ARTYKUŁY


 

Jak cytować: Śliwak, J., Wiechetek, M., Zarzycka, B., Bartczuk, R. B. (2017). Oblicza psychologii religii w Polsce. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 11-19. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-1pl

 

Streszczenie: Zjawisko religijności jest coraz częściej eksplorowane przez przedstawicieli różnych dyscyplin naukowych. Szczególnie dostrzegalne jest to w obszarze psychologii religii. Problematyka religijności człowieka zyskuje także coraz większe zainteresowanie wśród polskich badaczy. Niniejszy artykuł prezentuje główne trendy obrazujące rozwój zainteresowania zjawiskiem religijności na terenie psychologii. Uwzględniono tu zarówno kontekst światowy, jak i polski. Dodatkowo w skrócie zostały opisane artykuły składające się na niniejszy numer specjalny Roczników Psychologicznych, który został poświęcony zagadnieniom opisywanym przez polskich psychologów zainteresowanych zjawiskiem religijności człowieka.

Słowa kluczowe: psychologia religii; religijność; zainteresowanie religijnością; psychologia religii w Polsce.


 

Jak cytować: Chaim, W. (2017). Koncepcja typów psychologicznych w psychologii religii i duchowości. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 31-45. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-2pl

 

Streszczenie: Celem artykułu jest przedstawienie aktualnego stanu badań empirycznych nad stosowaniem koncepcji typów jungowskich w psychologii religii i duchowości, ze wskazaniem na potrzebę ich poszerzania o polski kontekst. W artykule przedstawiony został zarys tej koncepcji oraz metody badania tych typów (MBTI, KTS, FPTS) stosowane w dziedzinie religii i duchowości, a także omówione zostały wyniki badań na temat związku między aspektami koncepcji typów psychologicznych ze zmiennymi religijności, z modlitwą i duchowością osób, grup i ośrodków związanych z religią i duchowością. Artykuł kończą uwagi odnośnie do najważniejszych ustaleń empirycznych, ich wartości dla nauki i praktyki. Wskazuje się także na potrzebę badań służących weryfikacji i uogólnieniu znanych wyników, z wykorzystaniem współczesnych reinterpretacji koncepcji Junga i metod badania osobowości.

Słowa kluczowe: typy psychologiczne; religijność; duchowość chrześcijańska.


 

Jak cytować: Gołąb, A. (2017). Wiara lub niewiara polskich naukowców w Boga a ich poglądy na relację między nauką a religią. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 63-79. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-3pl

 

Streszczenie: Artykuł przedstawia wybrane wyniki badania 279 polskich naukowców ze stopniem doktora i doktora habilitowanego. Ogólny wskaźnik wierzących w Boga wyniósł 56,3%, był najwyższy wśród chemików (80%), geografów (76,2%), matematyków i informatyków (73,1%) i medyków (64,5%). Część badanych (6,5%) uznała, że ich pogląd najlepiej wyraża zdanie: „Nie wierzę w osobowego Boga, ale wierzę w pewnego rodzaju siłę wyższą”. Deklaracje ateizmu złożyło 18,3% badanych, agnostycyzm jako swą postawę wskazało 7,2%. Omówiono też poglądy badanych na temat relacji między nauką a religią, nawiązując do typologii tych relacji zaproponowanej przez Iana Barboura. Najwięcej badanych (41,9%) zaprzeczało istnieniu konfliktu między tymi dziedzinami myśli ludzkiej, 13% uznało, że zachodzi między nimi konflikt. Część badanych (19,6%) uważała, że nauka i religia powinny być traktowane jako niezależne obszary dociekań, 2% opowiedziało się za dialogiem religii i nauki, a 3,6% za ich współdziałaniem w budowaniu obrazu świata.

Słowa kluczowe: polscy naukowcy; światopogląd; wiara w Boga; relacja nauka–religia.


