Witam, proszę o wyjaśnienie różnicy językowej pomiędzy dwoma terminami : "stempel" i "pieczątka". Czy można je tylko traktować jako nazwy synonimiczne?


Definicje słownikowe każdego z tych wyrazów pozwalają na ich użycie zarówno w znaczeniu 'przyrząd służący do odbijania znaków, napisów na papierze', jak i 'znak odbity na papierze'. Również Słownik wyrazów bliskoznacznych PWN wskazuje na bliskość semantyczną obu leksemów, podając pieczątkę jako wyraz bliskoznaczny stempla i odwrotnie w obu znaczeniach. Z kolei Praktyczny słownik współczesnej polszczyzny informuje, że stempel pochodzi z języka niemieckiego, natomiast pieczątka jest zdrobnieniem od pieczęci, która jest nazwą pochodzącą od przestarzałego już leksemu piecza. Tłumaczyłoby to funkcjonowanie obu leksemów jako synonimów, z których jeden jest rodzimy, a drugi - zapożyczony z innego języka.

Jeśli można mówić o jakiejś różnicy między tymi wyrazami, to ma ona raczej charakter nie semantyczny, ale uzualny, czyli zwyczajowy, związany z przeznaczeniem (funkcją) przedmiotu. Otóż stemple używane są np. na poczcie i w innych instytucjach, gdzie służą do oznaczania przesyłek czy dokumentów stosownym symbolem czy datą. Natomiast pieczątki zazwyczaj pozostawiają trwały odcisk na papierze z formalnymi danymi firmy, osoby fizycznej lub prawnej.

Warto zaznaczyć, że synonimiczy charakter omawianych leksemów i wyrazów od nich pochodnych sprawia, że możemy uniknąć niezgrabnych stylistycznie konstrukcji typu stemplować stemplem czy pieczętować pieczątką, por.

"Pieczątka, którą stemplujemy przesyłki krajowe, powinna zawierać słowa: opłata pobrana, numer i datę umowy zawartej z Pocztą Polską".

"Po raz pierwszy w historii szkoły dyplomy i wyróżnienia w tym konkursie mogliśmy pieczętować stemplem zawierającym pełną nazwę naszej placówki".

 

 

 

 

 

Autor: Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn
Ostatnia aktualizacja: 03.12.2011, godz. 19:52 - Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn