ARTYKUŁY // ARTICLES


 

Joanna DUDEK-GŁĄBICKA, Paweł OSTASZEWSKI, Stanisław MALICKI (2014). Transdiagnostyczne modele zaburzeń odżywiania i metody terapii, na przykładzie poznawczo-behawioralnego modelu Fairburna i terapii poprzez akceptację i zaangażowanie. Roczniki Psychologiczne, 17(1), 7-24.

 

Streszczenie: Celem artykułu jest przedstawienie propozycji transdiagnostycznego podejścia do zaburzeń odży­wiania (anoreksji psychicznej, bulimii psychicznej oraz zaburzeń odżywiania nie określonych inaczej) na przykładzie dwóch względnie nowych rodzajów terapii: poznawczo-behawioralnej, prowadzonej w oparciu o model Fairburna, oraz terapii akceptacji i zaangażowania (Acceptance and Commitment Therapy, ACT). W odniesieniu do obu terapii przedstawiono ich podstawy teore­tyczne, przyjmowane modele psychopatologii, proponowane mechanizmy zmiany, a także cele i wybrane techniki pracy terapeutycznej. Zasugerowano kierunki rozwoju dalszych badań porów­nujących skuteczność obydwu podejść, czynniki moderujące ich efektywność oraz możliwości integracji obu modeli.

Słowa kluczowe: zaburzenia odżywiania, terapia poznawczo-behawioralna, terapia akceptacji i zaangażowania, podejście transdiagnostyczne.

 


 

Joanna RÓŻYCKA-TRAN, Jacek BUCZNY, Aleksandra FILA-JANKOWSKA (2014). Wpływ aktywizacji perspektywy noetycznej na przetwarzanie informacji. Roczniki Psychologiczne, 17(1), 41-72.

 

Streszczenie: Celem prezentowanego artykułu było ukazanie istnienia reprezentacji umysłowych duchowości oraz możliwości aktywizacji tych reprezentacji poprzez transcendencję poza Ja, zdefiniowaną jako perspektywa noetyczna. Przedstawiono wyniki trzech eksperymentów z udziałem studentów (N = 186), w paradygmacie decyzji leksykalnych (LDT). W dwóch z nich testowano ponadto głębokość przetwarzania informacji, mierzoną za pomocą testu pamięciowego. Nie potwierdzono wyniku typowego dla procedury LDT - perspektywa noetyczna nie powodowała szybszego roz­poznawania słów z nią powiązanych niż słów z nią niepowiązanych. Natomiast aktywiza­cja perspektywy noetycznej w warunku zaangażowania uwagi przejawiła się lepszym zapamięta­niem zaktywizowanych przez nią treści oraz transferem pozytywnego afektu na skojarzone z nią obiekty.

Słowa kluczowe: perspektywa noetyczna, duchowość, reprezentacja poznawcza, decyzje leksy­kalne, przetwarzanie informacji.

 


 

Dorota CZYŻOWSKA, Kamila MIKOŁAJEWSKA (2014). O związkach między religijnością a konstruowaniem tożsamości osobistej przez młodzież. Roczniki Psychologiczne, 17(1), 105-129.

 

Streszczenie: Zdaniem Eriksona (1964, 1965) ważnym elementem kształtowania dojrzałej i zintegrowanej toż­samości jest wypracowanie osobistego stosunku do religii. Celem prezentowanego badania było określenie związku między religijnością a rozwojem tożsamości w okresie adolescencji. Trzystu uczniów krakowskich gimnazjów i liceów (w tym również szkół katolickich) wypełniło Skalę Centralności Religijności Hubera oraz Kwestionariusz Stylów Tożsamości Berzonsky'ego. Wyniki potwierdziły zakładany związek pomiędzy stylem tożsamości a religijnością, definiowaną jako system konstruktów umiejscowiony w systemie osobowości jednostki. Wskaźniki religijności w większości korelowały dodatnio ze stylem informacyjnym i normatywnym oraz negatywnie ze stylem dyfuzyjno-unikającym. Przywiązywanie wagi do religii i nadawanie jej ważnej roli w życiu wiązało się z posiadaniem dojrzalszego i adaptacyjnego stylu tożsamości. Brak zainteresowania religią występował natomiast u osób, których tożsamość jest fragmentaryczna i niezintegrowana. Odnotowano pewne różnice między uczniami szkół katolickich i niekatolickich.

