Artykuły


 

Maria JARYMOWICZ (2013). Ideały jako regulatory funkcjonowania: złożoność ja-idealnego a przejawy postaw społecznych. Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 163-197.

 

Streszczenie: Badania dotyczyły cech formalnych Ja-idealnego - złożoności pożądanych atrybutów Ja, a także wybranych przejawów postaw społecznych. Przewidywano, że wysoki stopień złożoności Ja-ideal­nego sprzyja wrażliwości na wartości humanitarne, takie jak równość i ochrona życia. W dwóch badaniach uczestniczyli studenci Uniwersytetu Warszawskiego (n = 118) oraz internauci (n = 326). Mierzona była wielość wygenerowanych pożądanych cech Ja, a także przejawy postaw wobec In­nych oraz ustawowych regulacji życia społecznego, jak na przykład kara śmierci. W obu bada­niach wyniki okazały się spójne z przewidywaniami: stosunkowo wysokie wskaźniki złożoności Ja-idealnego współwystępowały ze stosunkowo niskim stopniem stereotypowości w spostrzeganiu Obcych oraz opowiadaniem się za wyrównywaniem praw obywatelskich i ochronążycia.

Słowa kluczowe: Ja-pożądane: powinnościowe vs idealne, złożoność i emocjonalność aksjolo­giczna, asymetria w ocenianiu dystansów Ja-Obcy, społeczne parytety, poszanowanie życia.

 


 

Anna SUCHAŃSKA, Agnieszka WORACH (2013). Złożoność koncepcji siebie a poczucie tożsamości Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 199-233.

 

Streszczenie: Artykuł przedstawia próbę empirycznej analizy związku zróżnicowania koncepcji siebie z poczu­ciem tożsamości. Wykorzystano pojęcie złożoności Ja Patricii Linville oraz wielowymiarowe ujęcie poczucia tożsamości. Ze względu na postulowane powiązania tych strukturalnych właściwości osobowości z samooceną, przeanalizowano także te relacje. Rezultaty badań wskazują na brak związków złożoności pojęcia Ja z poczuciem spójności, stabilności, odrębności, dostępności treści tożsamościowych i samooceną. Analiza skupień ujawniła jednak obecność trzech grup o specyficz­nych kombinacjach wymiarów tożsamości i złożoności Ja i różnej samoocenie. Przeprowadzono dyskusję nad psychologicznym znaczeniem tych różnic.

Słowa kluczowe: złożoność koncepcji siebie, zróżnicowanie i spójność koncepcji siebie, poczucie tożsamości, samoocena.

 


 

Malwina SZPITALAK, Karolina DUKAŁA, Romuald POLCZYK (2013). Rola wzmocnionej autoafirmacji i wzmocnionego niepowodzenia w redukowaniu efektu dezinformacji. Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 235-261.

 

Streszczenie: Głównym celem przedstawionego eksperymentu było zbadanie wpływu wzmocnionej autoafirmacji i wzmocnionego niepowodzenia na uległość wobec dezinformacji. Efekt dezinformacji polega na włączaniu do zeznania treści niezgodnych z jego przebiegiem, pochodzących z innych niż samo zdarzenie źródeł. W procedurze wzmocnionej autoafirmacji uczestnicy najpierw koncentrują się na swoich największych osiągnięciach życiowych, następnie dostają pozytywną informację zwrotną dotyczącą niefunkcjonowania swojej pamięci. W serii wcześniejszych eksperymentów okazało się, że wzmocniona autoafirmacja skutecznie redukuje podatność na dezinformację. Taki sam rezultat został osiągnięty w prezentowanym badaniu. Z kolei wzmocnione niepowodzenie jest procedurą wcześniej nie badaną. Polega na koncentracji uczestników na ich niepowodzeniach życiowych oraz dostarczeniu im negatywnej informacji zwrotnej odnośnie do jakości ich pamięci. Oczekiwano, że wzmocnione niepowodzenie zwiększy podatność na dezinformację. Wyniki wykazały przeciwną tendencję - osoby poddane procedurze wzmocnionego niepowodzenia były bardziej odporne na dezinformację niż osoby z grupy kontrolnej. Spadek podatności na dezinformację był większy w grupie ze wzmocnioną autoafirmacją niż ze wzmocnionym niepowodzeniem. Wyniki są omó­wione w kontekście zastosowania nowej procedury w praktyce sądowej.

Słowa kluczowe: dezinformacja, wzmocniona autoafirmacja, zeznania świadków, wzmocnione niepowodzenie, pamięć.

 


 

Kamil IMBIR (2013). Geneza i źródło emocji jako czynniki modulujące obszar uwagi. Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 263-310.

