ARTYKUŁ DYSKUSYJNY


 

Teresa RZEPA (2005). Psychologowie o sztuce życia. Roczniki Psychologiczne 8, 1, 7-22.

Streszczenie: W artykule przedstawiam: (1) najważniejsze przesłanie Charlotty Buhler (prekursorki badań nad rozwojem człowieka w ciągu życia), dotyczące sensu życia rozumianego jako „przeznaczenie" go dla kogoś lub czegoś (np. idei, wartości); (2) przykłady realizacji tego przesłania, ujawnione przez psychologów (Xymena Gliszczynska, Lidia Wołoszynowa, Edward Franus, Tadeusz Gałkowski, Bozydar L. J. Kaczmarek, Stanisław Mika, Kazimierz Obuchowski, Jan Strelau, Włodzimierz Szewczuk, Ziemowit Włodarski) w ich autobiografiach naukowych.
Słowa kluczowe: sens życia, autobiografie psychologów.

 



Hanna  BRYCZ (2005). Spostrzeganie tendencyjności we własnym zachowaniu: wyznaczniki sytuacyjne. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 23-42.

 

Streszczenie: Na podstawie trzech niezależnych badań weryfikowano hipotezy o wpływie czynników sytuacyj¬nych - takich jak poziom leku, autorytet, wysokość nagrody, wzbudzanie pamięci semantycznej lub epizodycznej - na trafność spostrzegania własnych zachowali - przejawów odchyleń od racjonalności. Czynniki sytuacyjne odgrywały mierna role. Najsilniej na trafność wpływa wartościowość odchyleń od racjonalności: te, które dobrze świadczą o wykonawcy, są trafniej spostrzegane we własnym zachowaniu niż takie prawidłowości, które mówią o człowieku źle.
Słowa kluczowe: trafność, tendencyjność, wpływ sytuacji na wzrost trafności, pamięć semantyczna i epizodyczna, nagroda, autorytet.

 



Iwona MADEJ (2005). Struktura skojarzeniowa znaku towarowego w marketingowej strategii jego rozszerzania. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 43-62.

Streszczenie: Obecnie jedną z szeroko spopularyzowanych strategii marketingowych stanowi rozszerzanie znaku towarowego (brand extension), które odnosi się do oznaczania nowych towarów istniejąca marka. Skuteczność takiej strategii można maksymalizować poprzez zmianę struktury skojarzeniowej znaku towarowego, polegającą na neutralizowaniu negatywnych skojarzeń z rozszerzonymi produktami. W badaniach skojarzeń ze znakiem towarowym Palmolive zastosowano Kleine'a i Kernana (1988) metodę skojarzeniowego indeksu podobieństwa (affinity index) oraz Aakera i Kellera (1990) metodologie badan nad podobieństwem oryginalnego i rozszerzanych produktów tej samej marki. Badania własne potwierdzają wyniki analiz empirycznych Aakera i Kellera, ze w opracowaniu skutecznych strategii rozszerzania znaku towarowego analizę skojarzeń należy łączyć z badaniem kategorialnego podobieństwa produktów tak samo oznaczonych.
Słowa kluczowe: rozszerzanie znaku towarowego, struktura skojarzeniowa znaku towarowego, pojęciowa struktura przedmiotów konsumpcyjnych, transfer skojarzeń, kategorialne podobieństwo produktów znaku towarowego, neutralizowanie negatywnych skojarzeń.

 



Aneta MALISZEWSKA (2005). Afekt i poznanie w etnocentryzmie konsumenckim. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 63-80.

Streszczenie: Artykuł niniejszy bada zamiar zakupu produktów postrzeganych jako polskie lub zagraniczne u konsumentów o wysokim i niskim poziomie etnocentryzmu. Autorka koncentruje się na afektywnym i kognitywnym komponencie stosunku do produktów i na ich wpływie na zamiar zakupu. Ankietę wypełniło 100 osób. Wiek respondentów wahał się od 18 do 80 lat, a mężczyźni stanowili mniej więcej połowę z nich. W studium wykorzystano sześć różnych produk¬tów pakowanych. Trzy z nich miały nazwy postrzegane jako polskie; pozostałe trzy produkty były postrzegane jako zagraniczne. Wyniki studium wykazują większy wpływ komponentu afektywnego na zamiar zakupu. Zjawisko to było jednak obserwowane jedynie wśród konsu-mentów o wysokim poziomie etnocentryzmu, a także wtedy, gdy postrzegali oni dane produkty jako polskie. Większy wpływ komponentu kognitywnego na zamiar zakupu zaobserwowano u respondentów o wysokim poziomie etnocentryzmu wtedy, gdy postrzegali oni dane produkty jako zagraniczne, a także wśród konsumentów o niskim poziomie etnocentryzmu bez względu na to, jak postrzegali pochodzenie danego produktów.
Słowa kluczowe: etnocentryzm konsumencki, afekt, poznanie, intencja zakupu, werbalne znaki towarowe.

 



Małgorzata TATALA, Maria MAŃKOWSKA (2005). Uczucia religijne dzieci w wieku przedszkolnym w świetle ich własnych wypowiedzi oraz w percepcji ich. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 81-104.

