Socjologia kultury – konwersatorium

 

Nazwa jednostki prowadzącej przedmiot (Instytut/Wydział)

Instytut Socjologii

Wydział Nauk Społecznych

Nazwa kierunku/ów oraz ewentualnych specjalności

Socjologia

 

Nazwa przedmiotu

Socjologia kultury

Ograniczenia

 

Studenci I roku studiów stacjonarnych II stopnia, sem. 1

Treści programowe

1. Cechy kulturowe, problemy nowoczesnego społeczeństwa, postmodernizm w kulturze

U. Beck. Społeczeństwo ryzyka: w drodze do innej nowoczesności. Warszawa: Scholar 2002.

M. Castells. Społeczeństwo sieci. Warszawa: PWN 2007.

K. Krzysztofek, M. Szczepański. Zrozumieć rozwój – od społeczeństw tradycyjnych do informacyjnych. Katowice: Wydawnictwo Uniwersytetu Śląskiego 2005.

Z. Sareła SAC (red.). Postmodernizm. Wezwanie dla chrześcijaństwa. Poznań: Pallottinum 1995.

R. Nycz (red.). Postmodernizm. Antalogia przekładów. Kraków 1997.

A. M. Potocka (red.). Postmodernizm. Teksty polskich autorów. Kraków 2003.

M. Jacyno, A. Jawlowska. M. Kempny (red.). Kultura w czasach globalizacji.  Warszawa 2004.

2. Cechy kultury europejskiej

J. Ratzinger. Europa. Jej podwaliny dzisiaj i jutro. Kielce: Wydawnictwo Jedność 2005.

A. Tyszka. W rodzinie kultur europejskich. Staszów: Staszowskie Towarzystwo Kulturalne 2004.

L. Dyczewski. Kultura europejska a kultury narodowe. W: Kultura polska w procesie przemian. Lublin: TN KUL 2003 s. 83-100.

3. Cechy kultury polskiej

L. Dyczewski, D. Wadowski (red.). Tożsamość polska w odmiennych kontekstach. Lublin: Wydawnictwo KUL 2009, szczególnie artykuły z rozdziału: Tożsamość narodowa i europejska s. 105-304.

L. Dyczewski. Wartości, podstawa kultur polskiej. W: Kultura w całościowym planie rozwoju. Warszawa: Pax 2011 s. 71-116.

Wartości w kulturze polskiej.

Red. L. Dyczewski. Lublin: Fundacja Pomocy Szkołom Polskim na Wschodzie T. Goniewicza 1992.

Oblicza polskości. Red. A. Kłoskowska. Warszawa: UW 1990.

Bończa, Tomaszewski. Źródła narodowości. Powstanie i rozwój polskiej świadomości po II połowie XIX i na początku XX wieku. Wrocław: Fundacja na rzecz nauki polskiej 2006.

E. Lewandowski. Charakter narodowy Polaków i innych. Warszawa: Muza 2008, wydanie drugie rozszerzone.

A. Wierzbicki. Spory o polską duszę. Z zagadnień charakterologii narodowej w historii polskiej XIX i XX wieku. Warszawa: Muzeum Historii Polski, Collegium Civitas, Wyd. Trio 2010.

4. Problem tożsamości w nowoczesnym społeczeństwie

Stałość i zmienność tożsamości. Red. L. Dyczewski, J. Szulich – Kałuża, R. Szwed. Lublin: Wydawnictwo KUL 2010.

A. Giddens. Nowoczesność i tożsamość. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN 2001.

Z. Bauman. Wieloznaczność nowoczesna. Nowoczesność wieloznaczna. Warszawa: PWN 1995.

Tożsamość w czasach zmiany. Rozmowy w Castel Gandolfo.  Kraków: Znak 1995.

5. Symbol w kulturze: jego rozumienie i rola. Na przykładzie symboli polskiego społeczeństwa.

M. Lurker. Przesłanie symboli w mitach, kulturach i religiach. Tłum. R. Wojnakowski. Kraków 1994.

M. Eliade.  Obrazy i symbole. Szkice o symbolizmie  magiczno-religijnym. Tłum.  M. i P. Radkowie. Warszawa 1998.

L. Dyczewski. Symbol religijny. W: Leksykon socjologii religii. Zjawiska – badania – teorie. Red. M. Libiszewska-Żółtkowska, J. Mariański. Warszawa: Verbinum  2004 s. 406-407.

6. Kultura popularna

A. Sugier-Szerega. Wartości kultury popularnej w mediach. W: Kultura w kręgu wartości.  Red. L. Dyczewski. Lublin: TN KUL 2001 s. 158-161.

D. Wadowski. Konstrukcja rzeczywistości a kultura popularna. W: Relacje między kultura wysoką i popularną w literaturze, języku i edukacji. Red. B. Mydzik, M. Karwatowska. Lublin: Wydawnictwo UMCS 2005.

