1. Wydział Nauk Humanistycznych – Instytut Historii

 

2. Historia – specjalność archiwalna (stacjonarne I st.) rok I sem. II

 

3. Rozwój form kancelaryjnych w Polsce przedrozbiorowej z elementami ich opracowania

 – konwersatorium

 

4. Prerekwizyt – wykład z rozwoju form kancelaryjnych w sem. I

 

5. 30 godz.     

 

6. 2 pkt.

 

7. Cel:

 

Student winien wynieść z zajęć znajomość podstawowych pojęć z zakresu form kancelaryjnych, znać poszczególne typu dokumentacji z okresu przed 1795 r. i zasady funkcjonowania kancelarii różnego typu -  a także zasady rządzące opracowaniem materiałów archiwalnych z ww. okresu, w szczególności materiałów pieczętnych.

 

Zamierzone efekty kształcenia:

 

a) Wiedza: Student zna pojęcia odnoszące się do form kancelaryjnych okresu przedrozbiorowego. Zna formularze dokumentów, ich schemat, nazwy i rolę poszczególnych elementów składowych. Prawidłowo opisuje pięczecie. Zna typy kancelarii okresu staropolskiego i potrafi je scharakteryzować pod względem organizacji, wytworów, pracowników.

 

b) Umiejętności: Student potrafi dokonać rozbioru dyplomatycznego dokumentu. Posiada umiejętności z zakresu opracowania materiałów pieczętnych.

 

c) Inne kompetencje (postawy): Student odnosi się z szacunkiem do dziedzictwa kulturowego, w szczególności spuścizny archiwalnej okresu staropolskiego. Rozumie potrzebę popularyzacji tego dziedzictwa i korzyści ogólnokulturowe pochodzące z tejże.

 

8. Referaty studentów, wspólna praca nad tekstami źródeł i normatywów metodycznych, pokaz multimedialny, uzupełniany wykładem prowadzącego.

 

9. Test pisemny 75 %, obecność i udział w zajęciach 25 %.

 

10. Treści programowe:

 

 

I. Zajęcia organizacyjne.

 

II. Podstawowe pojęcia z zakresu poszczególnych okresów rozwoju kancelarii.

 

III. Podstawowe pojęcia… (jw.) – cz. 2

 

IV. Kancelaria średniowieczna i kontekst kulturowy.

 

V. Urzędnicy i organizacja kancelarii średniowiecznej.

 

VI. Dokument jako wytwór kancelarii średniowiecznej. Budowa (formularz), podstawowe pojęcia dyplomatyki.

 

VII. Analiza formalna wybranych dyplomów średniowiecznych (w przekładzie polskim).

 

VIII. Pieczęcie w średniowieczu – typologia, przykłady. Zasady opracowania pieczęci w zbiorach archiwalnych.

 

IX.  Kancelarie okresu Rzeczpospolitej szlacheckiej – wprowadzenie. Kancelaria królewska.

 

X. Kancelarie ziemskie i grodzkie.

 

XI. Kancelarie miejskie.

 

XII. Organa zarządu diecezją i kancelarie kościelne.

 

XIII. Kancelarie wielkiej własności ziemskiej.

 

XIV. Akta czynności jako nowy system kancelaryjny.

 

XV. Kolokwium zaliczeniowe.

 

 

11. Literatura podstawowa: Nawrocki S., Rozwój form kancelaryjnych na ziemiach polskich od średniowiecza do końca XX wieku,  Poznań 1998. Literatura pomocnicza: wskazówki metodyczne w zakresie opracowania materiałów sfragistycznych (z www.archiwa.gov.pl); Szymański J., Nauki pomocnicze historii, Warszawa 2002.

 

12. Ks. diakon dr Piotr Siwicki