ARTYKUŁY


 

Łukasz BUDZICZ (2015).  Dyskusja „po Stapelu” wokół rzetelności badań i publikacji w psychologii. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 9-24.

 

Streszczenie: W roku 2011 wykryto oszustwo Diederika Stapela. Okazało się, że nie tylko Stapel fałszował dane, lecz także czasopisma nie dostrzegły wielu oczywistych błędów oraz zachęcały do przekłamań (np. pomijania badań z wynikami nieistotnymi). Równolegle ukazał się artykuł Simmonsa, Nelso­na i Simonsohna (2011) poświęcony wątpliwym praktykom badawczym, które mogą znacząco zwiększać odsetek wyników fałszywie pozytywnych poprzez arbitralne decyzje dotyczące analizy i prezentacji danych. Niedługo potem pojawiły się wyniki badań wskazujących na to, że znaczna część badaczy przyznaje się do stosowania takich praktyk oraz że są one powszechnie akceptowa­ne. Wydarzenia te zaowocowały szeroką dyskusją dotyczącą rzetelności danych w psychologii. Autor omawia najważniejsze punkty dyskusji, wskazując też, w jaki sposób niski stopień dojrza­łości teorii, brak konsensusu o do zasad stosowania technik badawczych i interpretowania wyni­ków oraz nierealistyczne wymagania redakcji czasopism empirycznych mogły się przyczynić do kryzysu.

Słowa kluczowe: oszustwo w psychologii, Diederik Stapel, „psychologia fałszywie pozytywna", wybiórcze publikowanie.


 

Mariusz ZIĘBA (2015).  Nadzieja i ton afektywny narracji a wzrost potraumatyczny osób, które utraciły sprawność ruchową. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 41-50.

 

Streszczenie: Artykuł prezentuje wyniki badania 50 osób, które na skutek wypadku utraciły sprawność ruchową. Analiza treści przeprowadzonych z nimi wywiadów narracyjnych wskazuje na to, że pozytywny ton afektywny opowiadań o wypadku i jego wpływie na życie jednostki wiąże się z wyższym poziomem wzrostu potraumatycznego. Innymi czynnikami sprzyjającymi doświadczaniu wzrostu potraumatycznego okazały się nadzieja na sukces i nadzieja podstawowa, a także obecność w treści narracji motywu sprawczości.

Słowa kluczowe: narracje, nadzieja, wzrost potraumatyczny.


 

Ewa TRZEBIŃSKA, Maja FILIPIAK (2015).  Rola doświadczenia klinicznego w diagnozie zdrowia psychicznego. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 61-78.

 

Streszczenie:Wyniki niektórych badań pokazują negatywny wpływ doświadczenia klinicznego na jakość sta­wianych przez psychologów diagnoz dotyczących zdrowia psychicznego. Z drugiej jednak strony według standardów Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego odnoszących się do praktyki psychologicznej opartej na faktach, doświadczenie kliniczne jest jednym z podstawowych składni­ków profesjonalizmu w zakresie praktyki psychologicznej. Artykuł przedstawia tę kontrowersję w kontekście relewantnej wiedzy psychologicznej i wyników badań. Konkluzje są następujące: (1) wartościowy wkład, jaki w diagnozę zdrowia psychicznego może mieć doświadczenie klinicz­ne, polega na intuicyjnym myśleniu oraz (2) nawykowe błędy poznawcze i tzw. bezrefleksyjność (mindlessness), jakie mogą być skutkiem ubocznym długoletniej praktyki klinicznej, można ogra­niczyć poprzez systematyczny automonitoring procesu diagnozowania. Zaproponowano praktycz­ną procedurę takiego automonitoringu.

Słowa kluczowe: diagnoza zdrowia psychicznego, doświadczenie kliniczne.


 

 

KRÓTKIE RAPORTY


 

Lidia CIERPIAŁKOWSKA, Emilia SOROKO (2015).  Oblicza doświadczenia zawodowego w diagnozie klinicznej. Komentarz do Trzebińska i Filipiak. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 97-102.

