ARTYKUŁ DYSKUSYJNY


   

Jadwiga M. RAKOWSKA (2011). Użyteczność kliniczna interwencji psychoterapeutycznych wspartych empirycznie. Roczniki Psychologiczne, 14, 1, 7-22. 

 

Streszczenie: Skuteczność psychologicznych interwencji jest badana według planu eksperymentalnego, w warun­kach laboratoryjnych, aby uzyskać wysoką trafność wewnętrzną. Te badania cechują się niską traf­nością zewnętrzną. Ruch promowania praktyki klinicznej opartej na dowodach naukowych wiąże się z oczekiwaniem, że interwencje, które uzyskały wsparcie empirycznie w warunkach labora­toryjnych, będą stosowane w warunkach naturalnych praktyki klinicznej. Tu pojawia się problem ich użyteczności. Dyskutowane są dwie metody badania użyteczności interwencji wspartych empi­rycznie w warunkach naturalnych praktyki klinicznej, oparte na porównaniu grup. Jako alternatyw­na metoda badania zarówno użyteczności interwencji wspartych empirycznie, jak i interwencji sto­sowanych rutynowo w praktyce klinicznej jest proponowana metoda oparta na badaniu indywidual­nego przypadku.

Slowa kluczowe: psychologiczne interwencje wsparte empirycznie, użyteczność kliniczna inter­wencji psychologicznych, metody badania użyteczności klinicznej interwencji psychologicznych, badania indywidualnego przypadku.

 


 

 

ARTYKUŁY // ARTICLES


    

Monika DEKOWSKA, Piotr JAŚKOWSKI (2011). W świecie masek, czyli o tym, jak osoby z autyzmem spostrzegają ludzką twar. Roczniki Psychologiczne, 14, 1, 91-125.

 

Streszczenie: Ludzka twarz jest jednym z najważniejszych bodźców o charakterze społecznym. Dzięki jego szyb­kiej i efektywnej analizie jesteśmy w stanie ocenić atrakcyjność fizyczną, poziom inteligencji, nie­które cechy osobowości, zamiary i stany mentalne danej osoby, a także jej nastrój. Przede wszyst­kim jednak prawidłowa interpretacja wyrazu twarzy partnera interakcji warunkuje powodzenie w nawiązaniu i utrzymaniu zadowalającego obie strony kontaktu społecznego. Deficyt kontaktów społecznych jest z kolei jednym z trzech głównych komponentów autyzmu. Niniejszy artykuł pre­zentuje zatem krytyczny przegląd najnowszych badań dotyczących percepcji twarzy u osób zdia-gnozowanych w ramach autystycznego spektrum zaburzeń (ASD). Przytoczone wyniki sugerują atypowy sposób przetwarzania ludzkiego oblicza u dzieci oraz u dorosłych z autyzmem, a także istnienie anomalii strukturalno-funkcjonalnych w obszarach mózgu odpowiadających za percepcję twarzy i emocji u osób z autyzmem. W artykule została podjęta próba interpretacji zaprezentowa­nych wyników w kontekście prawidłowego rozwoju percepcji twarzy oraz dwóch poznawczych teorii autyzmu, tj. deficytu centralnej koherencji Uty Frith i braku teorii umysłu Simona Barona--Cohena. Wskazano również na nowe kierunki badań nad problemem spostrzegania ludzkiej twarzy u osób z autyzmem.

Słowa kluczowe: percepcja twarzy, percepcja emocji, autystyczne spektrum zaburzeń (ASD), za­kręt wrzecionowaty (FFA), ciało migdałowate (AMY), techniki neuroobrazowania mózgu, poten­cjały wywołane (ERP), poznawcze teorie autyzmu.

 


  

Ewa RZECHOWSKA (2011).  Podejście procesualne: warianty badań nad procesami w mikro- i makroskaliRoczniki Psychologiczne, 14, 1, 127-157.

