Antonina GUTOWSKA (2006). Specyfika rodzicielstwa adopcyjnego w świetle teorii Davida H. Kirka. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 7-27.

Streszczenie: Artykuł dotyczy funkcjonowania rodzin adopcyjnych, ze szczególnym uwzględnieniem różnic między rodzicielstwem adopcyjnym a rodzicielstwem naturalnym. Została w nim przedstawiona teoria relacji w rodzinie adopcyjnej sformułowana przez kanadyjskiego socjologa Davida H. Kirka. Kirk wyróżnia dwa odmienne sposoby radzenia sobie z trudnościami związanymi z adekwatnym zdefiniowaniem swojej roli przez rodziców adopcyjnych: uznawanie różnic między rodzicielstwem adopcyjnym a naturalnym (acknowledgment-of-difference coping pattern) lub zaprzeczanie tym różnicom (rejection-of-difference coping pattern). Uznawanie różnic wiąże się według Kirka z lepszym funkcjonowaniem rodziny adopcyjnej w aspekcie komunikacji między członkami rodziny i satysfakcji z adopcji. W drugiej części artykułu zostały opisane badania D. Brodzinsky’ego, K. Kaye’a i D. Grotevanta, zainspirowane teorią Kirka, oraz nowe interesujące interpretacje problemu odmienności rodzicielstwa adopcyjnego prezentowane przez tych autorów.

Słowa kluczowe: adopcja, rodzicielstwo adopcyjne, uznawanie różnic między rodzicielstwem adopcyjnym a naturalnym, zaprzeczanie różnicom między rodzicielstwem adopcyjnym a naturalnym.

***

Anna M. ZALEWSKA (2006). Związki pomiędzy potrzebą aprobaty społecznej a zadowoleniem z pracy w badaniach anonimowych. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 29-44.

Streszczenie: Potrzeba aprobaty społecznej oznacza tendencję do przedstawiania siebie w korzystnym świetle, aby zyskać akceptację społeczną. W badaniach anonimowych odzwierciedla głównie konformizm, który w Polsce może aktywizować tendencję do narzekania. Celem badań jest udzielenie odpowiedzi na pytania: 1. Czy w badaniach anonimowych potrzeba aprobaty społecznej jest powiązana z wymiarami zadowolenia z pracy? 2. Czy związki te zależą od okresu życia, płci, rodzaju organizacji (prywatne, wojsko, państwowe) i pozycji w organizacji (niska, wysoka)? Badano 316 osób (w tym 109 kobiet) w wieku 19-60 lat. Uwzględniano poznawcze i afektywne aspekty zadowolenia z pracy, a wynik skali kłamstwa z Kwestionariusza Osobowości EPQ-R Eysencka był wskaźnikiem badanej potrzeby. W całej próbie jedynie pomiar afektu negatywnego w pracy jest w bardzo małym stopniu obciążony potrzebą aprobaty społecznej. W grupach także wyraźniej wiąże się ona z aspektem emocjonalnym niż z aspektem poznawczym zadowolenia. Okres życia, rodzaj organizacji, pozycja w organizacji i płeć są moderatorami zależności. Potrzeba aprobaty społecznej aktywizuje tendencję do narzekania tylko u osób w wieku średnim, o wysokiej pozycji oraz u żołnierzy i kobiet – jej wyższy poziom wiąże się z mniejszym emocjonalnym dobrostanem w pracy lub mniejszą satysfakcją z niektórych składników pracy. U osób we wczesnej dorosłości, o niskiej pozycji i pracowników firm prywatnych aktywizuje słabą tendencję odwrotną.

Słowa kluczowe: potrzeba aprobaty społecznej, zadowolenie z pracy, samopoczucie w pracy, satysfakcja z pracy.

***

Monika GRZESIAK-FELDMAN (2006). Tożsamościowe przesłanki różnych rodzajów stereotypizacji. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 45-60.

Streszczenie: Celem prezentowanego programu badawczego było sprawdzenie, jak tożsamość człowieka wpływa na skłonność do posługiwania się stereotypami „klasycznymi” (egzemplarycznymi), w przypadku których przedmiotem stereotypizacji jest typowy przedstawiciel danej kategorii, oraz stereotypami spiskowymi, które są reprezentacjami grup jako całości. Badania osadzone były w teorii tożsamości osobistej i społecznej M. Jarymowicz. Wykazano, że najsilniejsza skłonność do myślenia stereotypowego, bez względu na jego rodzaj, jest charakterystyczna dla osób o tożsamości społecznej, podczas gdy najniższa jest właściwa dla tożsamości indywidualnej. Na podstawie uzyskanych zależności można również wnioskować, że osoby o tożsamości zrównoważonej są wyposażone w zdolności właściwe dla tożsamości społecznej i indywidualnej, a większa skłonność do posługiwania się przez nich stereotypami spiskowymi niż klasycznymi może wskazywać na to, że tożsamość społeczna pełni kluczową rolę w stereotypizacji spiskowej.

Słowa kluczowe: stereotyp klasyczny (egzemplaryczny), stereotyp spiskowy, odrębność schematowa, tożsamość indywidualna, tożsamość społeczna, tożsamość zrównoważona, brak tożsamości.

***

Anna Maria ZAWADZKA (2006). Wartości osobiste tłumaczące orientację materialistyczną jednostki. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 61-80.