 

Streszczenie: Komentarz porusza zagadnienia dotyczące znaczenia doświadczeń zawodowych dla różnego rodzaju diagnozowania prowadzonego w obszarze psychologii klinicznej. Wpływ doświadczenia zawodowego jest rozumiany szeroko i został odniesiony do postępowania diagnostycznego ukie­runkowanego na diagnozę różnicową i strukturalno-funkcjonalną, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu osobowościowego diagnosty. Poruszone zostały też ograniczenia wynikające z monito­rowania skoncentrowanego wyłącznie na procesach poznawczych.

Słowa kluczowe: diagnoza kliniczna, postępowanie diagnostyczne, doświadczenie zawodowe, superwizja kliniczna.


 

Magdalena SZUBIELSKA (2015).  Majoryzacja wyobrażeniowa figur poznawanych dotykowo przez osoby widzące i niewidome od urodzenia. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 109-120.

 

Streszczenie: Komentarz porusza zagadnienia dotyczące znaczenia doświadczeń zawodowych dla różnego rodzaju diagnozowania prowadzonego w obszarze psychologii klinicznej. Wpływ doświadczenia zawodowego jest rozumiany szeroko i został odniesiony do postępowania diagnostycznego ukie­runkowanego na diagnozę różnicową i strukturalno-funkcjonalną, ze szczególnym uwzględnieniem kontekstu osobowościowego diagnosty. Poruszone zostały też ograniczenia wynikające z monito­rowania skoncentrowanego wyłącznie na procesach poznawczych.

Słowa kluczowe: niewidomi vs widzący, wyobraźnia, skalowanie mentalne.


 

Oleg GORBANIUK, Bohdan ROŻNOWSKI, Adam BIELA, Maria BIELA-WARENICA (2015).  Co mierzą narzędzia psychometryczne stosowane w Polsce do diagnozy predyspozycji kierowców? Doniesienie z badań. Roczniki Psychologiczne, 18 (1), 133-143.

 

Streszczenie: Poziom bezpieczeństwa kierowców drogowych wymaga poprawy mechanizmu doboru kandyda­tów na kierowców zawodowych. Do tej pory powszechną praktyką jest dopasowywanie narzędzi diagnostycznych do konstruktów teoretycznych opisujących cechy i umiejętności uważane za przydatne w ruchu drogowym. W naszym podejściu zdecydowaliśmy się na podejście komplemen­tarne i analizowaliśmy, co naprawdę zmierzą metody stosowane przez praktyków polskiej psycho­logii transportu i jakie odpowiadają im konstrukty teoretyczne. Uzyskane wyniki są traktowane jako pierwszy krok w kierunku określenia trafności prognostycznej narzędzi psychometrycznych. Analizy opierają się na wynikach badań testowych 300 kierowców zawodowych, mężczyzn w wieku 21-65 lat. W próbie byli reprezentowani w równej liczbie przedstawiciele sześciu grup: uczestnicy kolizji; uczestnicy wypadku, sprawcy kolizji, sprawcy wypadku, zatrzymani pod wpły­wem alkoholu oraz tacy, którzy nigdy nie uczestniczyli w żadnej w powyższych sytuacji. Analizie poddano 27 wskaźników, wyodrębnionych z dziewięciu narzędzi diagnostycznych powszechnie stosowanych przez psychologów transportu w Polsce. Przeprowadzono eksploracyjną analizę czynnikową, aby znaleźć ukrytą strukturę tych narzędzi. Kryterium Kaisera pozwoliło nam ziden­tyfikować rozwiązanie 8-czynnikowe jako optymalne. Uzyskane czynniki to: uwaga, dokładność spostrzegania wzrokowego, czujność umysłowa, wspólnotowość, sprawność reakcji i podejmowa­nia decyzji, zdolności umysłowe (indukcja logiczna i dostrzeganie analogii), sprawczość, wrażli­wość na aprobatę społeczną.

Słowa kluczowe: psychologia transportu, testy diagnostyczne, prewencja wypadków drogowych.

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 01.07.2015, godz. 09:02 - Karol Juros