 

Streszczenie:W prezentowanych badaniach testowano rolę emocji, zróżnicowanych ze względu na swoją genezę i źródło, dla detekcji nowych bodźców pojawiających się blisko lub daleko od punktu fiksacji. Spo­dziewaliśmy się: (1) zawężenia pola uwagi w przypadku wzbudzania automatycznych procesów emocjonalnych i wewnętrznego źródła emocji; (2) poszerzenia pola uwagi w przypadku procesów refleksyjnych i zewnętrznego źródła emocji. W badaniu 1 (N = 90) zastosowano jawną prezentację zdań nasyconych afektem, a w badaniu 2 (N = 60) - zdegradowaną (32 ms oraz maskowanie) prezentację słów nasyconych afektem. Hipotezy znalazły częściowe potwierdzenie w zebranych danych. Okazało się, że czasy detekcji bodźca występującego blisko były istotnie krótsze niż czasy detekcji bodźców daleko od punktu fiksacji w warunkach wzbudzania emocji o genezie automa-tzcznej, jak też o źródle wewnętrznym. Wskazuje to na intensyfikację uwagi. Nie zaobserwowano istotnych różnic w warunkach wzbudzania emocji o genezie refleksyjnej, a także o źródle ze­wnętrznym, co świadczy o ekstensyfikacji uwagi przez te kategorie emocji.

Słowa kluczowe: prezentacje zdegradowane, zakres uwagi, pole uwagi, uwaga intensywna vs eks­tensywna, taksonomia ludzkich emocji.

 


 

Ewelina PĘKALSKA (2013). Wpływ wielkości siatkówkowej na operacje wyobrażeniowe: rotacja, synteza, operacja złożenia. Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 311-342.

 

Streszczenie: Niniejszy artykuł jest odpowiedzią na pytanie badawcze dotyczące wpływu wielkości siatkówkowej (rozumianej jako tangens wielkości fizycznej obiektu i dystansu od podmiotu) na transformacje wyobrażeniowe. Zaprojektowano trzy eksperymenty, w których wzięły udział 182 osoby, uwzględ­niając trzy rodzaje operacji: 1) synteza jako operacja zmieniająca strukturę obiektu, 2) rotacja jako operacja zachowująca strukturę obiektu, 3) złożenie dwóch poprzednich. Potwierdzono wpływ wiel­kości siatkówkowej w przebiegu operacji rotacji. Okazało się także, że wpływ istotnie oddziałuje na efektywność wszystkich trzech operacji mentalnych. Wykazano tendencję odnośnie do wpływu wielkości fizycznej w operacji syntezy (najoptymalniej badani operowali obiektami o średnicy 15 cm, czyli takimi, które da się ująć w dłoni, w świecie realnym). Można zauważyć, że optymalny dystans do obiektu, preferowany przez badanych, to 30 cm. W świecie rzeczywistym umożliwia to swobodne przekształcenia na wyciągnięcie ręki. Uzyskane wyniki są argumentem za analogicz-nościąświata mentalnego do tego, w którym żyjemy.

Słowa kluczowe: wyobraźnia, rotacja wyobrażeniowa, synteza wyobrażeniowa, operacje symulta­niczne, wielkość siatkówkowa, wielkość obiektów a operacje wyobrażeniowe.


 

KRÓTKIE RAPORTY


 

Magdalena SZUBIELSKA, Katarzyna JAROSZEK, Bartłomiej KILJANEK (2013). Koszty zmiany modalności we wzrokowo-dotykowym rozpoznawaniu scen. Roczniki Psychologiczne, 16, 2, 343-365.

 

Streszczenie: Celem eksperymentu było sprawdzenie, jakie czynniki mogą modyfikować koszty międzymodal-nego wzrokowo-dotykowego rozpoznawania scen. Badani uczyli się sceny, patrząc na nią bądź jej dotykając (w warunkach dotykowych - z zasłoniętymi oczami), a po odroczeniu rozpoznawali ją za pośrednictwem tej samej bądź zmienionej modalności. Manipulowano poziomem trudności zadania, wprowadzając na etapie rozpoznawania dwie bądź trzy zmiany umiejscowienia elementów two­rzących scenę. Stwierdzono, że koszty zmiany modalności, związane zarówno ze spadkiem traf­ności rozpoznawania, jak i z wydłużeniem czasu podejmowania decyzji, występują jedynie w sy­tuacji dużego obciążenia pamięci roboczej, to jest w sytuacji dotykowego uczenia się sceny i przy dużym poziomie trudności zadania rozpoznawania.

Słowa kluczowe: rozpoznawanie międzymodalne, wzrok, dotyk.


 

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 30.01.2014, godz. 16:04 - Karol Juros