Tezy do egzaminu licencjackiego z historii społecznej Europy

 

Dr hab. Hubert Łaszkiewicz, prof. KUL

 

 

1.      Wkład starożytnej Grecji do dziejów Europy:

- sztuka

- wiedza naukowa

- myśl i praktyka polityczna (polis, demokracja)

- literatura

2.      Wkład starożytnego Rzymu do dziejów Europy:

- prawo

- myśl i praktyka polityczna i administracyjna (res publica, civitas, imperium)

- literatura

3.      Chrześcijaństwo – początki (I-VI w.):

- nowa antropologia

- przeplatanie się chrześcijaństwa i dziedzictwa antyku

- chrześcijańska koncepcja państwa

4.      Narodziny Europy średniowiecznej:

- Europa jako Christianitas

- dwie władze uniwersalne: papiestwo i cesarstwo

- społeczeństwo trzech stanów: duchowni – rycerze – pracujący

- dziedzictwo „barbarzyńców”

5.      Europa średniowieczna i jej podstawowe struktury:

- państwa: monarchie i republiki

- społeczeństwa: rządzący i rządzeni – stosunki lenne na wsi

- miasta: przestrzeń wolności – przestrzeń zmian

6.      Europa średniowieczna wobec sąsiadów:

- Bizancjum – Cesarstwo Wschodnie – Kościół grecki (prawosławny)

- Bliski Wschód – krucjaty, stosunki z muzułmanami

- Dalekie kraje Azji: Imperium Mongolskie, Chiny

7.      Europa średniowieczna i jej kultura:

- sztuka

- myśl naukowa: powstanie i rozwój uniwersytetów

- myśl polityczna i prawna

8.      Europa na przełomie (XV-XVI wiek):

- wielkie odkrycia geograficzne i ich skutki: dla Europy; dla świata

- rozpad jedności religijnej chrześcijaństwa europejskiego na dwie tradycje: katolicką i protestancką

- odejście w przeszłość dwóch uniwersalnych władz Europy: papiestwa i cesarstwa

9.      Europa renesansu:

- sztuka

- nowa myśl polityczna: Nicolo Machiavelli, Jean Bodin

- wojny religijne: nietolerancja i tolerancja

10.  Dyplomacja europejska w epoce nowożytnej:

- prawo narodów

- wojna sprawiedliwa i niesprawiedliwa

- pomiędzy rodziną panującą a państwem obywateli

11.  Oświecenie w Europie:

- zasady budowania państwa: Monteskiusz

- państwo a Kościół

- człowiek – poddany – obywatel

12.  Rewolucja francuska i jej następstwa w Europie

13.  Rozbiory Rzeczpospolitej i nowa konfiguracja geopolityczna w Europie

14.  Wojny Napoleońskie i ich wpływ na Europę i świat.

15.  Odkrycie świata pracy: rozwój ideologii i ruchów politycznych socjalistycznych.

16.  Liberalizm w Europie XIX wieku: programy, zwolennicy, osiągnięcia.

17.  Kolonializm – nowe oblicze ekspansji europejskiej. Powstawanie i eksploatowanie imperiów kolonialnych:

- Wielka Brytania

- Cesarstwo Niemieckie

- Francja

- Belgia

- Włochy

- Holandia

- Hiszpania

18.  Przebudzenie narodów: powstawanie nowych państw (Grecja, Serbia, Włochy, Cesarstwo Niemieckie, Irlandia etc.) w XIX i na początku XX wieku.

19.  Rewolucje naukowe i technologiczne XIX i początków XX wieku.

20.  Rywalizacja wielkich mocarstw: Rosja, Wielka Brytania, Francja, Cesarstwo Niemieckie, Cesarstwo Austro-Węgierskie.

21.  Ruchy rewolucyjne w Europie XIX-XX wieku: ruchy społeczne i niepodległościowe.

22.  Papiestwo i Kościół rzymskokatolicki wobec zmieniającej się Europy w XIX-XX wieku:

- utrata świeckiego władztwa papieży (Państwa Kościelnego)

- odkrycie wagi kwestii społecznych (Leon XIII – encyklika „Rerum novarum” i następne)

- nowe kierunki w duszpasterstwie i życiu religijnym.

23.  I wojna światowa i jej następstwa:

- postanie nowych państw

- powstanie nowej organizacji międzynarodowej – Ligi Narodów

- początki rewolucji obyczajowej (zrównanie w prawach kobiet i mężczyzn)

24.  Narodziny burzy: powstanie i rozwój trzech totalitaryzmów: komunizmu, faszyzmu, hitleryzmu – 1917-1939.

25.  II wojna światowa i jej następstwa:

- straty ludzkie

- straty materialne

- podział Europy na strefy wpływów

26.  Świat po 1945 roku. Zmierzch dominacji europejskiej – rozpad europejskich imperiów kolonialnych:

- Wielka Brytania

- Francja

- Włochy

- Belgia

- Holandia

27.  Sytuacja społeczna, polityczna i gospodarcza w państwach europejskich zdominowanych przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich: 1944-1956.

