Mariusz Czyżak


KILKA UWAG O ADMINISTRACYJNEJ KARZE PIENIĘŻNEJ NA GRUNCIE USTAWY PRAWO TELEKOMUNIKACYJNE Z 2004 R.
Streszczenie

 

Administracyjna kara pieniężna jest najostrzejszym z narzędzi przyznanych Prezesowi UKE w celu oddziaływania na sposób funkcjonowania podmiotów prowadzących działalność telekomunikacyjną.
Pełni ona trzy podstawowe funkcje - represyjną, regulacyjną i prewencyjną. Wyrządza zatem dolegliwość ekonomiczną podmiotowi uchylającemu się od przestrzegania ustawy - Prawo telekomunikacyjne, wpływa na prowadzoną działalność telekomunikacyjną, przyczyniając się do prowadzenia jej w sposób w pełni legalny, a także odstręcza od naruszenia przepisów tej ustawy. Nie należy przypisywać jej jednakże funkcji fiskalnej. Niekiedy postrzegana bywa również jako swoista forma kary umownej wynikającej z dorozumianej umowy, zawieranej z państwem przez przedsiębiorcę telekomunikacyjnego podejmującego się prowadzenia działalności gospodarczej na warunkach określonych przez ustawodawcę.
Administracyjną karę pieniężną nakłada Prezes UKE, w drodze decyzji, w wysokości do 3% przychodu ukaranego podmiotu, osiągniętego w poprzednim roku kalendarzowym, będąc przy tym zobligowanym do uwzględnienia trzech ustawowych dyrektyw jej wymiaru: zakresu naruszenia, dotychczasowej działalności podmiotu oraz jego możliwości finansowych.
Z uwagi na znaczną dolegliwość przedmiotowej sankcji oraz praktyczne trudności towarzyszące cofnięciu skutków finansowych wykonania decyzji nakładającej karę pieniężną, wątpliwości budzi kwestia przyznania Prezesowi UKE, niedopuszczalnej na gruncie obowiązującego porządku prawnego, możliwości nadania tego rodzaju decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności, którego istotą jest, że decyzja podlega wykonaniu, jakkolwiek nie jest ostateczna. Wydaje się, że byłoby to zasadne ze względu na interes społeczny, którego zaistnienie podlegałoby ocenie Prezesa UKE.
Administracyjną karę pieniężną znaną ustawie - Prawo telekomunikacyjne, postrzegać należy, przede wszystkim ze względu na rodzaj pełnionych przez nią funkcji, za istotny i skuteczny instrument przymusu państwowego, służący utrzymaniu stanu poszanowania prawa w dziedzinie telekomunikacji. Zagrożenie nielegalnych działań przedsiębiorców karą pieniężną odgrywa znaczącą rolę w tej sferze gospodarki narodowej, wpływając korzystnie na sposób prowadzenia przez nich działalności gospodarczej i chroniąc uczciwą konkurencję oraz prawa konsumentów.
Za wskazane uznać należy jednakże dokonanie zmian legislacyjnych mających na celu ujednolicenie ustawowych dyrektyw wymiaru administracyjnej kary pieniężnej i ograniczenie ich katalogu do obiektywnych wyznaczników, które nie nastręczają problemów natury interpretacyjnej, a także umożliwienie Prezesowi UKE, jako organowi regulacyjnemu w dziedzinie rynku usług telekomunikacyjnych, nadawania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nakładającej administracyjną karę pieniężną.


Józef Krukowski


RÓWNOUPRAWNIENIE ZWIĄZKÓW WYZNANIOWYCH W PAŃSTWACH EUROPEJSKICH
Streszczenie

 

Przedmiotem refleksji jest analiza napięć, jakie występują w polityce legislacyjnej współczesnych państw demokratycznych należących do Rady Europy w dziedzinie stosunków między państwem a związkami wyznaniowymi. Z jednej strony w ustawach konstytucyjnych jest tu proklamacja - charakterystycznej dla współczesnej epoki - zasady równouprawnienia związków wyznaniowych, mającej uzasadnienie aksjologiczne w uznaniu przyrodzonej godności osoby ludzkiej, będącej źródłem prawa człowieka do wolności religijnej nie tylko w wymiarze indywidualnym, ale również wspólnotowym i instytucjonalnym. Z drugiej zaś strony w stosowaniu tej zasady występują znaczne różnice w zależności od dwóch czynników, jakimi są: 1) poszanowanie historycznej więzi między religią i kulturą danego narodu; b) przesłanki ideologiczne, jakimi kierują się elity polityczne (partie polityczne). Ze względu na stopień wpływu tych czynników na politykę legislacyjną wśród współczesnych państw europejskich obok państw świeckich nadal istnieją państwa wyznaniowe. W szczególności Autor zwrócił uwagę na ewolucję w polityce władz Federacji Rosyjskiej, polegającą na przechodzeniu od państwa świeckiego (w Konstytucji) do państwa wyznaniowego (w praktyce), w którym uprzywilejowaną pozycję zajmuje Rosyjska Cerkiew Prawosławna.

