Katedra Języka Polskiego

Katedra Teorii i Antropologii Literatury

 

Badania z zakresu historii literatury

Katedra Literatury Staropolskiej

Katedra Literatury Oświecenia i Romantyzmu

Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski

Katedra Literatury Współczesnej

Katedra Krytyki Literackiej

 

Katedra Dramatu i Teatru

Katedra Tekstologii i Edytorstwa

Katedra Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego

Pracownia Literatury Polsko-Żydowskiej

 

 

Badania naukowe w zakresie językoznawstwa (Katedra Języka Polskiego) obejmują zagadnienia funkcjonowania, struktury, odmian, historii i uwarunkowań zewnętrznych języka polskiego. Szczególnie wiele prac jest owocem studiów nad dialektami polskimi, onomastyką, pograniczem polsko-ruskim (te ostatnie prowadzone od lat przez prof. W. Makarskiego, obecnie także przez jego uczniów – dr A. Czaplę i dra M. Kopra) oraz nad historycznymi i współczesnymi przemianami systemu języka polskiego w kraju i za granicą (dr hab. Zygmunt Gałecki, dr hab. H. Duda). Najnowsze badania dotyczą poloników kijowskich (dr hab. Jolanta Klimek-Grądzka), pragmatyki językowej, glottodydaktyki (dr A. Majewska-Wójcik, dr Magdalena Smoleń-Wawrzusiszyn) oraz języka religijnego (dr hab. Małgorzata Nowak-Barcińska), stylistyki i leksykologii (dr Natalia Sosnowska, dr Cecylia Galilej).

do góry

 

Badania teoretycznoliterackie prowadzone są głównie w Katedrze Teorii i Antropologii Literatury i koncentrują się na problematyce aksjologicznej i antropologicznej. W kręgu zainteresowań naukowych pracowników katedry pozostaje także zagadnienie literaturoznawczej interpretacji (konferencje organizowane przez katedrę oraz wydawane książki, m.in. Interpretacje aksjologiczne – 1997, Wartość i sens – 2003, czy publikacja będąca owocem interdyscyplinarnej i międzynarodowej współpracy The Task of Interpretation. Hermeneutics, Psychoanalysis, and Literary Studies - 2009). Ważne obszary badawcze to również problematyka prawdy w literaturze (Prawda w literaturze – 2010), antropologicznego wymiaru literatury współczesnej (prof. dr hab. E. Fiała), tragizmu i filozofii literatury (dr hab. A. Tyszczyk), krytyki literackiej i postkolonializmu (dr hab. D. Skórczewski), genologii ze szczególnym uwzględnieniem form autobiograficznych w literaturze XX-wiecznej (dr hab. A. Fitas) i topiki żydowskiej w polskiej literaturze współczesnej (dr I. Piekarski).

do góry 

 

Badania z zakresu historii literatury obejmują całość dziejów literatury polskiej (z uwzględnieniem podwójnej optyki dyktowanej rytmem kolejnych okresów literackich oraz przekraczających ich ramy nurtów) i w znacznej mierze związane są z problematyką wyznaczaną przez zakres dydaktyki realizowanej w ramach poszczególnych katedr.

 

W ramach Katedry Historii Literatury Staropolskiej prowadzone są prace nad relacją literatury staropolskiej wobec literatury angielskiej, zwłaszcza nad zagadnieniami bezpośrednich i genetycznych związków literatury staropolskiej z literaturą angielską oraz nad paralelizmami nurtów i form estetycznych (prof. dr hab. M. Hanusiewicz-Lavallee). Drugi nurt badań podejmowanych przez pracowników katedry zorientowany jest na dzieła od dawna obecne w świadomości badawczej, lecz domagające się nowej interpretacji oraz na teksty literackie doby staropolskiej dotąd nieznane i niewydawane. Prace te zmierzają ku poszerzeniu obrazu literatury dawnej o nowe hierarchie estetyczne i literackie, jak i o dotychczas nierozpoznane teksty. Prowadzone w tym zakresie badania przebiegają w trzech nurtach tematycznych: „długie trwanie” tradycji renesansowej w literaturze polskiego baroku (dr hab. A. Czechowicz); recepcja dzieł Justusa Lipsjusza w prozie staropolskiej (dr hab. J. Dąbkowska-Kujko); klasyczny i nieklasyczny wymiar literatury staropolskiej (dr hab. W. Pawlak).

do góry

 

