Tezy do egzaminu licencjackiego z historii społecznej Europy
Dr hab. Hubert Łaszkiewicz, prof. KUL
1. Wkład starożytnej Grecji do dziejów Europy:
- sztuka
- wiedza naukowa
- myśl i praktyka polityczna (polis, demokracja)
- literatura
2. Wkład starożytnego Rzymu do dziejów Europy:
- prawo
- myśl i praktyka polityczna i administracyjna (res publica, civitas, imperium)
- literatura
3. Chrześcijaństwo – początki (I-VI w.):
- nowa antropologia
- przeplatanie się chrześcijaństwa i dziedzictwa antyku
- chrześcijańska koncepcja państwa
4. Narodziny Europy średniowiecznej:
- Europa jako Christianitas
- dwie władze uniwersalne: papiestwo i cesarstwo
- społeczeństwo trzech stanów: duchowni – rycerze – pracujący
- dziedzictwo „barbarzyńców”
5. Europa średniowieczna i jej podstawowe struktury:
- państwa: monarchie i republiki
- społeczeństwa: rządzący i rządzeni – stosunki lenne na wsi
- miasta: przestrzeń wolności – przestrzeń zmian
6. Europa średniowieczna wobec sąsiadów:
- Bizancjum – Cesarstwo Wschodnie – Kościół grecki (prawosławny)
- Bliski Wschód – krucjaty, stosunki z muzułmanami
- Dalekie kraje Azji: Imperium Mongolskie, Chiny
7. Europa średniowieczna i jej kultura:
- sztuka
- myśl naukowa: powstanie i rozwój uniwersytetów
- myśl polityczna i prawna
8. Europa na przełomie (XV-XVI wiek):
- wielkie odkrycia geograficzne i ich skutki: dla Europy; dla świata
- rozpad jedności religijnej chrześcijaństwa europejskiego na dwie tradycje: katolicką i protestancką
- odejście w przeszłość dwóch uniwersalnych władz Europy: papiestwa i cesarstwa
9. Europa renesansu:
- sztuka
- nowa myśl polityczna: Nicolo Machiavelli, Jean Bodin
- wojny religijne: nietolerancja i tolerancja
10. Dyplomacja europejska w epoce nowożytnej:
- prawo narodów
- wojna sprawiedliwa i niesprawiedliwa
- pomiędzy rodziną panującą a państwem obywateli
11. Oświecenie w Europie:
- zasady budowania państwa: Monteskiusz
- państwo a Kościół
- człowiek – poddany – obywatel
12. Rewolucja francuska i jej następstwa w Europie
13. Rozbiory Rzeczpospolitej i nowa konfiguracja geopolityczna w Europie
14. Wojny Napoleońskie i ich wpływ na Europę i świat.
15. Odkrycie świata pracy: rozwój ideologii i ruchów politycznych socjalistycznych.
16. Liberalizm w Europie XIX wieku: programy, zwolennicy, osiągnięcia.
17. Kolonializm – nowe oblicze ekspansji europejskiej. Powstawanie i eksploatowanie imperiów kolonialnych:
- Wielka Brytania
- Cesarstwo Niemieckie
- Francja
- Belgia
- Włochy
- Holandia
- Hiszpania
18. Przebudzenie narodów: powstawanie nowych państw (Grecja, Serbia, Włochy, Cesarstwo Niemieckie, Irlandia etc.) w XIX i na początku XX wieku.
19. Rewolucje naukowe i technologiczne XIX i początków XX wieku.
20. Rywalizacja wielkich mocarstw: Rosja, Wielka Brytania, Francja, Cesarstwo Niemieckie, Cesarstwo Austro-Węgierskie.
21. Ruchy rewolucyjne w Europie XIX-XX wieku: ruchy społeczne i niepodległościowe.
22. Papiestwo i Kościół rzymskokatolicki wobec zmieniającej się Europy w XIX-XX wieku:
- utrata świeckiego władztwa papieży (Państwa Kościelnego)
- odkrycie wagi kwestii społecznych (Leon XIII – encyklika „Rerum novarum” i następne)
- nowe kierunki w duszpasterstwie i życiu religijnym.
23. I wojna światowa i jej następstwa:
- postanie nowych państw
- powstanie nowej organizacji międzynarodowej – Ligi Narodów
- początki rewolucji obyczajowej (zrównanie w prawach kobiet i mężczyzn)
24. Narodziny burzy: powstanie i rozwój trzech totalitaryzmów: komunizmu, faszyzmu, hitleryzmu – 1917-1939.
25. II wojna światowa i jej następstwa:
- straty ludzkie
- straty materialne
- podział Europy na strefy wpływów
26. Świat po 1945 roku. Zmierzch dominacji europejskiej – rozpad europejskich imperiów kolonialnych:
- Wielka Brytania
- Francja
- Włochy
- Belgia
- Holandia
27. Sytuacja społeczna, polityczna i gospodarcza w państwach europejskich zdominowanych przez Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich: 1944-1956.
