ARTYKUŁY //  ARTICLES


 

Oleg GORBANIUK (2009). Stabilność struktury i profili postrzeganych cech osobowości polskich polityków. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 7-39.

 

Streszczenie: Celem prezentowanych w artykule dwuetapowych badań była odpowiedź na pytania: (1) jakie są wspólne wymiary postrzegania osobowości polskich polityków oraz (2) czy kampania wyborcza wpływa na strukturę i profile postrzegania ich cech osobowości. W badaniach przeprowadzonych na początku (kwiecień 2007) i pod koniec (październik 2007) kampanii wyborczej do sejmu respondenci opisywali (za pomocą list przymiotnikowych, wzorowanych na podejściu leksykalnym w teorii cech) osobowość 24 najbardziej rozpoznawalnych polskich polityków. W pierwszym etapie zbadano łącznie 390 osób, natomiast w drugim - 557 osób. Na podstawie analizy głównych składowych zidentyfikowano wspólne wymiary postrzegania osobowości polityków, które określono jako Kompetencja, Impulsywność/Brak ugodowości, Uczciwość i Ekstrawersja. Analiza równań strukturalnych wykazała, że ogólna struktura postrzegania osobowości polityków nie uległa zasadniczym zmianom podczas kampanii wyborczej. Zmieniło się natomiast postrzeganie czołowych postaci polskiej sceny politycznej. Ustalone prawidłowości skonfrontowano z literaturą przedmiotu i wytyczono kierunki przyszłych badań nad percepcją cech osobowości polityków.

 

Słowa kluczowe: podejście leksykalne, percepcja społeczna, osobowość, wizerunek polityków, stabilność percepcji cech osobowości, kampania wyborcza.

 


  

Piotr PRÓCHNIAK (2009). Wartości preferowane przez policjantów z jednostek specjalnych KFOR. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 41-54.

 

Streszczenie: Celem badań było poznanie wartości (w kategoryzacji S. Schwartza) preferowanych przez policjantów przygotowujących się do pełnienia misji pokojowej w Kosowie (KFOR - Kosovo Force) na tle innych grup społeczno-zawodowych. W badaniach wzięło udział 89 policjantów (antyterrorystów, pirotechników, detektywów z Centralnego Biura Śledczego), 58 osób, które nie podejmują wysokiego ryzyka w swojej pracy, 50 osób podejmujących ekstremalne ryzyko sportowe (spadochroniarze) i 61 osób podejmujących ryzyko antyspołeczne (więźniowie skazani za napaść z użyciem niebezpiecznego narzędzia). Badane osoby wypełniały Kwestionariusz Wartości Schwartza. Policjanci uzyskali wyższe wyniki, w porównaniu z osobami, które nie podejmują ryzyka w swojej pracy zawodowej, w następujących skalach wartości: Stymulacja, Hedonizm, Konformizm, Bezpieczeństwo. W porównaniu z osobami uprawiającymi sporty ekstremalne policjanci uzyskali wyższe wyniki w takich skalach wartości, jak Tradycja, Uniwersalizm, Życzliwość, Bezpieczeństwo. Wartości, które odróżniają policjantów i przestępców, to: Stymulacja, Kierowanie sobą, Tradycja, Życzliwość, Konformizm, Uniwersalizm, Bezpieczeństwo (policjanci uzyskali wyższe wyniki w porównaniu z przestępcami).

 

Slowa kluczowe: policjanci, podejmowanie ryzyka, wartości.

 


  

Alina KAŁUŻNA-WIELORÓB (2009). Typy „marzycielek" wśród kobiet w wieku średnim. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 55-82.