W badaniach prowadzonych przez Katedrę Literatury Oświecenia i Romantyzmu uprzywilejowane miejsce zajmuje twórczość wielkich romantyków polskich, ujmowana ― zgodnie z tradycją zapoczątkowaną jeszcze przez Cz. Zgorzelskiego ― w perspektywie poetyki historycznej i w kontekście przemian konwencji literackich na przełomie oświecenia i romantyzmu, w powiązaniu z problematyką aksjologii tekstu artystycznego oraz metodologii badań historycznoliterackich. Obecnie do głównych wątków badawczych należą: religijno-teologiczne odniesienia literatury (dr hab. W. Pyczek), związki literatury z doświadczeniem mistycznym, problematyką metafizyczną i historią idei (dr hab. D. Seweryn). W ostatnich latach coraz większego znaczenia w działalności katedry nabierają badania interdyscyplinarne nad korespondencją sztuk: związkami literatury i muzyki (dr hab. A. Seweryn).

Prace naukowe odnoszące się do XVIII w. (prof. dr hab. Roman Doktór) prowadzone są na bogatym tle porównawczym. Wiodący nurt badawczy stanowi oddziaływanie literatury i kultury XVIII wieku na późniejsze formacje kulturowe, szczególnie wpływ dzieła I. Krasickiego na kulturę współczesną, a głównie na Gombrowicza.

do góry

 

Prace naukowe realizowane w Katedrze Literatury i Kultury Polskiej XVIII Wieku prowadzone są na bogatym tle porównawczym. Oddziaływanie literatury i kultury XVIII wieku na późniejsze formacje kulturowe stanowi wiodący nurt badawczy, którego nadrzędnym problemem jest wpływ dzieła I. Krasickiego na kulturę współczesną, a głównie na Gombrowicza. W ramach katedry prowadzone są również prace nad następującymi zagadnieniami: komizm w wybranych dziełach I. Krasickiego, groteska oświeceniowa oraz rozumienie świata natury w XVIII w.

do góry

 

Katedra Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski (istniejąca do 2008 roku) obejmowała zainteresowaniami naukowymi twórczość kręgu pisarzy realistów, zwłaszcza B. Prusa (dr hab. J.A. Malik) oraz zagadnienia życia społecznego i artystycznego w sztuce wieku XIX i I. połowy XX wieku (dr hab. B. Obsulewicz-Niewińska). Celem prac skoncentrowanych w pierwszym nurcie było stworzenie słownika życia i twórczości B. Prusa oraz przygotowanie książki poświęconej nowelistyce tego pisarza, a także przeprowadzenie odczytań pisarzy II. połowy XIX wieku w pryzmacie nowych tendencji metodologicznych z położeniem interpretacyjnego akcentu na tzw. światopogląd tekstu. Badania podjęte w obrębie drugiego nurtu zorientowane były na tekstowe (literackie) i ikoniczne świadectwa społecznej wrażliwości twórców związanych ze światopoglądem pozytywistycznym oraz ich bezpośrednich poprzedników i następców. W badaniach pracowników tej katedry ważne miejsce zajmowała również kategoria modernizmu – postrzeganego jako istotny element procesu historycznoliterackiego, modelujący przemiany polskiej literatury od połowy XIX wieku do dziś (studia dra hab. P. Próchniaka).

W 2008 roku z Katedry Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski wydzieliły się dwie samodzielne jednostki: Katedra Literatury Realizmu i Naturalizmu, kierowana przez dra hab. J. Malika oraz Katedra Literatury Modernizmu, kierowana do października 2009 r. przez dra hab. P. Próchniaka, obecnie przez dr hab. B. Obsulewicz-Niewińską. Nowe katedry ― we właściwym dla każdej z nich zakresie ― kontynuują i zarazem w znaczący sposób poszerzają problematykę badawczą Katedry Literatury Pozytywizmu i Młodej Polski. Owocem współpracy Katedr jest tom: Bolesław Prus: pisarz nowoczesny, pod red. J.A. Malika, Lublin 2009. Z prac Katedry Literatury Modernizmu ukazała się książka traktująca o modernistycznym nurcie literatury (zwłaszcza poezji) ostatnich lat: P. Próchniak, Wiersze na wietrze (szkice, notatki), Kraków 2008.

do góry

 