M. Golka (red.). Od kontrkultury do popkultury. Poznań: Wyd. Fundacji Humaniora 2002.

7. Kultura alternatywna i jej odmiany

L. Dyczewski. Rodzina katolicka środowiskiem kształtowania kultury alternatywnej. W: Rodzina twórcą i przekazicielem kultury. Red. L. Dyczewski. Lublin: TN KUL 2003 s. 177-116.

M. Filipiak. Od subkultury do kultury alternatywnej. Lublin: Wydaw. UMCS 1999.

8. Globalizacja a kultury regionalne, etniczne, narodowe

L. Dyczewski. Czynniki sprzyjające żywotności kultur mniejszości etnicznych i narodowych. W: Miejsce kultur etnicznych i regionalnych w jednoczącej się Europie. Red. Z. Jasiński, T. Lewowicki. Opole:  Wyd. Uniwersytetu Opolskiego 2007 s. 17-32.

J. Nikitorowicz (red.). Globalizm versus regionalizm. Białystok: Trans Humana 2003.

9. Od kultury ludowej do kultury społeczności lokalnej

I. Bukraba-Rylska. Kultura w społeczności lokalnej - podmiotowość odzyskana? Warszawa: Instytut Rozwoju Wsi i Rolnictwa PAN i Towarzystwo im. Stanisława ze Skarbimierza  2000. 

L. Dyczewski. Od kultury ludowej do kultury regionalno-lokalnej. W: Trwałość i zmienność  kultury polskiej. Lublin: Akademia Społeczna, Wojewódzki Dom Kultury 2002 s. 121-150.

L. Dyczewski (red.). Kultura w kręgu wartości. TN KUL 2001. Szczególnie s. 211-267.

I. Bukraba-Rylska. Wieź czasu transformacji. Interpretacje socjologiczne. W: Polska początku XXI wieku: przemiany kulturowe i cywilizacyjne. Red. K. Frysztacki, P. Sztompka. Warszawa: Polska Akademia Nauk, Komitet Socjologii 2012 s. 423-444.

10. Rola warstwy inteligencji – elit w kształtowaniu kultury

H. Domański (red.). Inteligencja w Polsce. Specjaliści, twórcy, klerkowie, klasa średnia. Warszawa: Wydaw. IFS PAN 2008 s. 221-264.

L. Dyczewski. Rola inteligencji-elit w ugruntowywaniu i rozwijaniu tożsamości polskiej. W: Trwałość i zmienność tożsamości kultury polskiej. Lublin: Akademia Społeczna, Wojewódzki Dom Kultury 2002 s. 39-64.

J. Żarnowski. Dawne i nowe role inteligencji w Polsce. „Kultura i Społeczeństwo” t. XLIV 2000 nr 2.

11. Instytucje tworzenia i upowszechniania kultury, ich funkcje i reguły działania – na przykładzie domu – centrum kultury

Dom kultury wobec szans i zagrożeń  współczesnej cywilizacji. Materiały z sesji naukowo-metodycznej. Antonin 17-19 XI 1988. Warszawa 1989.

L. Dyczewski. Centrum kultury. W: Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku.  T. Pilch (red.). Warszawa: Żak 2003 s. 473-479.

Encyklopedia pedagogiczna XXI wieku. Red, T. Plich. Warszawa: Żak 203 s. 473- 479.

12. Rola animatora – lidera w kształtowaniu kultury lokalnej

L. Dyczewski. Pozycja i zadania animatora – lidera w społeczności lokalnej. W: L. Dyczewski. Trwałość i zmienność kultury polskiej. Lublin: Akademia Społeczna, Wojewódzki Dom Kultury 2002 s. 151-168.

B. Jedlewska.  Animatorzy kultury wobec wyzwań edukacyjnych. Lublin: Wyd. UMCS 1999.

13. Człowiek – godność osoby ludzkiej – w nowoczesnej kulturze

F. Mazurek. Godność osoby ludzkiej podstawą praw człowieka. Lublin: Redakcja Wydawnictw KUL 2001.

L. Dyczewski. Człowiek w perspektywie nowoczesnej kultury. W: Kultura polska w nowej sytuacji historycznej. Red. J.  Damrosz. Warszawa:  Instytut Kultury. Warszawa 1998 s. 24-38.

14. Kultura czynnikiem rozwoju społeczeństwa

L. Dyczewski. Kultura w całościowym planie rozwoju. W: Kultura w całościowym planie rozwoju. Red. L. Dyczewski. Warszawa: PAX 2011 s. 224-243.

