ARTYKUŁY


 

Jak cytować: Strojny, P., Kossowska, M., Strojny, A. (2016). Kiedy potrzeba domknięcia sprzyja złożonemu poznaniu. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 9-25. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-1pl 

 

Streszczenie: Teoria naiwnego poznania jest jednym z najbardziej wpływowych podejść opisujących proces nabywania wiedzy. Zgodnie z nią o przebiegu procesu epistemicznego decyduje w pierwszej kolejności motywacja do uzyskania domknięcia poznawczego. W większości przypadków duże natężenie tej motywacji wiąże się z uproszczonym i przyspieszonym przetwarzaniem informacji. Fakt ten może prowadzić do nadmiernie uproszczonego rozumienia tej zmiennej. W rzeczywistości istnieją przesłanki do twierdzenia, że w pewnych okolicznościach typowa zależność ulega odwróceniu. Artykuł zawiera przegląd badań potwierdzających to przewidywanie. Wyniki przeanalizowano ze szczególnym uwzględnieniem dwóch postulatów teorii: dwóch faz procesu epistemicznego i dwoistej natury potrzeby poznawczego domknięcia.

Słowa kluczowe: potrzeba domknięcia, strategia poznawcza, sądy społeczne, formowanie wiedzy, przetwarzanie informacji.


 

Jak cytować: Szymanik-Kostrzewska, A. (2016). Co oznacza atrakcyjność fizyczna? Dyskusja o definicjach i ujęciach. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 43-57. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-2pl

 

Streszczenie: Prezentowany artykuł porusza problematykę atrakcyjności fizycznej w ujęciu definicyjnym oraz w charakterze konstruktu teoretycznego, będącego podstawą do planowania badań empirycznych. Na podstawie przeglądu dotychczasowych definicji i analizy słownikowego znaczenia terminów składowych zaproponowano definicję atrakcyjności fizycznej jako jednego z rodzajów atrakcyjności człowieka. Zaprezentowane zostały kryteria różnicujące atrakcyjność fizyczną od bliskiej jej atrakcyjności seksualnej. Omówiono atrakcyjność fizyczną jako przedmiot operacjonalizacji w toku projektowania badań z zakresu oceny bądź samooceny cech wyglądu i ciała człowieka, wraz z podziałem na jej holistyczne (zespół charakterystyk, których oceny wiążą się ze sobą) oraz elementarne (jedna charakterystyka, której oceny oddziałują na ocenę ogólnej atrakcyjności fizycznej człowieka) ujęcie.

Słowa kluczowe: atrakcyjność fizyczna, atrakcyjność seksualna, wygląd.


 

Jak cytować: Adamska, K. (2016). Milczenie i przełamywanie milczenia w organizacji. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 75-88. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-3pl

 

Streszczenie: Celem artykułu jest przedstawienie zjawiska milczenia w organizacji. Milczenie rozumiane jest jako decyzja o niezabieraniu głosu w sytuacji nieprawidłowości mających miejsce w organizacji lub wtedy, gdy można zasugerować korzystne dla organizacji zmiany. Wyróżniono dwa typy milczenia: milczenie jako efekt społecznie podzielanych przekonań oraz milczenie jako taktyka. W artykule poruszane jest także zagadnienie przełamywania milczenia. Postulat przełamywania milczenia jest zgodny z podejściem partycypacyjnym, które przypisuje wartość uczestnictwu pracownika w podejmowaniu decyzji organizacyjnych. Milczenie ogranicza uczestnictwo, wielogłos, indywidualną kreatywność i blokuje zmiany w organizacji.

Słowa kluczowe: milczenie, głos, organizacja, przełamywanie milczenia.


 

Jak cytować: Kaczmarek, M., Kaczmarek-Kurczak, P. (2016). Cechy osobowości oraz poczucie własnej skuteczności jako predyktory efektywności działania przedsiębiorców: badanie podłużne.

Roczniki Psychologiczne, 19(1), 103-120. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-4pl

 

Streszczenie: Celem badania była analiza roli cech z pięcioczynnikowego modelu osobowości (PMO; Wielka Piątka) oraz poczucia skuteczności jako predyktorów efektywności działania przedsiębiorcy w przypadku rozpoczynających działalność przedsiębiorców działających w obszarze tzw. sektorów kreatywnych (n = 81). Badanie było zrealizowane w schemacie badań prospektywnych podłużnych – diagnoza cech osobowości poprzedzała rozpoczęcie działalności jako przedsiębiorca, a ocena działalności przedsiębiorcy była dokonywana dwukrotnie – siedem miesięcy i około rok od momentu rozpoczęcia działalności. Wyniki wskazują na to, że uczestnicy badania byli mniej neurotyczni, bardziej ekstrawertywni, otwarci na doświadczenie oraz sumienni, a także mieli silniejsze zgeneralizowane poczucie skuteczności działania w porównaniu z populacją ogólną. Cechy PMO okazały się słabymi, ale istotnymi predyktorami efektywności działania przedsiębiorcy; najsilniejszymi predyktorami były ekstrawersja, neurotyczność oraz przedsiębiorcze poczucie skuteczności. Analizy, w których uwzględniono ekstrawersję i neurotyczność, potwierdziły także hipotezę dotyczącą roli poczucia skuteczności działania jako mediatora w relacji cechy osobowości – efektywność działania przedsiębiorcy. Wyniki analiz są omówione w kontekście uprzednio prowadzonych badań, w tym metaanaliz.

