ARTYKUŁ DYSKUSYJNY // FOCUS ARTICLE


   

Jerzy M. BRZEZIŃSKI (2012). Co to znaczy, że wyniki przeprowadzonych przez psychologów badań naukowych poddawane są analizie statystycznej? Roczniki Psychologiczne 15, 3, 7-40. 

 

Autor artykułu, odwołując się do współczesnego stanu świadomości (awareness) metodologicz­nej psychologów oraz własnego wieloletniego doświadczenia badawczego i edukacyjnego, i inspi­rowany takimi pracami, jak: Cohen (1990-2006, 1994/2006) i Wilkinson & Task Force on Statisti­cal Inference (1999), podejmuje węzłowe problemy stosowania metod analizy statystycznej da­nych pochodzących z badań psychologicznych. Zwraca też uwagę na możliwe źródła nadużyć oraz optymalne rozwiązania, których przyjęcie przez badaczy będzie minimalizowało wariancję błędu (error variance) i przyczyni się do znaczącego obniżenia kreowanych artefaktów. Celem artykułu jest też zwrócenie uwagi na możliwe źródła naukowych nadużyć (scientific misconduct). Autor skupił się na następujących zagadnieniach: standardowym ujęciu procesu badawczego, pojęciu istotności, miejscu analizy statystycznej danych (data) w procesie badawczym, konieczności repli­kacji wyników badań naukowych, opozycji: NHST vs confidence interval, ważności ustalania w badaniach psychologicznych effect size oraz celowości prowadzenia multivariate analysis.

Słowa kluczowe: proces badawczy, świadomość metodologiczna, wielkość efektu (ES), NHST, przedziały ufności, replikacja, wielozmiennowa analiza.


 

  

ARTYKUŁ // ARTICLE


 

Krzysztof JODZIO, Daria BIECHOWSKA, Edyta SZUROWSKA, Dariusz GĄSECZKI (2012). Profilowa analiza dysfunkcji wykonawczych w diagnostyce neuropsychologicznej osób po udarze mózgu. Roczniki Psychologiczne 15, 3, 83-100. 

 

Dysfunkcje wykonawcze stanowią stosunkowo nową kategorię diagnostyczną, która obejmuje różnorakie objawy dezorganizacji zachowania, takie jak utrata umiejętności planowania, inicjowa­nia i kontrolowania podjętych działań. Jedną z najczęstszych przyczyn dysfunkcji wykonawczych jest udar mózgu. W badaniach wzięło udział 43 pacjentów, którzy rozwiązywali pięć zadań prze­znaczonych do oceny ogólnej sprawności myślenia problemowego (Test Sortowania Kart z Wis­consin), przełączania uwagi (Test Łączenia Punktów, Test Kontrolowanego Kojarzenia Wyrazów - Fluencji Słownej), samokontroli hamującej reakcje konfliktowe (Test Interferencji Nazw i Ko­lorów - Stroopa, wystandaryzowane zadanie kontroli motorycznej). Pacjentów przydzielono do trzech podgrup różniących się lokalizacją ogniska uszkodzenia mózgu. U wszystkich osób zawał ograniczał się jedynie do przednich, jedynie tylnych bądź jedynie podkorowych części mózgu (głównie prążkowia, wzgórza i/lub torebki wewnętrznej) według oceny topografii uszkodzeń wy­krytych za pomocą TK i/lub MR. Zbadano również 25 osób zdrowych. Uzyskane wyniki wyka­zały, że: (a) zaburzenia wykonawcze po udarze mózgu były zróżnicowane pod względem nasile­nia, jak i rodzaju; (b) zaburzona w stopniu najgłębszym okazała się zdolność hamowania automa­tycznych reakcji ruchowych; (c) pacjenci z uszkodzeniem płatów czołowych lub uszkodzeniem struktur podkorowych mózgu mieli więcej problemów z kontrolowaniem reakcji słownych i ru­chowych niż pacjenci z uszkodzeniem części tylnej mózgu; (d) analiza profilowa (czyli analiza wzorca wyników całego badania) jest bardzo przydatna w diagnostyce intraindywidualnie hetero­genicznych funkcji wykonawczych. Na przykład stwierdzono silny związek między stopniem dysharmonii wyników testowych a ogólnym nasileniem zaburzeń wykonawczych.

Słowa kluczowe: funkcje wykonawcze, płaty czołowe mózgu, kontrola, hamowanie, udar mózgu. 


 

 

KRÓTKIE RAPORTY // SHORT COMMUNICATIONS


  

Aleksandra JASIELSKA (2012). Treść i struktura prototypu wstydu jako przykładu emocji złożonej. Roczniki Psychologiczne 15, 3, 101-107. 

 

Badanie opisane w artykule opiera się na założeniu, że wiedza o emocjach jest zorganizowana w postaci prototypów. Przedmiotem badania o charakterze eksploracyjnym jest autoewaluacyjna samoświadomościowa emocja złożona - wstyd. Uczestnicy badania (N = 29) zostali poproszeni o opisanie autobiograficznego wspomnienia, podczas którego doświadczali wstydu. Uzyskane od badanych narracje zostały skategoryzowane przez sędziów kompetentnych i poddane hierarchicz­nej analizie skupień. W rezultacie otrzymano prototypowy opis wstydu. Ponadto otrzymano wyni­ki dotyczące: (1) charakterystyki prototypu emocji złożonej, (2) analizy strukturalnej prototypu wstydu, (3) „potencjalnej syntezy" w obszarze emocji postkognitywnych.

Słowa kluczowe: wstyd, narracja, prototyp.

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 26.02.2013, godz. 10:12 - Karol Juros