28.  Sytuacja społeczna, polityczna i gospodarcza w państwach Europy zachodniej: 1944-1956.

29.  Początki integracji europejskiej: 1950-1959.

30.  Europa – jedność w różnorodności. Poglądy na temat podziałów historycznych, gospodarczych i cywilizacyjnych Europy.

 

Bibliografia:

 

Bedouelle Guy, OP, Kościół w dziejach, tłumaczyła Aldona Fabiś, Poznań, Pallotinum, 1994, ss. 339.

 

Croce Benedetto, Historia Europy w XIX wieku, przełożyła Joanna Ugniewska, wstępem poprzedził Bronisław Geremek, posłowiem opatrzył Gustaw Herling-Grudziński, Warszawa, Czytelnik, 1998, ss. 354.

 

Halecki Oskar, Historia Europy - jej granice i podziały, przełożył Jan Maria Kłoczowski, Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 185, [1].

 

Kłoczowski Jerzy, Nasza tysiącletnia Europa, Warszawa, Świat Książki, 2010, ss. 248.

 

Łukaszewski Jerzy, O Polsce i Europie bez niedomówień, Warszawa, Noir sur Blanc, 2006, ss. 232, [4].

 

Łukaszewski Jerzy. Cel: Europa: dziewięć esejów o budowniczych jedności europejskiej, Warszawa, Noir sur Blanc, 2002, ss. 266, [2].

 

Miłosz Czesław, Rodzinna Europa, Warszawa, Czytelnik, 1990, ss. 317 [i wydania następne].


Mieroszewski Juliusz, Finał klasycznej Europy, wybrał, opracował i wstępem opatrzył Rafał Habielski, Lublin, Towarzystwo Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1997, ss.

 

Pomian Krzysztof, Europa i jej narody, przełożyła Małgorzata Szpakowska, Warszawa, PIW, 1992, ss. 218 [i następne wydania].

 

Tomaszewski Jerzy, Europa Środkowo-Wschodnia 1944-1968. Powstanie, ewolucja i kryzyz realnego socjalizmu, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1992, wydanie 2 zmienione, ss. 316.

 

Dziesięć wieków Europy. Studia z dziejów kontynentu, pod redakcją Janusza Żarnowskiego, [autorzy: Janusz Żarnowski, Bronisław Geremek, Janusz Tazbir, Emanuel Rostworowski, Andrzej Zahorski, Mieczysław Żywczyński, Józef Chlebowczyk, Wiktoria Śliwowska, Anna Garlicka, Tadeusz Cieślak, Romuald Wojna, Maciej Koźmiński, Piotr Łossowski], Warszawa, Czytelnik, 1983, ss. 518.

 

Historia Europy, pod redakcją Johna Stevensona, przekład Roman Gołędowski; [autorzy: Peter Liddel i inni], Warszawa, Annapurna - Gondwana 2006, ss. 512.


Historia Europy, pod redakcją Antoniego Mączaka, opracował Stanisław Grzybowski [i inni], wydanie 2 bez zmian, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, ss. 854, [2] [112].


Historia Europy, [opracowana przez 12 europejskich historyków], [inicjator dzieła Frédéric Delouche], [autorzy] Jacques Aldebert [i inni, tłumaczenie z francuskiego Elżbieta Jamrozik i inni], Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994, ss. 383, [2].


Historia Europy Środkowo-Wschodniej, t. 1, pod redakcją Jerzego Kłoczowskiego ; autorzy tomu Daniel Beauvois [i inni], tłumaczenie Jan Maria Kłoczowski, Urszula Paprocka-Piotrowska], Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 554.

 

Historia Europy Środkowo-Wschodniej, t. 2, pod redakcją Jerzego Kłoczowskiego, autorzy tomu Natalia Aleksiun [i inni], tłumaczenie Jan Maria Kłoczowski]; Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 353,[1].

 

Unia Europejska. Podręcznik akademicki, Lucjan Ciamaga, Ewa Latoszek, Krystyna Michałowska-Gorywoda, Leokadia Oręziak, Eufemia Teichmann, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, ss.  [warte polecenia ze względu na krótkie noty dotyczące historii integracji europejskiej i jej przemian].

Autor: Paweł Wojtasik
Ostatnia aktualizacja: 09.02.2011, godz. 13:53 - Marta Ordon