 

Streszczenie: Psychologowie rozwojowi różnią się sposobem definiowania rozwoju, rodzajem stosowanych pro­cedur badawczych, charakterem uzyskiwanych obrazów zjawisk (budowanie uśrednionego statycz­nego modelu zjawiska vs wielościeżkowego modelu transformacji zjawiska). Celem artykułu jest prezentacja podejścia procesualnego, nawiązującego do wariantów metody mikrogenetycznej L. S. Wygotskiego i K. Dunckera. Podejście procesualne jest autorską propozycją, stanowiącą jeden z przykładów rozwiązań oferowanych w ramach tzw. eksperymentalno-teoretycznej psychologii (Fischer, Bidell, 2006). Opiera się na formułowaniu teoretyczno-rozwojowych i merytorycznych podstaw badań oraz na pogłębionych empirycznych poszukiwaniach. Pozwala podjąć badania w sytuacji niepełnej wiedzy o zjawisku (aspekcie badanego zjawiska) i trudności w konceptualizacji problemu badawczego. Analiza procesualna dokonywana jest na dwóch poziomach: (1) poziomie indywidualnych przypadków oraz (2) poziomie zbioru indywidualnych przypadków, przy czym na kolejnych etapach opracowywania danych analizowane przypadki zachowują swoje wyjściowe właściwości. Szczegółowa analiza przypadków prowadzi do rekonstruowania przebiegów zjawiska w jego zmienności i różnorodności. Odkrycie tego, co pozostaje w przebiegach zjawiska wspólne (względnie stabilne), stanowi podstawę budowania jedno- lub wielościeżkowego modelu transfor­macji zjawiska. W zależności od specyfiki zjawiska wykorzystywane są odmienne procedury ba­dawcze. Ich prezentacja ilustrowana jest przykładami zaczerpniętymi ze zrealizowanych badań.

Słowa kluczowe: metoda mikrogenetyczna, analiza procesualna, rozwój, proces.

 


  

Jarosław GROTH (2011). Identyfikacja projekcyjna - od rzeczywistości intrapsychicznej do interpersonalnej. Roczniki Psychologiczne, 14, 1, 159-175.

 

Streszczenie: Począwszy od opublikowania w 1946 roku przez Melanie Klein klasycznego już dziś opisu identy­fikacji projekcyjnej, zjawisko to w coraz większym stopniu zajmowało uwagę psychoanalityków, stając się z czasem jednym z centralnych punktów teorii i praktyki psychoanalitycznej. Jak zauważa Roth (2008, s. 250), ze wszystkich odkryć Klein to właśnie zyskało najbardziej powszechną apro­batę. Celem tego artykułu jest próba scharakteryzowania identyfikacji projekcyjnej w świetle ewo­lucji, jakiej podlegał ten koncept - od lokowania go wyłącznie w wymiarze imaginacyjności po rozpoznanie znaczenia jego obecności w rzeczywistości społecznej. Fenomen identyfikacji projek­cyjnej rozpatrywany jest w niniejszym artykule z perspektywy koncepcji Klein - twórczyni tego konstruktu - oraz z punktu widzenia dwóch kluczowych dla rozwoju tego pojęcia koncepcji, autor­stwa W. R. Biona i T. H. Ogdena. Prezentacja tych perspektyw ma służyć ukazaniu złożoności tego zjawiska i bogactwa obszarów jego zastosowania oraz ewolucji pojmowania tego mechanizmu - od koncentracji na tym, co intrapsychiczne, po stan, kiedy w równej mierze zwraca się uwagę również na to, co interpersonalne.

Słowa kluczowe: identyfikacja projekcyjna, projekcja, relacja z obiektu, fantazja, kontenerowanie, rzeczywistość psychiczna, relacje interpersonalne.

 


  

Jacek ŚLIWAK, Beata ZARZYCKA (2011). Niepokój jako korelat poczucia osamotnienia u homoseksualnych mężczyzn. Roczniki Psychologiczne, 14, 1, 177-191.

 

Streszczenie: Przedmiotem prezentowanych badań jest analiza powiązań między poczuciem osamotnienia a po­ziomem i strukturą niepokoju u homoseksualnych mężczyzn. W badaniach uczestniczyło 72 homo­seksualnych mężczyzn w wieku od 18 do 41 lat. Zastosowano Arkusz Samopoznania R. B. Cattella i Skalę Samotności w opracowaniu J. de Jon-Gierveld i F. Komphuis. Przeprowadzone analizy wykazały obecność powiązań między niepokojem i poczuciem osamotnienia. Czynnik niepokoju wyjaśniał 28% wariancji wyników w zakresie poczucia osamotnienia u badanych homoseksualnych mężczyzn.

Słowa kluczowe: niepokój, poczucie osamotnienia, homoseksualizm.

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 12.12.2012, godz. 19:24 - Karol Juros