S. Huntington. Zderzenie cywilizacji. Przeł. H. Jankowska. Warszawa: Warszawskie Wydawnictwo Literackie 2000.

A. i H. Toffler. Budowa nowej cywilizacji. Warszawa: Wydawnictwo Zysk i Spółka 1995.

Założenia i cele przedmiotu

Celem zajęć jest pogłębienie wiedzy studentów na temat wybranych zagadnień socjologii kultury. Zajęcia konwersatoryjne są dopełnieniem wykładu z tego samego przedmiotu wysłuchanego w semestrze poprzednim.  Podczas zajęć nacisk położony jest umiejętność samodzielnego korzystania z literatury przedmiotu, selekcję materiału, umiejętność analizy i wnioskowania, prezentację przygotowanego materiału. Studenci w ustalonych uprzednio zespołach (2-3 osoby)   przygotowują multimedialną prezentację na określony temat.  Efektem zajęć jest uzyskanie umiejętności postrzegania, opisu, interpretacji i prezentacji zjawisk kulturowych.

Literatura podstawowa

 

L. Dyczewski, Kultura polska w procesie przemian, Lublin 1993; L. Dyczewski, Trwałość i zmienność kultury polskiej, Lublin 2002; L. Dyczewski, Rodzina twórcą i przekazicielem kultury, Lublin 2003; A. Tyszka. Kultura jest kultem wartości. Lublin: Norbertinum  1993; A. Kłoskowska, Socjologia kultury, Warszawa 2007; M. Golka, Socjologia kultury, Warszawa 2007; E. Nowicka, Świat człowieka – świat kultury, Warszawa 2008.

Metody dydaktyczne

Konwersatorium według schematu:

 

- wprowadzenie prowadzącego zajęcia – 5% czasu zajęć

- multimedialna prezentacja opracowanego tematu – 60%

- dyskusja – 30%

- podsumowanie – 5%

 

Multimedialna prezentacja według schematu:

 

1.      Podstawowe pojęcia (definicje) i podstawowa literatura, na której oparte jest opracowanie

2.      Badacze i teoretycy zajmujący się prezentowanym tematem (ze szczególnym uwzględnieniem środowiska KUL, łącznie z pracami magisterskimi i  doktorskimi)

3.      Krótka prezentacja przeprowadzonych na ten temat badań

4.      Pogłębiona prezentacja opracowanego tematu – zjawiska kulturowego, zwracając uwagę na przemiany w czasie, tendencje rozwojowe, główne  problemy.

Forma i warunki zaliczenia zajęć

Ocena prezentacji: treści i formy – każda osoba będzie oceniana za swoje wystąpienie

Ocena aktywności uczestników

Autor/autorzy opisu

Prof. zw. dr hab. Leon Dyczewski, mgr Krzysztof Jurek

 

Zasady obowiązujące:

 

Prezentacja powinna trwać ok. 45 minut,  a wszyscy członkowie  grupy winni w niej  uczestniczyć aktywnie, przede wszystkim przez włączanie się w dyskusję.

 

Przy prezentacji nie czytamy tekstu, lecz referujemy go swobodnie. Podział referowania treści prezentacji dokonuje sam zespół to niej wyznaczony. Osoba pierwsza odpowiada za całość przygotowania prezentacji.

 

Prezentacja powinna opierać się na najnowszej literaturze przedmiotu i wynikach aktualnych badań. Warto sięgać również do publikacji klasyków socjologii polskiej i światowej, aby ukazać dotychczasowy dorobek naukowy na dany temat.

 

Pomocne pytania

 

Jak są definiowane kluczowe pojęcia? (w oparciu słowniki, encyklopedie socjologiczne, podręczniki)

 

Jakie nauki i dyscypliny badawcze są zainteresowane daną tematyką? (przede wszystkim z nauk społecznych)

 

Jacy socjologowie podejmowali badania lub refleksję teoretyczną nad  danym tematem? (socjologia polska, światowa, środowisko Lublina i KUL)

 

Jakie są podstawowe podejścia teoretyczne, stanowiska interpretacyjne, kierunki metodologiczne, które są stosowane w odniesieniu do danego  tematu? Które z nich dominują i jacy są ich reprezentanci?

 

Jakie aspekty, wymiary, zjawiska i procesy można wyróżnić w ramach omawianego tematu?

 

W jakich ramach czasowych i przestrzennych dane zjawisko/proces występuje lub jest rozpatrywany?

 

Jaka jest geneza i źródła omawianych zjawisk oraz ich konsekwencje?

 

Jakie są typy, rodzaje, klasy omawianych zjawisk?

 

Z jakimi kategoriami, grupami społecznymi, charakterystycznymi postaciami wiąże się dany temat?

 

Jakie są najważniejsze tendencje rozwojowe związane z danym zjawiskiem? Jaka jest ich dynamika? Czym są te zmiany wywoływane?

 

Jakie szanse i jakie problemy wiążą się z danym zjawiskiem, a szczególnie z jego rozwojem? 

 

 

 

Autor: Krzysztof Jurek
Ostatnia aktualizacja: 03.10.2012, godz. 09:38 - Krzysztof Jurek