 

Edyta Krzysztofik


EWOLUCJA WSPÓLNOTOWEGO SYSTEMU OCHRONY PRAW CZŁOWIEKA
Streszczenie

 

Analizując dorobek wspólnotowy w dziedzinie ochrony praw człowieka wskazać można na trzy etapy w procesie rozwoju zainteresowania ochroną praw człowieka we Wspólnocie: okres od powstania Europejskiej Wspólnoty Węgla i Stali do orzeczenia w sprawie Stauder, etap bezpośrednio związany z dorobkiem orzeczniczym Trybunału Sprawiedliwości (TS) i ostatni okres związany ze zmianami traktatowymi i Kartą Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP).
W pierwszym okresie rozwoju WE podjęły starania w kierunku wypracowania mechanizmów współpracy między państwami. Analiza postanowień traktatowych wskazuje, że jednostka postrzegana była jako uczestnik życia gospodarczego, a ochrona jej praw ograniczała się wyłącznie do tej sfery. Należy jednak podkreślić, że Traktaty normowały również prawa, które należą do tradycyjnych praw podstawowych jednostki tj. zakaz dyskryminacji ze względu na pochodzenie, płeć, w zakresie jednakowych warunków zatrudnienia, warunków pracy i wynagrodzenia, swoboda przemieszczania się pracowników, prowadzenia działalności gospodarczej, świadczenia usług. Stanowisko WE w tej dziedzinie jednoznacznie określił TS w orzeczeniu Stork stanowiąc, że zgodnie z postanowieniami art. 31 TEWWiS, jest on kompetentny do zapewnienia jednolitej interpretacji i kontroli wykonywania prawa wspólnotowego. Nie jest natomiast władny do kontroli określonego środka z prawem krajowym bez względu na jego rangę. Taka konstatacja wskazuje, że ochrona praw podstawowych i wolności wynikających z konstytucji państw członkowskich, nie należy do jego właściwości, ale pozostaje w zakresie kompetencji sądów krajowych. Dalsze tezy wskazują, że TS władny jest do badania naruszeń praw i wolności określonych w traktatach lub aktach prawa wtórnego.
Drugi okres w procesie kształtowania się wspólnotowego systemu ochrony praw człowieka związany jest z orzecznictwem TS. W literaturze podkreśla się znaczenie trzech przełomowych orzeczeń: Stauder, Internationale Handelsgesellschaft, Nold. TS w tych orzeczeniach zmienił dotychczasowa linię orzeczniczą i uznał, że ochrona praw człowieka należy do ogólnych zasad prawa wspólnotowego, które podlegają jego ochronie. Ponadto orzekł, że prawa te wynikają z tradycji konstytucyjnych wspólnych dla wszystkich państw członkowskich oraz umów międzynarodowych, których przedmiotem jest ochrona praw człowieka, przy zawarciu których współdziałały państwa członkowskie, lub których są one sygnatariuszami. W późniejszych orzeczeniach TS wprost odwoływał się do postanowień EKPC.
Orzecznictwo TS wywarło duży wpływ na późniejsze zmiany traktatowe. Pierwszy z nich - JAE przyjął do postanowień preambuły wskazane wyżej tezy orzecznictwa TS. Kolejne traktaty zmieniające (Traktat z Maastricht, Traktat Amsterdamski, Traktat Nicejski) uznały ochronę praw człowieka jako jedną z fundamentalnych zasad UE oraz powołały mechanizmy kontroli przestrzegania tej zasady przez państwa członkowskie (w postaci odpowiedzialności politycznej) i instytucje wspólnotowe. Stanowią również, że jej poszanowanie stanowi postawę do kandydowania nowych państw do UE. Traktat Lizboński wprowadza najskuteczniejsze zmiany w interesującej materii ponieważ nakłada na UE obowiązek przystąpienia do EKPC oraz nadaje KPP charakter prawa pierwotnego.
W kontekście omawianego zagadnienia ważne znaczenie posiada KPP. Jest to umowa międzyinstytucjonalna, która zawiera własny katalog praw i podstawowych wolności respektowanych przez UE. Dokument ten mimo, że nie posiada mocy wiążącej wyznacza kierunek orzecznictwa TS oraz postępowania instytucji wspólnotowych. Warto podkreślić, że w przypadku wejścia w życie Traktatu Lizbońskiego uzyska ona moc prawa pierwotnego.