 

Streszczenie: Artykuł przedstawia wyniki badania, którego celem było wyróżnienie typów „marzycielek", uwzględniające zmianę marzeń w rozwoju od okresu adolescencji do wieku średniego. Znaczenie terminu „marzenie" ustalono na podstawie analizy rozumienia tego u różnych autorów. Dla usytuowania marzeń w biegu życia posłużono się koncepcją D. Levinsona. W analizie wyników przyjęto eklektyczną kategoryzację marzeń. Omówiono kryzys połowy życia i jego związki z marzeniami. W badaniach uczestniczyły kobiety w wieku 35-50 lat z wykształceniem średnim i wyższym. Grupa liczyła 112 osób. Zastosowano następujące metody badania: wywiad strukturyzowany, Kwestionariusz Kryzysu Połowy Życia dla Kobiet P. Olesia i M. Baranowskiej (2003), metoda analizy skupień. Biorąc pod uwagę takie kryteria, jak treść marzeń młodzieńczych oraz aktualnych, poczucie realizacji marzenia młodzieńczego, źródło i stopień konkretyzacji marzeń młodzieńczych, śmiałość (rozmach) marzeń aktualnych i wiarę w to, że uda się je zrealizować, wyróżniono pięć typów marzycielek: stabilne tradycyjne, ewoluujące tradycyjno-autonomiczne, stabilne autonomiczne, ewoluujące autonomiczne, umiarkowanie stabilne tradycyjno-autonomiczne. Przeanalizowano również związki wyodrębnionych typów z wymiarami Kwestionariusza Kryzysu Połowy Życia dla Kobiet.

 

Słowa kluczowe: marzenia, kryzys połowy życia, wiek średni, kobiety.

 


  

Marta MAKARA-STUDZIŃSKA, Justyna MORYLOWSKA (2009). Rola doświadczania przemocy w dzieciństwie w podejmowaniu zachowań ryzykownych w okresie adolescencji. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 83-101.

  

Streszczenie: Celem niniejszego artykułu jest próba określenia związku pomiędzy doświadczeniem przemocy w dzieciństwie a zachowaniami ryzykownymi dla zdrowia i życia wśród polskiej młodzieży. Grupę badaną stanowili pacjenci (w wieku 14-18 lat) kilkunastu polskich placówek zajmujących się leczeniem młodzieży przejawiającej zachowania ryzykowne. W badaniu wykorzystano Inwentarz Wczesnej Traumy (ETI) oraz Skalę Zachowań Zdrowotnych konstrukcji własnej. Wyniki wskazują, że młodzież po próbach samobójczych oraz nadużywająca środków psychoaktywnych najczęściej doświadczała w dzieciństwie przemocy fizycznej, zaś młodzież z zaburzeniami odżywiania - przemocy emocjonalnej oraz seksualnej.

 

Slowa kluczowe: krzywdzenie dzieci, zachowania ryzykowne, adolescencja.

 


  

Maria CHUCHRA (2009). Obraz brzemienia rodziny z osobą chorą na schizofrenię. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 103-128.

 

Streszczenie: Naukowe zainteresowanie rodziną chorych na schizofrenię ma swoistą historię. W latach czterdziestych w systemie rodzinnym upatrywano główną przyczynę tej choroby. Obwinianie rodziny za spowodowanie choroby przerodziło się następnie w oskarżanie o powodowanie jej nawrotów. Akcentowane obecnie teorie genetyczne także nie rozwiązują problemu, gdyż rodzice czują się winni z powodu swoich genów. Z czasem zaczęto dostrzegać, że rodzina dźwiga materialne, emocjonalne i społeczne konsekwencje choroby, a ciężar opieki nad chorym nazwano „brzemieniem rodziny". W tym kontekście doszło do rozwoju tendencji przeciwstawnych, nastawionych na niesienie pomocy i wsparcia rodzinom z chorym na schizofrenię. Celem niniejszego artykułu jest ukazanie, jak trudnym i złożonym problemem jest życie z człowiekiem chorym psychicznie w rodzinie. Artykuł składa się z dwóch części; w pierwszej nakreślono ogólnie funkcjonowanie rodziny w sytuacji zachorowania jednego z jej członków, w drugiej natomiast przybliżono rozumienie brzemienia i czynników z nim związanych.

 

Slowa kluczowe: schizofrenia, brzemię rodziny.

 


  

Anna BRYTEK-MATERA, Edyta CHARZYŃSKA (2009). Związek pomiędzy niezadowoleniem z ciała i zmiennymi psychospołecznymi współwystępującymi z zaburzeniami odżywiania. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 129-150.

 

Streszczenie: Celem badania była ocena związków między niezadowoleniem z własnego ciała a wybranymi zmiennymi osobowościowymi u osób z zaburzeniami odżywiania. Metoda: Przebadano 109 pacjentek spełniających kryteria jadłowstrętu psychicznego (n = 65) oraz żarłoczności psychicznej (n = 44) według DSM-IV. Grupę kontrolną stanowiło 65 zdrowych kobiet. W badaniach posłużono się Skalą Niezadowolenia z Własnego Ciała Kwestionariusza Zaburzeń Odżywiania, Kwestionariuszem Poczucia Własnej Wartości, Skalą Samowyrażania i Kontroli, Szpitalną Skalą Lęku i Depresji oraz Skalą Poczucia Umiejscowienia Kontroli. Wyniki: W badanej grupie pacjentek z anoreksją odnotowano znacząco niższy poziom niezadowolenia z własnego ciała, eksterioryzacji złości, zewnętrznego poczucia umiejscowienia kontroli oraz wiary w szczęście/przypadek w porównaniu z grupą pacjentek chorych na bulimię. Kobiety z jadłowstrętem psychicznym miały dodatkowo istotnie wyższy poziom rodzinnego poczucia własnej wartości oraz wewnętrznego poczucia umiejscowienia kontroli. U osób z anoreksją stwierdzono związki między niezadowoleniem z własnego ciała a: wiekiem (r = 0,440; p<0,01), rodzinnym poczuciem własnej wartości (r = -0,433; p<0,01) oraz zawodowym poczuciem własnej wartości (r = -0,412; p<0,01). W grupie kobiet z żarłocznością psychiczną niezadowolenie z własnego ciała pozostało zależne od eksterioryzacji złości (r = 0,434; p<0,01), kontroli w uzewnętrznianiu złości (r = 0,350; p<0,01), ogólnego poczucia własnej wartości (r = -0,438; p<0,01) oraz rodzinnego poczucia własnej wartości (r = -0,364; p<0,05). Wnioski: W przypadku osób z jadłowstrętem i bulimią psychiczną szczupła sylwetka wpływa na obraz siebie. Niezadowolenie z wizerunku własnego ciała należy traktować jako jeden z czynników wpływających na rozwój psychopatologii zaburzeń odżywiania.

 

Słowa kluczowe: niezadowolenie z ciała, samoocena, ekspresja złości, lokalizacja kontroli, depresja, lęk, zaburzenia odżywiania.

 


  

Jarosław PIOTROWSKI, Magdalena ŻEMOLTEL-PIOTROWSKA (2009). Kwestionariusz Roszczeniowości. Roczniki Psychologiczne, 12, 2, 151-177.

 

Streszczenie: Niniejszy artykuł przedstawia Kwestionariusz Roszczeniowości (KR). Mierzy on postawy roszczeniowe, rozumiane jako gotowość do wysuwania żądań i koncentrowanie się na obronie własnych praw. W skład kwestionariusza wchodzą trzy skale: skala walki o swoje - mierząca skłonność do walki o swoje prawa, skala wiary w obligacje - mierząca przekonanie, że świat to sieć wzajemnych obligacji między jednostkami i instytucjami, oraz skalę mściwości - mierzącą trudność w darowywaniu krzywd. Badania (N = 767) wskazują, że metoda cechuje się wysoką spójnością i zadowalającą stabilnością. Roszczeniowość właściwa korelowała dodatnio z samooceną, zadowoleniem z życia, indywidualizmem, narcyzmem i wewnętrznym umiejscowieniem kontroli. Wiara w obligacje korelowała dodatnio z kolektywizmem i zewnętrznym umiejscowieniem kontroli, a ujemnie z samooceną i zadowoleniem z życia. Mściwość korelowała dodatnio z narcyzmem; nie korelowała ani z samooceną, ani z zadowoleniem z życia.

 

Słowa kluczowe: roszczeniowość, konstrukcja skali.

 

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 17.01.2013, godz. 18:31 - Karol Juros