ARTYKUŁ DYSKUSYJNY


  

Jerzy M. BRZEZIŃSKI (2011).  Jakiej  psychologii  (i psychologów)  potrzebuje społeczeństwo? Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 7-32.

 

Streszczenie: W artykule zwrócono uwagę na kilka czynników, których negatywne oddziaływanie da się zaob­serwować w kształceniu przyszłych psychologów oraz w uprawianiu praktyki psychologicznej w Polsce. Do najważniejszych czynników zagrażających autor zaliczył:

1. Systematyczne obniżanie standardów akademickich; „zaśmiecanie" psychologii pseudonauko­wymi koncepcjami.

2. Umasowienie studiów psychologicznych.

3. Brak wyraźnych kryteriów dopuszczających (odrzucających) do wykonywania zawodu psycho­loga; obniżanie rangi społecznej zawodu.

4. Brak merytorycznej (ustawowo zagwarantowanej) kontroli nad instytucjami prowadzącymi
szkolenia i kursy psychologiczne; żerowanie na naiwności studentów i młodych, jeszcze niedo-
świadczonych, absolwentów.

5. Zbyt liberalna polityka państwa w zakresie otwierania kierunku studiów psychologia przez no­we uczelnie oraz zgłaszanie przez różne uczelnie ofert studiów z poziomu BA ze słowem „psy­chologia" w tytule, co sugeruje, iż absolwent takich studiów uzyska wykształcenie psycholo­giczne uprawniające go do świadczenia usług psychologicznych.

6. Obniżanie kryteriów oceny (egzaminy, zaliczenia) efektów kształcenia.

7. Brak zrównoważenia ocen pracowników uczelni - ważniejsza jest ocena za osiągnięcia naukowe aniżeli ocena za osiągnięcia dydaktyczne.

8. Ponawianie prób wprowadzenia do organizacji studiów psychologicznych systemu bolońskiego (studia dwustopniowe).

Intencją autora artykułu było uwrażliwienie środowiska polskich psychologów na potencjalne za­grożenia dla poziomu badań naukowych, dydaktyki akademickiej oraz praktyki psychologicznej.

Słowa kluczowe: psychologia, kształcenie studentów psychologii, badania naukowe w psycholo­gii, świadomość metodologiczna psychologów, praktyka psychologiczna, etyka zawodowa.

 


 

  

ARTYKUŁY // ARTICLES


  

Joanna RÓŻYCKA, Katarzyna SKRZYPIŃSKA (2011). Perspektywa noetyczna w psychologicznym funkcjonowaniu człowieka. Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 101-121.

 

Streszczenie: Niniejszy artykuł ma na celu uporządkowanie pojęć związanych z noetycznym wymiarem funk­cjonowania człowieka oraz wprowadzenie systematyzacji terminologicznej w tym zakresie. Przed­stawiono w nim krytyczne podejście do niektórych z funkcjonujących w literaturze definicji oraz zaproponowano nowy termin - „perspektywa noetyczna". W klasyfikacji definicji uwzględnio­ny został aspekt wewnętrzny (w obrębie „ja") oraz zewnętrzny („ja" w relacji z obiektem), w ramach pięciu psychologicznych sfer funkcjonowania człowieka: poznawczej (intelektualnej), emocjonalno-motywacyjnej (behawioralnej), doświadczeniowej, fizycznej (fizjologicznej) oraz społecznej.

Słowa kluczowe: duchowość, perspektywa noetyczna, psychologia.

 


  

Dorota CZYŻOWSKA (2011). O związkach między rozwojem moralnym a zachowaniami przestępczymi. Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 123-140.

 

Streszczenie: Poszukując przyczyn dopuszczania się przez ludzi czynów przestępczych, naruszających spo­łeczny porządek, godzących w dobro społeczeństwa i krzywdzących poszczególnych jej członków, badacze coraz częściej zwracają uwagę na znaczenie poziomu rozwoju moralnego i braków w tym zakresie dla społecznego funkcjonowania jednostki. Z drugiej strony - badacze rozwoju moral­nego, wskazując na konsekwencje moralnej niedojrzałości, oznaczającej pozostawanie na wczes­nych poziomach rozwoju i brak zdolności do przyjęcia innej - poza własną, egocentryczną - per­spektywy, wymieniają wśród nich większą skłonność do łamania prawa, obowiązujących zasad moralnych i społecznych, skutkujących zachowaniami agresywnymi i czynami przestępczymi. Ce­lem prezentowanych analiz jest wskazanie na wzajemne związki między rozwojem rozumowania moralnego a tendencją do zachowań przestępczych poprzez odwołanie się do teorii pozwalających związek ten wyjaśnić, jak również badań empirycznych potwierdzających istnienie takiego związku.

Słowa kluczowe: zachowania przestępcze, rozwój myślenia moralnego, myślenie-działanie moralne.