Słowa kluczowe: adolescencja, religijność, styl tożsamości.


 

 

Anna ZGLINICKA, Wojciech KULESZA (2014). Wpływ efektu kameleona na percepcję osób objętych stereotypem. Roczniki Psychologiczne, 17(1), 171-182.

 

Streszczenie: W artykule podjęta została próba zweryfikowania, czy efekt kameleona może być skuteczną me­todą zmiany stereotypów. Dotychczas wykazano, że naśladownictwo zachowań niewerbalnych prowadzi do wzrostu pozytywnego nastawienia, zwiększa chęć niesienia pomocy nie tylko naśla­dowcy, ale i innym ludziom, jest skutecznym narzędziem wpływu społecznego, a osoby koordynu­jące swe zachowania zaczynają w konsekwencji działać kooperacyjnie. W prezentowanym bada­niu, prowadzonym w warunkach naturalnych, podjęto pilotażową próbę zastosowania efektu ka­meleona w zmianie stereotypu na bardziej pozytywny: percepcji (przez osoby deklarujące się jako wierzące) osób niewierzących. Uzyskane wyniki świadczą o tym, że choć mimikra pozytywnie wpływa na poprawę percepcji stereotypizowanej grupy, to obszar zmiany jest fragmentaryczny. Oznacza to, że - z pewnymi zastrzeżeniami - mechanizm ten może być skutecznie stosowany w obszarze zmiany stereotypów i uprzedzeń. Z tej racji, iż jest to jedno z pierwszych badań w tym obszarze, konieczne są dalsze prace wskazujące zakres stosowalności i ograniczenia, które omó­wiono w końcowej części artykułu.

Słowa kluczowe: efekt kameleona, naśladownictwo, stereotyp, wiara, religia, zmiana stereotypu.

 


  

Adriana SCHETZ (2014). Minimalistyczny reprezentacjonizm ekologicznej teorii percepcji.  Roczniki Psychologiczne, 17(1), 197-215.

 

Streszczenie:

Celem artykułu jest rozważenie możliwości włączenia kategorii reprezentacji umysłowej do ekolo­gicznej teorii percepcji, obmyślanej przez jej pomysłodawcę - Jamesa J. Gibsona, jako rodzaju antyreprezentacjonizmu. Pełnowymiarowa idea reprezentacji percepcyjnej wydaje się „zbyt cięż­ka" na potrzeby podejścia ekologicznego, według którego percepcja polega na bezpośrednim zbieraniu czy ujmowaniu zmysłami cech przedmiotów znajdujących się w otoczeniu. Skoro jest to proces bezpośredni, to postulowanie reprezentacji umysłowej w niczym nie ułatwia, zdaniem Gibsona, rozumienia go. Z drugiej strony pojęcie reprezentacji umysłowej we współczesnej filozo­fii umysłu i psychologii poznawczej jest niemal niezbywalne. W artykule ukazana jest próba zin­terpretowania percepcyjnego procesu nabywania informacji w kategoriach teorii systemów dyna­micznych, a dokładnie jako rodzaju symulacji. Symulacyjna koncepcja percepcji, bazująca na minimalistycznym rozumieniu reprezentacji (jako wiedzy typu proceduralnego), ma stanowić uzupełnienie ekologicznej teorii zaproponowanej przez Gibsona.

Słowa kluczowe: ekologiczna teoria percepcji, James J. Gibson, percepcja, symulacja, reprezenta­cja, minimalistyczny reprezentacjonizm, modele dynamiczne.



 

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 01.09.2014, godz. 21:11 - Karol Juros