Słowa kluczowe: cechy PMO, poczucie skuteczności działania, przedsiębiorczość.


 

 KRÓTKIE RAPORTY


 

Jak cytować: Krogulska, A, Niedźwieńska, A. (2016). Rola odroczenia czasowego w konformizmie pamięciowym. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 139-147. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-5pl

 

Streszczenie: Konformizm pamięciowy pojawia się, gdy relacja pamięciowa jednej osoby wpływa na późniejszą relację innej osoby dotyczącą tego samego zdarzenia. W badaniu sprawdzano, czy wraz z wydłużającym się czasem między dyskusją o zdarzeniu a jego przypominaniem wzrośnie liczba błędów wskazujących na konformizm pamięciowy. Okazało się, że było ich porównywalnie dużo – zarówno kilka minut po obytej rozmowie, jak i tydzień po niej. Za efekt ten w obu przypadkach były odpowiedzialne mechanizmy pamięciowe.

Słowa kluczowe: konformizm pamięciowy, efekt dezinformacji, wpływ społeczny.


 

Jak cytować: Sochacka, K. (2016). Porównanie wyników WISC-R i WAIS-R (PL) dzieci i adolescentów w badaniach podłużnych. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 159-168. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-6pl

 

Streszczenie: Dwukrotnie badano testami D. Wechslera tę samą grupę osób w normie intelektualnej (N = 31) w odstępie 13 lat; Skalą Inteligencji dla Dzieci (WISC-R) – średnia wieku 8 lat i Skalą Inteligencji dla Dorosłych (WAIS-R) – 21 lat. Każde badanie przeprowadziła ta sama osoba. W 62 protokołach (arkuszach odpowiedzi) porównano ilorazy inteligencji, wyniki przeliczone w podtestach oraz wyniki czynnikowe WISC-R zarówno ze skalą WAIS-R (PL) w wersji zrenormalizowanej (2004), jak i z wersją WAIS-R (PL) sprzed normalizacji (1996). Znaleziono istotne statystycznie różnice pomiędzy wynikami testów WISC-R i WAIS-R (PL) w wersji zrenormalizowanej. Brak jest takiej różnicy pomiędzy WISC-R i wcześniejszą wersją WAIS-R (PL) sprzed renormalizacji. Dyskutowano konsekwencje dla praktyki psychologicznej.

Słowa kluczowe: stabilność IQ, testy inteligencji, WISC-R, WAIS-R (PL).


 

Jak cytować: Moroń, M., Grzywnowicz, P., Łojan, A, Szyszłow, M., Warlewska, E. (2016). Wrażliwość na wzmocnienia a zazdrość w związkach romantycznych. Roczniki Psychologiczne, 19(1), 179-190. DOI: 10.18290/rpsych.2016.19.1-7pl

 

Streszczenie: Zazdrość jest adaptacyjną reakcją emocjonalną, która sygnalizuje zagrożenie dla aktualnej relacji romantycznej i wzbudza motywację do jej obrony. Uznając zazdrość za mechanizm wrażliwości na sygnały zagrożenia relacji, przewidywano, że wrażliwość biologicznych systemów walki-ucieczkiznieruchomienia (FFFS) oraz behawioralnego systemu hamowania (BIS) będzie dodatnio skorelowana z intensywnością doświadczania zazdrości. Spodziewano się, że związki te będą silniejsze wśród osób bardziej zaangażowanych w relację. Analizowano także orientację na dążenie i unikanie w bliskim związku romantycznym jako mediatory relacji między wrażliwością FFFS, BIS i behawioralnego systemu aktywacji (BAS) a intensywnością doświadczania zazdrości. Badania prowadzono wśród 217 osób w wieku od 17 do 36 roku życia, pozostających w związkach romantycznych. Wykazano, że wrażliwość BIS i FFFS dodatnio koreluje z intensywnością doświadczania zazdrości. Zaangażowanie w związek moderowało zależności między wrażliwością FFFS a intensywnością zazdrości. Orientacja na unikanie w bliskim związku była zaś mediatorem relacji między wrażliwością BIS a doświadczaniem zazdrości.

Słowa kluczowe: wrażliwość na wzmocnienia, zazdrość, zaangażowanie, dążenie, unikanie.

Autor: Karol Juros
Ostatnia aktualizacja: 30.10.2016, godz. 08:21 - Ana Ivanova