ARTYKUŁY // ARTICLES


  

Kinga TUCHOLSKA (2005). Zagadnienie kompetencji w psychologii Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 11-36.

 

Streszczenie: Szeroki zakres treści pojęcia „kompetencje” wyznacza jego interdyscyplinarny charakter. Stosowane jest ono w różnych dyscyplinach naukowych – także i w dziedzinie nauk społecznych. Celem artykułu jest przybliżenie zagadnienia kompetencji, jak jest ono poruszane od końca lat 50. aż do chwili obecnej na gruncie psychologii. Zaprezentowano w nim kwestie związane z konceptualizacją pojęcia kompetencji. Ujawnione przy tym niejednoznaczności w stosowanym przez badaczy i teoretyków tego zjawiska nazewnictwie i sposobie jego ujmowania sprowokowały do poczynienia pewnych uściśleń i podjęcia próby systematyzacji wiedzy w tym zakresie. Rezultatem analizy prezentowanych w literaturze przedmiotu koncepcji kompetencji stało się określenie wyznaczników kompetencji osobowościowych i sformułowanie podstaw do wyróżnienia kompetencji osobowych. Jako przykład tych ostatnich zostały omówione szerzej kompetencje temporalne.

Słowa kluczowe: kompetencja, kompetencje czasowe, kompetencje temporalne.

 


  

Sławomir ŚLASKI (2005). Dorosłe dzieci alkoholików oraz ich rodzice – aktualny stan Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 37-54.

 

Streszczenie: Autor dokonuje przeglądu literatury na temat dorosłych dzieci, które wychowywały się w rodzinach z problemem alkoholowym. Aktualne badania dotyczące DDA odnoszą się głównie do: (1) wskazania czynników sprzyjających nadużywaniu środków chemicznych przez DDA, (2) określenia problemów, z jakimi borykają się rodzice DDA, (3) wyodrębnienia czynników chroniących DDA przed wystąpieniem różnego rodzaju psychopatologii.

Słowa kluczowe: dorosłe dzieci alkoholików, uzależnienie od alkoholu.

 


  

Michał HARCIAREK (2005). Krzysztof JODZIO, Charakterystyka wybranych zaburzeń emocjonalnych po udarze prawej półkuli mózgu Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 55-71.

 

Streszczenie: Stosunkowo mało poznanym zagadnieniem są mózgowe substraty poszczególnych procesów emocjonalnych oraz ich zaburzeń. Ogólnym celem prezentowanych badań była ocena wybranych problemów emocjonalnych po udarze niedokrwiennym prawej półkuli mózgu. Scharakteryzowano stan afektywny oraz zdolność słuchowego i wzrokowego rozpoznawania emocji. W badaniach wzięło udział 30 pacjentów po prawostronnym udarze mózgu oraz 31 osób zdrowych. Posłużono się Skalą HAD (Hospital Anxiety and Depression Scale – Zigmond i Snaith, 1983), Skalą Manii według Pużyńskiego (1979), Testem Prozodii Emocjonalnej z baterii neuropsychologicznej do oceny zaburzeń językowych po uszkodzeniach prawej półkuli mózgu (The Right Hemisphere Language Battery – Bryan, 1995; Łojek Skotnicka, Bryan, 2000) oraz Testem Rozpoznawania Wyrazu Emocjonalnego Twarzy (Facial Affect Recognition Test – Ekman i Friesen, 1976). U chorych z uszkodzeniem prawej półkuli mózgu zaobserwowano nasilone w różnym stopniu zaburzenia afektywne o charakterze depresyjnym lub maniakalnym. Jednocześnie wystąpił związek między prozodią recepcyjną i zdolnością rozpoznawania emocjonalnego wyrazu twarzy. Stwierdzono dysocjację zaburzeń różnicowania emocjonalnego w zakresie badanych modalności: najmniej problemów sprawiała wzrokowa identyfikacja „radości” oraz słuchowa identyfikacja „smutku”. Przeprowadzone badania ukazują związek zaburzeń emocjonalnych z uszkodzeniem prawej półkuli mózgu. Wyniki sugerują również ponadmodalny mechanizm percepcji emocjonalnej, której przebieg zależy od treściowej specyfiki bodźca.

Słowa kluczowe: udar, prawa półkula, emocje, depresja po udarze, mania wtórna, percepcja prozodii emocjonalnej, percepcja emocjonalnego wyrazu twarzy.

 


  

Paweł KONIAK (2005). Znaczenie etykiet ideologicznych i poglądów politycznych w ewaluacji przekazu politycznego Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 73-92.