Streszczenie: Przedmiotem analiz są wyniki badań dotyczących uczuć religijnych dzieci w wieku przedszkolnym, otrzymane bezpośrednio (z wypowiedzi dzieci) oraz pośrednio (z wypowiedzi ich matek). Zbadano 90 dzieci w wieku 4, 5 i 6 lat za pomocą metody obrazkowej oraz przeprowadzono wywiad z ich matkami. Przedstawiono analizę rozwoju treściowej reprezentacji w zakresie uczuć religijnych u dzieci, a następnie porównano dane uzyskane od dzieci i ich matek, biorąc pod uwagę treść oraz sposób ekspresji opisywanych uczuć. Omówiono relacje w obrębie uczuć pozytywnych i negatywnych, natomiast pogłębionej analizie statystycznej poddano uczucia negatywne. Stwierdzono, ze na poziomie prawidłowości globalnych obydwa źródła danych o uczuciach religijnych dzieci wykazują bardzo zbliżona jakość. Natomiast analiza szczegółowa ujawnia różnice o zasięgu lokalnym, przy czym otrzymane wyniki nie zaprzeczają sobie, ale wzajemnie się uzupełniają.
Słowa kluczowe: uczucia religijne, wiek przedszkolny.

 



Dorota TURSKA (2005). Kreatywność prymusów gimnazjalnych. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 105-120.

Streszczenie: Rezultaty badań empirycznych wskazują, iż najwyżej oceniani uczniowie są mniej kreatywni niż ich rówieśnicy, cechujący się niższym poziomem osiągnięć szkolnych. Próbę wyjaśnienia przyczyn tego zjawiska oferują koncepcje Bourdieua i Passerona (1990) oraz Bernsteina (1990), które traktują szkołę jako dominującą instytucję transmisji uznanej już wiedzy (adaptacyjna wizja edukacji). Obecnie realizowana w Polsce reforma systemu oświaty wydaje się - w postulatach Ministerstwa Edukacji Narodowej - wykraczać poza przedstawioną wizję. Teza ta dotyczy szcze¬gólnie gimnazjum, „szkoły twórczego rozwiązywania problemów po to, by lepiej przygotować do pracy w zmiennych warunkach współczesnego świata" (Biblioteczka Reformy, 1999, s. 11). Opracowane na poziomie gimnazjalnym kryteria przyznawania najwyższych ocen gratyfikują zatem nie tyle umiejętność odtwarzania faktów, ile własną inwencję, niesterowaną aktywność, kreatywność wychowanka. Jeżeli ministerialna koncepcja miałaby stać się treścią praktyki edukacyjnej, to w doświadczeniu najwyżej ocenianych gimnazjalistów powinno pojawić się przeświadczenie o przydatności zachować kreatywnych. Można byłoby oczekiwać także obiektywnych rezultatów stymulacji myślenia twórczego. Rezultaty badań własnych, przeprowadzonych wśród uczniów klas III (ostatnich) gimnazjum, jednoznacznie falsyfikują obydwa założenia. Artykuł zawiera także próbę wyjaśnienia przyczyn zdiagnozowanego stanu.
Słowa kluczowe: kreatywność, najlepszy uczeń, gimnazjum.

 



Jacek ŚLIWAK (2005). Altruizm i jego pomiar. Kwestionariusz A-N. Roczniki Psychologiczne, 8, 1, 121-144.

Streszczenie: Treścią niniejszego artykułu jest zagadnienie związane z pomiarem intensywności zachowań altruistycznych. Zachowanie altruistyczne jest rozumiane jako działanie świadome i dobrowolne na rzecz innych ludzi, które przynosi korzyści innym, a osoba działająca nie oczekuje w zamian na zewnętrzne nagrody, gdyż działanie pomocne jest dla niej wartością sama w sobie. Pomiar zachowali altruistycznych w literaturze przedmiotu ma dwie tradycje: jedna to badania eksperymentalne dotyczące sytuacji społecznych; druga to tradycja związana z badaniem testowym opartym na samoopisie. Odwołując się do tej drugiej tradycji oraz do już istniejących w literaturze przedmiotu wzorów (por. Karyłowski, 1982a; Szuster, 2002), skonstruowano skale do mierzenia altruizmu, która została opisana w artykule. Kwestionariusz A - N składa się z dwóch części. W pierwszej jest 9 opowiadań; do każdego opowiadania dołączono zestaw sześciu gotowych odpowiedzi, wyrażających różne nasilenia postawy altruistycznej. Część druga zawiera 8 opowiadań (zadaniem osoby badanej jest wyrażenie opinii na 7-stopniowej skali typu Likerta, w jakim stopniu zgadza się lub nie zgadza się z decyzją podjętą przez bohatera opowiadania). Wynik ogólny jest łączna suma punktów uzyskanych przez osobę badana w części pierwszej i drugiej. Mieści się on w przedziale 17-110 pkt, gdzie wynik najniższy oznacza brak altruizmu, zaś wynik z drugiego bieguna - najwyższy poziom altruizmu. Na podstawie przeprowadzonych procedur stwierdzono, ze skonstruowany test jest trafnym narzędziem do przewidywania szerokiego zakresu zachowań altruistycznych oraz poziomu jego natężenia, a obliczone współczynniki rzetelności dowodzą, ze jest to również narzędzie odznaczające się bardzo wysoka rzetelnością.
Słowa kluczowe: altruizm, pomiar intensywności altruizmu, badania eksperymentalne altruizmu oparte na samoopisie.


 

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 31.05.2013, godz. 07:38 - Karol Juros