Pracownicy Katedry Literatury Współczesnej koncentrują się na badaniach kulturowego i sakralnego wymiaru literatury dwudziestego wieku i najnowszej (prof. M. Ołdakowska-Kuflowa) oraz na badaniu form autobiograficznych w literaturze krajowej i emigracyjnej XX w. (działalność naukowa i wydawnicza dra Z. Kudelskiego). Prace pierwszego nurtu opierają się na analizowaniu literatury w aspektach jej związków z różnorodnymi przejawami kultury, której centrum i podstawą aksjologiczną jest szeroko rozumiany wymiar sakralny. W ostatnich latach prowadzone były następujące badania: literatura religijna XX. wieku i najnowsza (w tym relacja: literatura a Biblia, literatura a historia, literatura wobec kultury), literatura emigracyjna i jej recepcja w kraju, esej dwudziestowieczny, twórczość pokolenia Nowej Fali – dr hab. L. Giemza, nurt autobiograficzny w literaturze, oraz badania skupione na twórczości poszczególnych pisarzy: S. Vincenz, R. Brandstaetter – prof. dr hab. M. Ołdakowska-Kuflowa; G. Herling-Grudziński – dr hab. Z. Kudelski.

do góry 

W ramach Katedry Krytyki Literackiej prowadzone są prace badawcze nad relacją krytyki literackiej i historii literatury wobec literatury współczesnej i tradycji literackiej oraz badania nad dziejami polskiej krytyki literackiej, a także nad współczesnym życiem literackim, w tym nad rozpoznaniem specyfiki literatury najnowszej oraz jej różnorakich powiązań z dawną estetyką (w aspekcie genologii, obrazowania, ujmowania zagadnień egzystencjalnych).

do góry 

W ramach Katedry Dramatu i Teatru prowadzone są badania dotyczące dramatu i teatru polskiego i europejskiego (dr hab. A. Podstawka, dr J. Michalczuk), zwłaszcza o charakterze religijnym (prof. dr hab. W. Kaczmarek) oraz prace dokumentacyjne i warsztaty teatralne Sceny Plastycznej KUL i Teatru ITP. Katedra organizuje zajęcia w ramach specjalności teatrologicznej, systematycznie wzbogacając ofertę dydaktyczną i metody podawcze. Podczas ćwiczeń z ikonografii teatralnej wykorzystywane są najnowsze techniki multimedialne.

do góry 

W Katedrze Tekstologii i Edytorstwa wykrystalizował się nurt badań tekstologicznych i edytorstwa naukowego oraz prac zmierzających do poznania genezy i edytorskich dziejów wybranych utworów polskich XIX- i XX-wiecznych (z uwzględnieniem metodologii krytyki genetycznej). Szczególnym zainteresowaniem badawczym objęta jest twórczość Norwida (grant badawczy realizowany we współpracy z Instytutem Norwidowskim, granty wydawnicze; konferencje naukowe i prelekcje okazjonalne – prof. dr hab. J. Fert), J. Czechowicza (grant badawczy realizowany we współpracy z UMCS i Muzeum Lubelskim, Oddział Literacki im. J. Czechowicza), A. Kamieńskiej, T. Różewicza, E. Stachury (dr hab. W. Kruszewski, dr hab. D. Pachocki).

do góry 

W Katedrze Dydaktyki Literatury i Języka Polskiego prowadzone są badania nad problematyką pracy z poezją w szkolnej edukacji polonistycznej, nad stanem czytelnictwa wśród licealistów i nauczycieli języka polskiego (badania ankietowe pod kierunkiem prof. S. Żurka na zlecenie Instytutu Literackiego w Paryżu) oraz nad stanem wiedzy o reformie systemu szkolnictwa wśród nauczycieli (badania ankietowe prowadzone pod kierunkiem prof. S. Żurka.) W katedrze realizowany jest również program studiów i kształcenia w zakresie metodyki nauczania języka polskiego i literatury. Katedra Dydaktyki ściśle współpracuje z warszawskim Instytutem Badań Edukacyjnych.

do góry 

Pracownia Literatury Polsko-Żydowskiej jest jednostką naukowo-badawczą ulokowaną przy Instytucie Filologii Polskiej KUL. Kontynuuje nurt badań zainicjowany pracami prof. W. Panasa. Są to badania o charakterze historycznoliterackim nad literaturą polsko-żydowską XIX i XX w. i literaturą języka polskiego powstającą od lat 30. XX w. w Izraelu; oraz badania o charakterze kulturoznawczym, a szczególnie religioznawczym nad literaturą polsko-żydowską (ze szczególnym uwzględnieniem problematyki Zagłady); jak również badania o charakterze komparatystycznym nad topiką judaistyczną w literaturze języka polskiego, staro- i nowohebrajskiego, jidysz oraz aramejskiego.

do góry

Autor: Agata Peryt
Ostatnia aktualizacja: 30.09.2016, godz. 22:04 - Małgorzata Nowak-Barcińska