Streszczenie: Celem badania było przeanalizowanie związku między wartościami osobistymi i orientacją materialistyczną jednostki. Przebadano 252 osoby, 109 mężczyzn i 143 kobiety, z wykształceniem średnim i wyższym, w wieku od 24 do 46 lat. Metodami, jakimi się posłużono, były: Skala Orientacji Materialistycznej, inspirowana koncepcją M. L. Richins, S. Dawson, i Skala Wartości M. Rokeacha (w adaptacji P. Brzozowskiego). Przeprowadzono analizę regresji wielokrotnej, metodą krokową. Stwierdzono, że wartości osobiste wiążą się z orientacją materialistyczną i tłumaczą ją w 29%. Orientacja materialistyczna wiąże się pozytywnie z „dostatnim życiem”, a negatywnie z „mądrością”, „równowagą wewnętrzną” i wartością „kochający”. Określono także wartości, które tłumaczyły orientację materialistyczną w analizowanych grupach płci i wieku. Analiza regresji wielokrotnej dla grup płciowych wykazała, że wartości wyjaśniały orientację materialistyczną w 34% u kobiet i 21% u mężczyzn. U kobiet orientacja materialistyczna wiąże się z „mądrością” i „równowagą wewnętrzną”, podczas gdy u mężczyzn nie ma ona związku z tymi wartościami. Analiza regresji wielokrotnej w dwóch grupach wiekowych wykazała, że wartości wyjaśniały orientację materialistyczną w 31% w grupie 24-35 lat i w 34% w grupie 36-46 lat. Dodatkowo w grupie wiekowej 24-35 lat orientacja materialistyczna wiąże się pozytywnie z „pokojem na świecie”, szczęściem” oraz z wartością „o szerokich horyzontach”, a w grupie 36-46 lat – z „życiem pełnym wrażeń” i wartością „ambitny”. Zaobserwowano, że inne wartości instrumentalne wiązały się z orientacją materialistyczną w grupie kobiet i mężczyzn oraz osób w wieku 24-35 i 36-46 lat.

Słowa kluczowe: wartości osobiste, orientacja materialistyczna. 

***

Beata MIRUCKA (2006). Przeżywanie własnego ciała przez kobiety z bulimią psychiczną. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 81-99.

Streszczenie: Prezentowany artykuł jest próbą eksploracji struktury ja cielesnego kobiet z bulimią psychiczną. Przeprowadzone badania oparte zostały na holistycznym rozumieniu człowieka, w którym cielesność stanowi istotny element systemu Ja – fundament tożsamości i osobowości podmiotu. Według przyjętej definicji ja cielesne jest sposobem doświadczania siebie w swoim ciele wraz ze swoją płciowością (aspekt podmiotowy) oraz zbiorem konkretnych doświadczeń cielesnych – świadomych i nieświadomych – które odbijają się w obrazie ciała, jaki każdy podmiot posiada. Operacjonalizacją tak rozumianego pojęcia jest Kwestionariusz Ja Cielesnego, składający się z czterech skal – wymiarów ja cielesnego: (1) akceptacji cielesności, (2) przeżywania intymności z osobami płci przeciwnej, (3) eksponowania kobiecości oraz (4) stosunku do jedzenia i wagi ciała. Grupa 36 kobiet z bulimią psychiczną (zdiagnozowaną według DSM IV) w wieku 15-25 lat została przebadana tym kwestionariuszem. Uzyskane wyniki posłużyły do wydzielenia spośród nich trzech podgrup charakteryzujących się: głębokim (grupa A), umiarkowanym (grupa B) i nieznacznym zaburzeniem ja cielesnego.

Słowa kluczowe: ja cielesne, bulimia psychiczna.

***

Mariola ŁAGUNA (2006). Skala skuteczności przedsiębiorczej SSP. Roczniki Psychologiczne, 9, 2, 103-123.

Streszczenie: Przekonanie o własnej skuteczności może odnosić się do różnych obszarów funkcjonowania, różnych zadań. Artykuł prezentuje skalę do pomiaru przekonania o skuteczności w podejmowaniu działań związanych z zakładaniem własnej firmy. Została ona opracowana na podstawie dwukrotnego badania grupy 315 potencjalnych przedsiębiorców. Wyniki analizy czynnikowej pozwoliły na wyodrębnienie trzech węższych obszarów skuteczności przedsiębiorczej: przekonania o skuteczności w zbieraniu informacji rynkowych, w podejmowaniu aktywności przedsiębiorczej oraz przekonania o skuteczności finansowo-prawnej. Metoda uzyskała wysoki wskaźnik zgodności wewnętrznej – α Cronbacha 0,96. Jej pozytywne korelacje z dotychczasowym doświadczeniem, a także z wynikami Skali Uogólnionej Własnej Skuteczności GSES, Skali Samooceny SES, Testu Orientacji Życiowej LOT-R, Kwestionariusza Nadziei na Sukces KNS oraz istotnie wyższe wyniki u osób, które zamierzają założyć własną firmę, pozwalają uznać ją za trafne narzędzie oceny przekonania o skuteczności przedsiębiorczej.

Słowa kluczowe: przekonanie o skuteczności, skuteczność przedsiębiorcza, przedsiębiorczość, metody badania osobowości.

 

Autor: Stanisław Sarek
Ostatnia aktualizacja: 01.12.2012, godz. 12:50 - Mariola Łaguna