 

Ks. Grzegorz Leszczyński


MOTYW REKURSU DO II SEKCJI SYGNATURY APOSTOLSKIEJ
W ŚWIETLE ART. 123 KONSTYTUCJI PASTOR BONUS
Streszczenie

 

Jednym z głównych aspektów dotyczących procesu sądowo-administracyjnego jest określenie motywu rekursu, zarówno materialnego jak i formalnego, który może stanowić podstawę wniesienia go do II sekcji Sygnatury Apostolskiej. Precezyjne określenie petitum oraz causa petendi tegoż rekursu na przestrzeni lat stanowiło główny przedmiot sporu autorów. Spór ten przybrał szczególną dynamikę po ogłoszeniu przez Papieską Komisję do spraw Interpretacji dekretów Soboru Watykańskiego II odpowiedzi z dnia 11 stycznia 1971 r., która w sposób niezwykle restrykcyjny odniosła się do możliwego motywu rekursu, ograniczając go wyłącznie do nielegalności aktu. Spór ten nie ustał również po promulgowaniu i wejściu w życie KPK z 1983 r. Promulgowana w roku 1988 przez Papieża Jana Pawła II Konstytucja Pastor bonus otworzyła nowe perspektywy interpretacyjne i pozwoliła na nowo określić zakres motywu rekursu do II sekcji Sygnatury Apostolskiej, zwłaszcza w określeniu nowego petitum rekursu. Zgodnie z brzmieniem art. 123§ 1 tejże Konstytucji motywem formalnym rekursu jest violatio legis, rozumiane jako naruszenie prawa zarówno w odniesieniu do procedury wydania aktu administracyjnego, jak i w odniesieniu do samej decyzji organu administracyjnego. Nowością wynikającą z Pastor bonus jest natomiast norma zawarta w art. 123 § 2 Konstytucji, w myśl której motywem przedmiotowym rekursu nie jest wyłącznie prośba o stwierdzenie nielegalności aktu administracyjnego, ale również prośba o naprawienie szkód wynikłych z tegoż aktu. W niniejszym artykule podjąłem próbę analizy zawartej w art. 123 Pastor bonus normy w świetle przepisów określonych w KPK z 1983 r. oraz innych dokumentów istotnych dla omawianej materii.


Piotr Zakrzewski


ZASADA RÓWNOŚCI W PRAWIE SPÓŁDZIELCZYM

Streszczenie

 

 

Zasada równości ma uniwersalne znaczenie i jest spotykana w wielu gałęziach prawa. Występuje również w prawie spółdzielczym. Zdaniem przedstawicieli obcej doktryny wynika to przede wszystkim z osobowego charakteru i istoty spółdzielni oraz zasady samopomocy członków. W polskiej nauce wyprowadzano ją najczęściej z całokształtu przepisów prawa spółdzielczego, zwłaszcza tego, który zapewnia każdemu członkowi jeden głos bez względu na liczbę posiadanych udziałów. Obecnie jej podstawę stanowi art. 18 § 1 ustawy prawo spółdzielcze. Przepis ten zaliczyć należy do kategorii bezwzględnie obowiązujących. Zasada równości występuje w dwóch znaczeniach. W znaczeniu bezwzględnym oznacza, że członkowie mają te same prawa i obowiązki, niezależnie od istniejących między nimi różnic. W znaczeniu względnym oznacza, że równe prawa i obowiązki mają członkowie, którzy odpowiadają określonym kryteriom.

Zasadą równości jest zasadą prawną w znaczeniu dyrektywalnym, co ma istotne znaczenie w kontekście wykładni przepisów prawa spółdzielczego. Adresatem zasady równości są organy spółdzielni, a beneficjentami wspomnianej zasady pozostają członkowie. Zakresem obowiązywania tej zasady objęte są prawa i obowiązki wynikające ze stosunku członkostwa i stosunków pochodnych od członkostwa. Naruszenie zasady równości w uchwale zagrożone jest sankcją nieważności.