 

Streszczenie: Artykuł poświęcony jest roli, jaką w ewaluacji przekazu politycznego odgrywają zawarte w nim poglądy na „trudne” i „łatwe” kwestie oraz etykiety ideologiczne, jakimi określony jest nadawca przekazu. W eksperymencie, w którym uczestniczyło 199 osób, przetestowano następujące hipotezy: 1) hipotezę „symboli ideologicznych”, zakładającą, że preferowane są przekazy z etykietą zgodną z lewicową/prawicową samoidentyfikacją odbiorcy; 2) hipotezę „głosowania tematycznego”, zakładającą preferowanie przekazu zgodnego z „kapitalistycznymi”/„socjalistycznymi” poglądami odbiorcy; 3) hipotezę „łatwego głosowania”, zakładającą, że odbiorca preferuje przekaz, w którym zawarta jest opinia zgodna z jego zapatrywaniem na kwestię wpływu Kościoła na sprawy państwa i politykę. Hipoteza „symboli ideologicznych” nie znalazła potwierdzenia. Częściowo potwierdziły się hipotezy „głosowania tematycznego” i „łatwego głosowania”. Jednakże badani w każdym przypadku bardziej niż przekaz odpowiadający ich poglądom preferowali przekaz będący zbiorem ogólnikowych stwierdzeń, w którym brak jest propozycji konkretnych rozwiązań.

Słowa kluczowe: przekaz polityczny, etykiety ideologiczne, głosowanie tematyczne, „łatwe” i „trudne” kwestie, lewicowa/prawicowa samoidentyfikacja, poglądy polityczne.

 


  

Dominika POGORZELEC, Oleg GORBANIUK (2005). Predyktory prośrodowiskowych wyborów konsumenckich Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 93-110.

Streszczenie: Artykuł podejmuje problem predyktorów zakupu artykułów prośrodowiskowych. Zbadano próbę 109 osób o zróżnicowanym wieku z populacji ogólnej. Zakładano, że na prośrodowiskowe wybory konsumenckie ma wpływ wyższy poziom świadomości ekologicznej, większe poczucie odpowiedzialności ekologicznej oraz większe nasilenie odpowiedzialności ogólnej. Analiza wyników badań wykazała, że konsumenci, którzy uważają, że mają dużą kontrolę nad własnymi zachowaniami konsumenckimi, mają także wysokie poczucie odpowiedzialności ogólnej, czują się współodpowiedzialni za obecny stan środowiska oraz mają silne przekonanie o wzajemnych powiązaniach z przyrodą będą bardziej skłonne kupować ekologiczne produkty. Nie stwierdzono natomiast wpływu zmiennych demograficznych (wiek, płeć, wykształcenie) na wybory produktów ekologicznych.

Słowa kluczowe: teoria planowanego zachowania, świadomość ekologiczna, odpowiedzialność, prośrodowiskowe wybory konsumenckie, produkty prośrodowiskowe.

 


  

Katarzyna JĘDRUSZCZAK (2005). Prywatność jako potrzeba w ramach koncepcji siebie Roczniki Psychologiczne, 8, 2, 111-135.

 

Streszczenie: Potrzeba prywatności zyskuje coraz większe zainteresowanie badaczy, zwłaszcza w kontekście zmian (cywilizacyjnych i technologicznych) zachodzących we współczesnym świecie. Niniejszy artykuł odnosi się jedynie do wąskiego aspektu dziedziny psychologii prywatności. Próbowano ustalić powiązania potrzeby prywatności z wybranymi elementami składającymi się na koncepcję siebie. Wykorzystano w tym celu Test Przymiotnikowy ACL i Kwestionariusz Preferencji Społecznych (opracowanie własne metody operacjonalizacji potrzeby prywatności). Złożoność fenomenu prywatności (łączącego wymiary: samotności, odosobnienia, intymności w rodzinie, anonimowości, izolacji) zaowocowały równie złożonym, co i trudnym do interpretacji układem powiązań z elementami koncepcji siebie. Ten wątek badań wymaga kontynuacji. Badania wykazały niemniej, że nasilenie potrzeby prywatności wiąże się z ilością wyjawianych przez osobę informacji, natomiast nie uzyskano potwierdzenia dla hipotezy, że prywatność stanowi przeciwieństwo potrzeby afiliacji. Potrzeba prywatności nie wynikała z tego, w jakich warunkach mieszka dana osoba sama: czy dzieli z kimś pokój. Prywatność jednak wiązała się z preferencjami jednostki, co do spędzania czasu wolnego (sam/z innymi). Ciekawym wynikiem było, że potrzeba prywatności ma takie samo nasilenie u kobiet i mężczyzn, ale wiąże się z odmiennymi elementami obrazu siebie u obojga płci.

Słowa kluczowe: potrzeba prywatności, prywatność, koncepcja siebie, wyjawianie informacji o sobie, zarządzanie informacjami o sobie.

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 31.05.2013, godz. 07:38 - Karol Juros