 

Jak cytować: Zarzycka, B., Ziółkowska, D., Śliwak, J. (2017). Wsparcie i zmagania religijne jako predyktory jakości życia Anonimowych Alkoholików – moderacja przez czas abstynencji. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 99-120. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-4pl

 

Streszczenie: Przedmiotem prezentowanego artykułu jest analiza zależności między wsparciem, zmaganiem religijnym i jakością życia mężczyzn uzależnionych od alkoholu po uwzględnieniu moderacji przez czas abstynencji. Przebadano 100 mężczyzn, należących do grupy wsparcia Anonimowych Alkoholików (AA). Zastosowano Skalę Pocieszenia i Napięcia Religijnego Yali, Exline, Wood i Worthington oraz Kwestionariusz Jakości Życia Schalocka i Keitha. Analiza korelacji wykazała, że Pocieszenie religijne korelowało dodatnio, a Lęk-wina i Negatywne emocje względem Boga ‒ ujemnie z jakością życia AA. Odnotowano również moderujący efekt długości abstynencji na zależność między religijnością i jakością życia AA: osoby z długim okresem abstynencji i wysoką umiejętnością czerpania wsparcia z religii miały najwyższe wskaźniki jakości życia.

Słowa kluczowe: wsparcie religijne; zmagania religijne; jakość życia; Anonimowi Alkoholicy.


 

Jak cytować: Nowosielski, M., Bartczuk, R. P. (2017). Analiza strukturalna procesów dekonwersji w okresie dojrzewania – konstrukcja Skali Dekonwersji Adolescentów. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 143-165. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-5pl

 

Streszczenie: Obecność przemian duchowych i religijnych w trakcie adolescencji ma silne uzasadnienie w dotychczasowej teorii i badaniach. W niniejszym artykule zaproponowano zastosowanie podejścia opartego na dekonwersji do badania religijnego kryzysu dojrzewania. Streib opracował koncepcję dekonwersji w kontekście rosnącego zainteresowania ateizmem i apostazją. W proponowanym ujęciu procesy dekonwersyjne to wszystkie zmiany w osobistej religijności, które zawierają odejście od aktualnych sposobów doświadczania i przejawiania religijności. Odwołując się do koncepcji Streiba, na podstawie badań przeprowadzonych na 323 osobach, skonstruowano Skalę Dekonwersji Adolescentów. Analizy wykazały istnienie czterech wymiarów, które zinterpretowano jako: (1) Odchodzenie od wiary, (2) Odchodzenie od wspólnoty religijnej, (3) Doświadczanie pustki transcendentalnej oraz (4) Krytycyzm moralny. Oszacowano rzetelność i trafność nowej metody, które okazały się zadowalające.

Słowa kluczowe: dekonwersja; adolescencja; przemiany duchowe; Skala Dekonwersji Adolescentów.


 

Jak cytować: Polak, J., Grabowski, D. (2017). Wstępna charakterystyka psychometryczna polskiej wersji kwestionariusza Religious Commitment Inventory-10 (RCI-10-PL) Everetta Worthingtona i współpracowników. Roczniki Psychologiczne, 20(1), 191-212. DOI: 10.18290/rpsych.2017.20.1-6pl

 

Streszczenie: Artykuł przedstawia podstawy teoretyczne oraz właściwości psychometryczne polskiej wersji Religious Commitment Inventory-10 (RCI-10-PL) autorstwa E. Worthingtona i współpracowników (2003). Konfirmacyjna analiza czynnikowa wyników badań przeprowadzonych na dwóch próbach liczących razem 581 osób, pokazała zadowalające dopasowanie do danych zarówno modelu jednoczynnikowego, jak i dwuczynnikowego, z tym że ten ostatni był nieco lepiej dopasowany. Taki rezultat odpowiada wynikom uzyskanym w próbach amerykańskich. Współczynniki α Cronbacha dla poszczególnych dwóch skal wersji polskiej wynoszą od 0,82 do 0,95, co wskazuje na wysoką zgodność wewnętrzną poszczególnych dwóch skal. Współczynniki korelacji między pomiarem wyjściowym a pomiarem po pięciu tygodniach przyjmują wartości od 0,90 do 0,91, co świadczy o dużej stabilności czasowej RCI-10-PL. Pozytywne związki między poszczególnymi wymiarami RCI-10-PL a postawami religijnymi, wrażliwością etyczną oraz skupianiem się na osiąganiu w życiu harmonii potwierdzają trafność zewnętrzną tego narzędzia.

Słowa kluczowe: religijność; polska wersja Religious Commitment Inventory-10 (RCI-10-PL); duchowość.

Autor: Ana Ivanova
Ostatnia aktualizacja: 19.09.2017, godz. 17:35 - Ana Ivanova