SUSEŁ MORĘGOWANY Spermophilus citellus (Linnaeus, 1766)
SYSTEMATYKA: rząd - gryzonie Rodentia, rodzina - wiewiórkowate Sciuridae
WYGLĄD: gryzoń średniej wielkości ważący 240 - 340 gramów. Długość głowy i tułowia 19,8 - 23,2 cm, ogona 5,5 - 8,2 cm. Ciało smukłe, łapy krótkie. Futro na grzbiecie żółtawo-szare, na szyi i piersi futro jasne, na brzuchu szaro-rude. Oczy duże, z żółtawą żółtawą. Uszy małe, ukryte w futrze. Posiada silnie rozwinięte worki policzkowe. Wzór zębowy szczęki 1 0 2 3, żuchwy 1 0 1 3.
DYMORFIZM PŁCIOWY: brak cech pozwalających odróżnić samca od samicy bez konieczności schwytania osobnika. Dorosłe samce są większe od samic.
TRYB ŻYCIA: prowadzi naziemny tryb życia. Gniazda buduje w samodzielnie wykopanych norach o długości kilku metrów i głębokości 2 - 2,5 m. Do nory prowadzą skośne korytarze wejściowe i krótkie, pionowe korytarze awaryjne. W okresie sezonu wegetacyjnego jest aktywny w dzień. Na zimę susły zatykają wejścia do nor sianem i ziemią i zapadają w hibernację trwającą od października do końca marca. W tym czasie temperatura ich ciała obniża się do 1,8–2 °C, a serce bije kilka razy na minutę. W czasie hibernacji nie pobierają pokarmu korzystając z zapasów tłuszczu zgromadzonych w ciele. Żyją w różnej wielkości koloniach, najczęściej liczących od 20–30 do 100–200 osobników. Największe kolonie susła mogą liczyć nawet kilkadziesiąt tysięcy osobników. Łączenie się w kolonie ma na celu wspólną obronę (ostrzeganie się) przed drapieżnikami. Gdy jeden z osobników zauważywszy grożące niebezpieczeństwo wydaje gwizd ostrzegawczy, na który mieszkańcy kolonii reagują błyskawiczną ucieczką do nor.
DIETA: głównie zielone części roślin. W skład diety uzupełniającej wchodzą owady, zwłaszcza chrząszcze, świerszcze i motyle w różnych stadiach rozwojowych, a sporadycznie jaja i pisklęta ptaków.
ROZRÓD: ruja jeden raz w roku, tuż po zakończeniu hibernacji, trwa zwykle 20–25 dni. Ciąża trwa 25 - 26 dni. Samica rodzi od 3 do 8 młodych. Laktacja trwa do 6 tygodni. Młode opuszczają norę zwykle ok. połowy czerwca, dojrzałość płciową osiągając dopiero następnej wiosny.
ŚRODOWISKO: tereny otwarte - ugory, pola uprawne, suche, często kamieniste łąki, pastwiska, skarpy i nasłonecznione pagórki, przydroża, miedze śródpolne. Unika lasów i terenów wilgotnych.
ROZMIESZCZENIE: gatunek zanikły na terenie Polski w latach 70-tych XX wieku. Obecnie reintrodukowany w województwie opolskim i dolnośląskim.
OCHRONA: ścisła ochrona gatunkowa (wymaga ochrony czynnej), gatunek wymagający ochrony w formie wyznaczenia specjalnych obszarów ochrony siedlisk Natura 2000, na podstawie Dyrektywy Siedliskowej, wymieniany w Załączniku II Konwencji Berneńskiej, wymieniany na Czerwonej Liście IUCN – kategoria zagrożenia VU (gatunek wysokiego ryzyka, narażony na wyginięcie).
GALERIA