczenia uzależnień w zakładzie karnym przejawiają więcej problemów psychologicznych, społecznych, prawnych i medycznych niż osoby uzależnione poza więzieniem. Za pomocą Testu Przymiotników i wywiadu zbadano grupę eksperymentalną - 118 więźniów uzależnionych od alkoholu i uczestniczących w psychoterapii - „Atlantis", a także grupę kontrolną 29 osób uzależnionych od alkoholu i uczestniczących w psychoterapii poza zakładem karnym. Stwierdzono, że więźniowie charakteryzują się następującymi problemami: popełnili czyny karalne przeciwko rodzinie, mieniu i czyny zabójstwa, wykazują bardzo niski poziom samokrytyki w zakresie swoich problemów interpersonalnych, rodzinnych, z przemocą i somatycznych, przejawiają duże nasilenie postaw obronnych i samokontroli zachowania, prezentują niski poziom dążeń i osiągania celów związanych z utrzymywaniem abstynencji alkoholowej. W przyszłych badaniach należy uwzględnić szerszą diagnozę struktury osobowości - całej sfery emocjonalnej, a także sfery poznawczej osób poddających się psychoterapii uzależnień w więzieniu.

Słowa kluczowe: uzależnienie od alkoholu, więźniowie.

 


 

 

Marcin WNUK (2008). Porównanie egzystencjalnych oraz religijno-duchowych aspektów funkcjonowania studentów i osób uzależnionych od alkoholu // Comparison of existential and religious-spiritual aspects of students' and alcohol addicts' functioning Roczniki Psychologiczne // Annals of Psychology, 11, 2, 175-189.

 

Streszczenie: Celem przeprowadzonego projektu badawczego było zbadanie, czy pomiędzy studentami i anonimowymi alkoholikami istnieje różnica w poczuciu sensu życia, w częstotliwości doświadczeń duchowych oraz w różnych aspektach religijności (orientacji religijnej, sile przekonań religijnych, częstotliwości modlitwy oraz uczestniczenia we mszy świętej, religijnych sposobach radzenia sobie ze stresem). Dodatkowym celem było sprawdzenie prawdziwości założenia, że pomiędzy częstotliwością przeżyć duchowych i poczuciem sensu życia, religijnością i poczuciem sensu życia oraz religijnością i częstotliwością przeżyć duchowych istnieją pozytywne zależności. Przebadano 70 uczestników spotkań grup Anonimowych Alkoholików oraz 53 studentów Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu. Zastosowano następujące narzędzia badawcze: Skalę Siły Przekonań Religijnych, Skalę Orientacji Religijnej, Skalę Religijnych Sposobów Radzenia Sobie ze Stresem, Skalę Codziennych Doświadczeń Duchowych, Skalę Poczucia Sensu Życia oraz jednopytaniowe skale dotyczące częstotliwości modlitwy oraz udziału we mszy świętej. W porównaniu ze studentami anonimowi alkoholicy mają większą siłę przekonań religijnych i wewnętrzną oraz zewnętrzną personalną motywację religijną, częściej się modlą i częściej korzystają z religijnych, pozytywnych sposobów radzenia sobie ze stresem oraz częściej doświadczają przeżyć duchowych. U studentów stwierdzono pozytywne związki pomiędzy częstotliwością przeżyć duchowych i religijnością, częstotliwością przeżyć duchowych i poczuciem sensu życia, jak również między częstotliwością modlitwy oraz religijnością zewnętrzną motywowaną społecznie a poczuciem sensu życia.

Słowa kluczowe: duchowość, religijność, poczucie sensu życia, studenci, anonimowi alkoholicy.

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 16.01.2013, godz. 15:34 - Karol Juros