Filozofia przyrody i nauk przyrodniczych
Seria wydawnicza Instytutu Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych

 

 

tom 8. Nauki przyrodnicze a nowy ateizm, red. Marek Słomka

Wydawnictwo KUL, Lublin, 2012, ISBN: 978-83-7702-370-9, s. 194

 
SPIS TREŚCI

Ks. Marek Słomka
Wstęp

Piotr Gutowski
Czym jest "nowy ateizm"?

Andrzej Paszewski
Nauka a religia w XXI wieku

Piotr P. Stępień
Synteza życia w laboratorium a teologia

Waldemar Czajkowski
Uwagi o dialogu między teizmami i ateizmami

Włodzisław Duch
Neuronauki i natura ludzka

Ks. Piotr Moskal
Czy nauki przyrodnicze generują ateizm?

Justyna Herda
Can a scientist be an atheist? The phenomenon of Richard Dawkins

John Haught
Science, Faith and the New Atheism

Jan Pleszczyński
Czy racjonalna debata "teistów" i "nowych ateistów" jest możliwa?

Jacek Wojtysiak
Jak dyskutować z nowym (i nienowym) ateizmem?

 

Do książki dołączona jest płyta CD-Audio zawierająca wystąpienia abpa Józefa Życińskiego:

  1. Homilia podczas Mszy św.
  2. Słowo na rozpoczęcie konferencji

Zapraszamy do Księgarni Internetowej

 

Wstęp

 

W listopadzie każdego roku Instytut Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II we współpracy z Sekcją Filozofii Przyrody i Nauk Przyrodniczych Polskiego Towarzystwa Filozoficznego organizuje konferencje naukowe, które gromadzą znanych przedstawicieli różnych ośrodków akademickich. W dniach 16-17 listopada 2010 r. podjęta została tematyka „Nauki przyrodnicze a nowy ateizm". Problematyka sesji miała ukazać kontekst współczesnej dyskusji, w której sugeruje się często, że rozwój poszczególnych dyscyplin nieuchron­nie prowadzi do przyjęcia ontologicznego naturalizmu, traktowanego przez licznych autorów jako metanaukowy paradygmat.

 

Jako kierownik katedry bezpośrednio odpowiedzialnej za przygotowanie kon­ferencji, Ks. Abp Józef Życiński zaprosił do wzięcia udziału i wygłoszenia referatu wiele znanych postaci. Wśród prelegentów znaleźli się m.in. Prof. Piotr Stępień z Uni­wersytetu Warszawskiego, Prof. Andrzej Paszewski z Polskiej Akademii Nauk, Prof. Włodzisław Duch z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu, Ks. Prof. Stanisław Wszołek z Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie oraz Prof. Piotr Gu­towski i Ks. Prof. Piotr Moskal z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Specjalnym gościem sesji był Prof. John Haught z waszyngtońskiego Georgetown University. Drugiego dnia uczestnicy zgromadzili się w kościele akademickim, by podczas porannej Mszy św. wspomnieć śp. Ks. Prof. Józefa Turka, wieloletniego pracownika Wydziału Filozofii KUL oraz wiernego uczestnika konferencji organizo­wanych w poprzednich latach.

 

W słowie wstępnym skierowanym do uczestników sesji Ks. Abp Życiński nawiązał do zakończonych kilka dni wcześniej obrad Papieskiej Rady Kultury, podczas których pojawiły się głosy sugerujące konieczność podjęcia problematyki nowego ateizmu na kolejnych spotkaniach. Ks. Arcybiskup zwrócił uwagę na to, że w dyskusjach należy konsekwentnie wprowadzać subtelne dystynkcje, odróżniające na przykład możliwe do racjonalnej refleksji argumenty Daniela Dennetta od radykalnych ujęć w stylu Michela Onfray. Ten ostatni stał się znany z publikacji Traktatu ateologicznego, który reklamowano w księgarniach jako brewiarz dla ateisty. Przez pół roku został on sprzedany we Francji w 200 tys. egzemplarzy, następnie zaś przetłumaczony na 14 języków. Znamienne jest, że Onfray przedstawiany był jako geniusz ateizmu, który pragnie wyzwolić ludzkość z infantylnej neurozy proponowanej przez religię. Warto jednak zauważyć, że w Traktacie czytelnik niejednokrotnie znajdzie brak troski o poszano­wanie elementarnych związków wynikania logicznego. Autor bestsellera stwierdza, że droga do komór gazowych ma swoje początki w antysemickiej Ewangelii Św. Jana, Mein Kampf stanowi wzorcową ekspresję prawdziwego chrześcijanina, Hitler zaś nigdy nie prześladował Kościoła katolickiego, który ponosi moralną odpowiedzialność za atak atomowy na Japonię.

 

Na tle propozycji podobnie nieodpowiedzialnych za słowo współczesnych piewców ateizmu, jako interesujące poznawczo jawią się ujęcia Richarda Dawkinsa, Daniela Dennetta czy Michaela Ruse'a. Poza występującym w ich publikacjach sarkazmem czy intelektualną swadą, myśl wrażliwych na kontekst przyrodniczy uczestników nośnych debat akademickich domaga się szczegółowej refleksji w środowiskach chrześcijańskich. Nie można zlekceważyć szerokiego oddziaływania popularnych prac wymie­nionych autorów, tym bardziej że u wielu wierzących prowadzą one do głębokich wąt­pliwości religijnych. Jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień współczesnej nauki okazuje się problematyka ewolucjonizmu. Niezależnie od dyskutowanych dziś różnic, kwestia ta jest szczególnie ważna także dlatego, że rodzi fundamentalne pyta­nia o miejsce człowieka w przyrodzie, jego więź z innymi gatunkami czy możliwość uzgodnienia przyrodniczej i teologicznej wersji prehistorii gatunku ludzkiego.

 

Obecność na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim Jana Pawła II wielu znakomi­tych gości była dobrą okazją do owocnej wymiany myśli w duchu przesłania o dialogu nauki i wiary, które pozostawił Papież Polak. Listopadowe spotkanie zapisało się w pa­mięci uczestników jako intelektualna przygoda łącząca reprezentantów różnorodnych środowisk. Niniejszy tom stanowi zbiór tekstów dostarczonych przez prelegentów, którzy w perspektywie nauk przyrodniczych analizują fenomen nowego ateizmu. Zmarły nagle w lutym 2011 r. Abp Józef Życiński nie zdążył autoryzować swego tekstu do przygotowywanej publikacji. Pozostały jednak jego słowa, które w formie zapisu audio dołączone są do niniejszej książki. Poza wstępnym przesłaniem Wielki Kanclerz KUL podczas wspomnianej Mszy za śp. Ks. Prof. Turka wygłosił homilię nawiązującą do wykorzystania posiadanych talentów. Dziś z pewnością obaj zmarli przedwcześnie Profesorowie nie tylko znają najbardziej skuteczne argumenty w dyskusji z nowymi oraz starymi ateistami, lecz także cieszą się zasłużoną jednością z Bogiem Abrahama i Whiteheada.

 

Ks. Marek Słomka

 

Autor: Andrzej Zykubek
Ostatnia aktualizacja: 13.01.2015, godz. 21:34 - Andrzej Zykubek