 


  

Kinga KALETA (2011). Rodzinne uwarunkowania społecznego funkcjonowania jednostek w świetle teorii Minuchina i Bowena. Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 141-158.

 

Streszczenie: Społeczne funkcjonowanie jednostki - rozumiane jako sposób nawiązywania interakcji, ich efek­tywność i towarzyszące temu emocje - najczęściej interpretowane jest w ramach koncepcji so­cjalizacji. Zauważa się w nich istotną rolęśrodowiska rodzinnego, choć mechanizmy jego wpływu wydają się niedostatecznie podkreślone. Celem artykułu jest zwrócenie uwagi na koncepcje bardziej szczegółowo wyjaśniające wzajemną zależność między wzorem relacji rodzinnych a spo­łecznym rozwojem dzieci. W tym kontekście zaprezentowano dopełniające się poglądy dwóch przedstawicieli podejścia systemowego - Salvadora Minuchina i Murraya Bowena, którzy zwrócili uwagę na zasadnicze właściwości rodzin, takie jak rodzaj granic, poziom dyferencjacji ,ja" oraz wzory relacyjne (fuzja, triangulacja, osobisty autorytet, izolacja, intergeneracyjne zastraszanie).

 

Słowa kluczowe: społeczne funkcjonowanie, systemy rodzinne, typy rodzin, granice rodzinne, dyferencjacja „ja", wzory relacyjne.

 


  

Romana KADZIKOWSKA-WRZOSEK (2011). Wytrwałość i skuteczność działania: wpływ kontekstu sytuacyjnego i siły woli. Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 159-187.

 

Streszczenie: Zaprezentowane w artykule badanie miało na celu ujawnienie wpływu na wytrwałość i sku­teczność działania - z jednej strony - kontekstu sytuacyjnego (kontrola vs autonomia), z drugiej strony - różnic indywidualnych w sprawności mechanizmów kontroli działania - sile woli. Pod­stawę teoretyczną operacjonalizacji zmiennych niezależnych stanowiły teoria autodeterminacji (Self Determination Theory) Ryana i Deci oraz koncepcja siły woli Kuhla. Uzyskane w badaniu rezultaty (N = 120) potwierdziły interakcyjne oddziaływanie określonych sposobów motywowania (presja vs pozytywne zaangażowanie) oraz różnic w sprawności mechanizmów kontroli działania na przyjęte w badaniu wskaźniki skuteczności i wytrwałości. Osoby zorientowane na stan uzyskały najwyższe rezultaty wytrwałości i skuteczności w warunkach presji, zewnętrznej kontroli. Osoby zorientowane na działanie w mniejszym stopniu podlegają różnicom w sposobie motywowania (kontrola vs autonomia), ale jednocześnie w warunkach nasilenia zarówno presji, jak i pozytyw­nego oddziaływania wykazały one istotnie niższe wskaźniki wytrwałości i skuteczności. Istotne różnice między osobami zorientowanymi na stan i na działanie ujawniły się w kontekście stwa­rzającym presję i wzbudzającym poczucie autonomii. W warunkach presji wyższe wyniki w zakre­sie wytrwałości i zarazem skuteczności uzyskiwały osoby zorientowane na stan, w warunkach autonomii - wyższe wyniki osiągnęły osoby zorientowane na działanie.

Słowa kluczowe: autonomia, kontrola, siła woli, skuteczność, wytrwałość.

 


  

Justyna OLSZEWSKA (2011). Zniekształcenia pamięci jako następstwo wcześniejszej wiedzy oraz różnego sposobu kodowania informacji. Roczniki Psychologiczne, 14, 2, 189-206.

 

Streszczenie: Zniekształcenia pamięci stanowią istotny element w badaniach nad zjawiskami zachodzącymi w pamięci epizodycznej. W przeprowadzonych dwóch eksperymentach pokazano owe zniekształ­cenia w odniesieniu do materiału werbalnego, jakim był tekst literacki. Wpływ wcześniejszej wiedzy, sposób, w jakim kodowana była informacja - wyobrażeniowy vs pojęciowy - oraz obec­ność elementów percepcyjnych okazały się istotne dla powstania zjawiska fałszywej pamięci. Ponadto powstawanie zniekształceń analizowane było ze względu na różne możliwości dotarcia do zakodowanych informacji: przypominanie oraz rozpoznawanie. Przeprowadzone badania pozwoli­ły na ukazanie, jak odmienne są to sposoby odzyskiwania informacji. Otrzymane rezultaty są zgodne z dotychczasowymi wynikami innych badań koncentrujących się wokół poznania mecha­nizmów prowadzących do powstawania zniekształceń.

Słowa kluczowe: zniekształcenia pamięci, fałszywa pamięć, wiedza, kodowanie wyobrażeniowe.

 

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 11.12.2012, godz. 20:50 - Karol Juros