28. Sytuacja społeczna, polityczna i gospodarcza w państwach Europy zachodniej: 1944-1956.
29. Początki integracji europejskiej: 1950-1959.
30. Europa – jedność w różnorodności. Poglądy na temat podziałów historycznych, gospodarczych i cywilizacyjnych Europy.
Bibliografia:
Bedouelle Guy, OP, Kościół w dziejach, tłumaczyła Aldona Fabiś, Poznań, Pallotinum, 1994, ss. 339.
Croce Benedetto, Historia Europy w XIX wieku, przełożyła Joanna Ugniewska, wstępem poprzedził Bronisław Geremek, posłowiem opatrzył Gustaw Herling-Grudziński, Warszawa, Czytelnik, 1998, ss. 354.
Halecki Oskar, Historia Europy - jej granice i podziały, przełożył Jan Maria Kłoczowski, Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 185, [1].
Kłoczowski Jerzy, Nasza tysiącletnia Europa, Warszawa, Świat Książki, 2010, ss. 248.
Łukaszewski Jerzy, O Polsce i Europie bez niedomówień, Warszawa, Noir sur Blanc, 2006, ss. 232, [4].
Łukaszewski Jerzy. Cel: Europa: dziewięć esejów o budowniczych jedności europejskiej, Warszawa, Noir sur Blanc, 2002, ss. 266, [2].
Miłosz Czesław, Rodzinna Europa, Warszawa, Czytelnik, 1990, ss. 317 [i wydania następne].
Mieroszewski Juliusz, Finał klasycznej Europy, wybrał, opracował i wstępem opatrzył Rafał Habielski, Lublin, Towarzystwo Opieki nad Archiwum Instytutu Literackiego w Paryżu, Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, 1997, ss.
Pomian Krzysztof, Europa i jej narody, przełożyła Małgorzata Szpakowska, Warszawa, PIW, 1992, ss. 218 [i następne wydania].
Tomaszewski Jerzy, Europa Środkowo-Wschodnia 1944-1968. Powstanie, ewolucja i kryzyz realnego socjalizmu, Warszawa, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 1992, wydanie 2 zmienione, ss. 316.
Dziesięć wieków Europy. Studia z dziejów kontynentu, pod redakcją Janusza Żarnowskiego, [autorzy: Janusz Żarnowski, Bronisław Geremek, Janusz Tazbir, Emanuel Rostworowski, Andrzej Zahorski, Mieczysław Żywczyński, Józef Chlebowczyk, Wiktoria Śliwowska, Anna Garlicka, Tadeusz Cieślak, Romuald Wojna, Maciej Koźmiński, Piotr Łossowski], Warszawa, Czytelnik, 1983, ss. 518.
Historia Europy, pod redakcją Johna Stevensona, przekład Roman Gołędowski; [autorzy: Peter Liddel i inni], Warszawa, Annapurna - Gondwana 2006, ss. 512.
Historia Europy, pod redakcją Antoniego Mączaka, opracował Stanisław Grzybowski [i inni], wydanie 2 bez zmian, Wrocław, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, ss. 854, [2] [112].
Historia Europy, [opracowana przez 12 europejskich historyków], [inicjator dzieła Frédéric Delouche], [autorzy] Jacques Aldebert [i inni, tłumaczenie z francuskiego Elżbieta Jamrozik i inni], Warszawa, Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, 1994, ss. 383, [2].
Historia Europy Środkowo-Wschodniej, t. 1, pod redakcją Jerzego Kłoczowskiego ; autorzy tomu Daniel Beauvois [i inni], tłumaczenie Jan Maria Kłoczowski, Urszula Paprocka-Piotrowska], Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 554.
Historia Europy Środkowo-Wschodniej, t. 2, pod redakcją Jerzego Kłoczowskiego, autorzy tomu Natalia Aleksiun [i inni], tłumaczenie Jan Maria Kłoczowski]; Lublin, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, 2000, ss. 353,[1].
Unia Europejska. Podręcznik akademicki, Lucjan Ciamaga, Ewa Latoszek, Krystyna Michałowska-Gorywoda, Leokadia Oręziak, Eufemia Teichmann, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, ss. [warte polecenia ze względu na krótkie noty dotyczące historii integracji europejskiej i jej przemian].
